• BIST 106.862
  • Altın 145,343
  • Dolar 3,5263
  • Euro 4,1266
  • Kocaeli : 21 °C
  • İstanbul : 25 °C
  • Sakarya : 21 °C

Eleştiri

Tarık Bağdat

Bir sanat eserini, bir sanatçıyı, bir siyasetçiyi, bir siyasiyi çeşitli yönleriyle inceleyip tanıtmak, anlaşılmasını sağlamak, beğenilen ve kusurlu yanlarını ortaya çıkarmak amacıyla yazılan yazılara “eleştiri” denir. Ve eleştirmek çok güzeldir.
Ve bu eleştiri türünde yazılar yazan, hatta bu işi meslek edinmiş kişilere “eleştirmen” ya da “eleştirici” denir. Gazetelerde eleştiri yazanlar da aynı kategoridedir.
Eleştiri türüne eskiden “tenkit”, bu türde eser veren kişilere de “münekkit” denirdi.
“Tenkid” sözcüğü, “paranın sağlamlığını ve çürüklüğünü gözden geçirmek” anlamına gelen Arapça “nakd” sözcüğünden türetilmiştir.
Dilimizde eleştiri sözcüğünün yanı sıra, tam olarak eleştiri anlamında kullanılmasa da buna yakın bir anlamda şu sözcükler de kullanılmaktadır: “kritik, analiz, tahlil, şerh, tefsir, yorum, inceleme, çözümleme.”
Eleştirmeninin en önemli yaptığı, sıradan bir gözün ilk bakışta göremeyeceği, en kuytu köşelere saklanmış güzellikleri arayıp bulmaktır. Eserin, kişinin yaptıklarının karanlık yerlerine ışık tutar. Bunu yapabilmek için de incelediği kişi, eser ya da konuyla ilgili çok kapsamlı bir araştırma yapar, bilgiler toplar.
Eleştirmenlik fedakârlık isteyen, sabır isteyen, yorucu bir meslektir. Öyle ki, okuduğumuz bir kaç sayfalık, küçücük bir eleştiri yazısı, günlerce, hatta yıllarca süren yoğun bir okuma ve çalışma sonrasında yazılmıştır. Eleştirmen ele aldığı bir siyasetçiyi, bir eseri ya da sanatçıyı tam olarak tanıyıp anlayabilmek için günlerce, yıllarca okur, dinler, izler, kafa yorar. Ancak sonunda görülemeyen gizli manaları, olayları keşfeder.
“Eleştirmek” sözcüğü genelde bizde olumsuz yanıyla algılanır. Birini eleştirmek demek, o kişinin sadece olumsuz, kötü, kusurlu, zayıf, beğenilmeyen yanlarını ortaya dökmek demek değildir. Eleştiri türünde kişi ya da eserin hem olumlu hem de olumsuz yanları bir arada verilir. Bu nedenle, eleştiri yazılarında kişi ya da kişilerin ya da eserin kusurları yanında onun olumlu, iyi, güzel, güçlü, beğenilen yanları da ortaya çıkarılır. Yaptığı güzel şeyler ortaya konur. Eleştiri yazılarını sadece kişiyi karalayan, kötüleyen yazılar olarak değerlendirmek yanlış olur.
Eleştiri yazılarının önemli bir işlevi de tanıtımdır. Okuyucu o güne kadar hiç bilmediği, adını dahi duymadığı sanatçı ve eserleri hakkında, siyasi eleştiri ise siyasi yönleri, düşünce ve yaptıkları konusunda, birkaç sayfalık eleştiri yazısı sayesinde tanıma fırsatı bulur. Bu böyle değil midir ki; İzlemek istediğimiz bir sinema, bir tiyatro yahut alıp okumayı düşündüğümüz bir kitap hakkında okuduğumuz kısa bir eleştiri yazısı, kafamızdaki pek çok soruyu yanıtlar, bize fikir verir.
Eleştirmen, incelediği kişi hakkında değerlendirmeler yaparken olabildiğince objektif (nesnel) davranmalı, öznel (kişisel) yargılardan kaçınmalıdır. Bir eleştirmenin inanç, siyasî görüş yönlerinden kendisine yakın kişilere hak etmediği övgülerde bulunması ya da kendisinden farklı olan kişileri haksız yere karalaması doğru bir tutum değildir. Eleştirmen eser üzerine yoğunlaşıp onu edebî, estetik, sanatsal yönlerden değerlendirmelidir.
Ya da siyasi kumpas senaryoları kurup onun üzerinden nemalanma yöntemleri peşinde olmamalıdır.
Bunu neden yazdım elbet olayı görenler, elbet izleyenler haksız eleştirileri de görmekte ve bu konuda konuşmaktadır.
Her şey siyaset değildir. Her şey sadece siyasi düşünceler üzerine konulmaz. Birazda iyi yönleri takdir etmesini bilmek gerekir. Tabii bu sadece siyaset için değil sanat içinde, gündelik hayat içinde geçerlidir.
Hepinize iyi cumalar ve hafta sonları diliyorum.

Bu yazı toplam 1094 defa okunmuştur.
Okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan gazetemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Kocaeli Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0 262) 323 39 17-18-19 | Faks : (0 262) 322 75 55 | Haber Yazılımı: CM Bilişim