• BIST 83.106
  • Altın 146,948
  • Dolar 3,7641
  • Euro 4,0426
  • Kocaeli : 5 °C
  • İstanbul : 7 °C
  • Sakarya : 2 °C

Gazi Mustafa Kemal'in Batı Anadolu Gezisi 14 Ocak-18 Şubat 1923

Gazi Mustafa Kemal'in Batı Anadolu Gezisi 14 Ocak-18 Şubat 1923
"Efendiler, saltanatın kaldırılması ve hilâfet makamının yetkisiz kalışı üzerine, halk ile yakından temasa geçmek, halkın içinde bulunduğu psikolojiyi, düşünce ve eğilimlerini bir daha incelemek önem kazanıyordu.

Bunun dışında Meclis, son yılına girmiş bulunuyordu. Yeni seçim dolayısıyla, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti 'ni siyasî bir parti durumuna getirmeye karar vermiştim. Barış gerçekleşince, cemiyet teşkilâtımızın siyasî bir partiye dönüşmesini gerekli buluyordum. Bu konuda da doğrudan doğruya halk ile görüşüp konuşmayı yararlı sayıyordum.

 

Zaferden sonra eğitimle uğraşmaya başlamış olan ordumuzu da yakından görmek istiyordum.

 

İşte bu maksatlarla Batı Anadolu 'da bir gezi yapmak üzere, 14 Ocak 1923 tarihinde Ankara 'dan hareket ettim. Eskişehir'den başlayarak, İzmit, Bursa, İzmir ve Balıkesir'de halkı uygun yerlerde toplayarak, uzun sohbetlerde bulundum. Halkın, bana, diledikleri gibi serbestçe sorular sormasını istedim. Sorulan sorulara cevap olmak üzere, altı saat, yedi saat süren konferanslar verdim "(Büyük Nutuk).

 

ata2.jpg

 

Mustafa Kemal Paşa'nın Batı Anadolu Gezisi kronolojisi

14 Ocak 1923 

Büyük Millet Meclisi'ndeki muhalefete karşı tedbirler almadan önce görüşlerini kamuoyuna yaymak için Batı Anadolu'nun büyük bir kısmını kapsayan geziye Ankara'dan trenle hareketi.

 

15 Ocak 1923

M. Kemal Paşa'nın Eskişehir'e gelişi ve Mutasarrflık Dairesi'nde Mutasarrıf- Orman, Maarif, Baytar müdürleri ve Eskişehir Mebusu ile konuşmaları.

Annesi Zübeyde Hanım'ın İzmir'de ölümünü bildiren telgrafı cevaplaması.

16.30 da İzmit'e hareketi.

 

16 Ocak 1923

Mustafa Kemal Paşa'nın Arifiye İstasyonu'nda halka konuşma yapması.

Mustafa Kemal Paşa ve beraberindekilerin İstanbul milletvekili Adnan Bey ve eşi Halide Edip, Birinci Ordu Kumandanı Nurettin Paşa, Mutasarrıf Saadettin Bey ve İzmit halkı tarafından İzmit İstasyonu'nda karşılanması.

 

16-17 Ocak 1923

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başkumandan Gazi Mustafa Kemal Paşa,

işgal altındaki İstanbul gazetelerinin temsilcilerini İzmit Kasrı'nda kabulü ve akşam yemeğinden sonra gazetecilerin sorularıyla başlayan basın toplantısı.


17 Ocak 1923

Mustafa Kemal Paşa'nın annesinin vefatı dolayısı ile gelen telgrafları cevaplaması.


18 Ocak 1923

I. Ordu Kumandanı Nurettin Paşa ile birlikte Yarımca ve Hereke'deki birlikleri denetlemesi. Çerkeşli, Tavşanlı ve Gebze'de denetleme ve harekatın izlenmesi.

 

19 Ocak 1923

Mustafa Kemal Paşa'nın İzmit Anadolu Sineması'nda Halkla konuşması.

İzmit'ten ayrılması.

20 Ocak 1923 Mustafa Kemal Paşa'nın Bursa'ya varışı

22 Ocak 1923 Bursa'da Halk ile konuşmaları

25-26 Ocak 1923 Alaşehir'de halk ile konuşmaları

26 Ocak 1923 Salihli, Turgutlu, Manisa

27 Ocak 1923 İzmir Hükumet Konağı'nda halk temsilcileriyle

29-30-31 Ocak 1923 İzmir'de çeşitli konuşmalar

5 Şubat 1923  Akhisar'da

7 Şubat 1923 Balıkesir'de

17 Şubat 1923 İzmir İktisat Kongresi'nde

 

ata1.jpg

 

İstanbul Gazetecilerinden Gazi Mustafa Kemal'e yöneltilen sorular

Suphi Nuri Bey (İleri gazetesi Başmuharriri):

Sulh meselesini,

İntihabat (seçim) meselesini,

Merkezi hükumetin neresi olacağı

Eski harp mes'ulleri tecziye edilecek mi?

İstikbalde yalnız mı yaşayacağız? Yoksa bir devletle ittifak mı edeceğiz.

Mudanya Mukevelesi akdedilmeseydi ordular harekatına devam etseydi...

Azerbaycan nasıldır?

 

İsmail  Müştak Bey (Tanin Muhariri)

İstanbul meselesi

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu Yeni Türk Hükumetinin kat'i ve müsmir şeklini te'min ve tayin edebilecek kanun mudur?

 

Yakup Kadri Bey (İkdam Muharriri)

Halk Fırkası Hakkında,

Büyük Millet Meclisi'nde tebellür eden (ortaya çıkan) cereyanlar

 

Ahmet Emin Bey (Vakit Başmuharriri)

Nüfus Meselesi, muhaceret meselesi, mevcut nüfusu yaşatmak meselesi

Hakimiyet-i Milliyeye karşı mücadele etmek meşru addedilecek mi?

Fırkalara mensup memurlar ve devlet memurları meselesi

Halifenin vazife ve selahiyeti tayin edilecek mi?

 

Falih Rıfkı Bey (Akşam muharriri)

Rus meselesi

İstanbul'un müdafaası

 

Gazeteciler Toplantıdan sonra yazdıklarından

Vakit, Ahmet Emin Yalman  (20 Ocak 1923)

"O akşamın konuşması, gece üç buçuğa kadar devam etti. Geniş salonda hep bir arada yapılan yataklarımıza yorgun bir halde uzandık. Fakat ilk şahitleri olduğumuz tarihi inkılâp hazırlığı o kadar mühimdi ki uzun zaman gözlerimizi kapayamadık, münakaşa devam etti. Bunlar belli ediyordu ki Mustafa Kemal Paşa hedefine varmıştı. Hepimizin tereddütlerini gidermiş, konunun manasını kavramamızı ve büyük tarihi inkılâbı benimsememizi sağlamıştı "

 

Akşam Gazetesinde Falih Rıfkı Atay

"İlk defa hürriyet ihtilalinin bayrağını açan, bu sancak altına çağırdığı fedai ve kahramanlarla dört sene içinde büyük bir ordu ve yeni bir devlet kuran Mustafa Kemal Paşa, bugün bir inkılap mücadelesinin başında ve başlangıcındadır. "

 

Tevhid-i Efkar, Velid Bey ( 21 Ocak 1923)

"Başkumandan bugüne kadar bir mücahit idi, bundan sonra bir müceddid olmaya azmetmiştir."

 

ata3.jpg

 

Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın İzmit Basın Toplantısı

Milli Mücadele askeri zaferlerle kazanılmış, sıra sınırlarımızı belirleyecek uluslararası anlaşmaya gelmişti. Lozan'da toplanan uluslararası Barış Konferansı'na giden heyetimizin andlaşma koşulları için masa başı savaşı başlamıştı. Lozan'da çözülmesi gereken hayli problemli durum vardı. Büyük Millet Meclisi kararı ile 1 Kasım 1922 de Saltanat kaldırılmış, altı yüz yıllık Osmanlı hanedanının ülke yönetimindeki rolü rolü sona ermiş, Halifelik makamı yetkisiz kalmıştı. Bu durumda halkın ruh yapısını yakından bir daha tetkik etmek önemli idi.

Ankara'da kurulan Büyük Millet Meclisi, Milli Mücadele'de kurtarıcı bir rol üstlemiş, bunu başarı ile yerine getirmişti. Sıra yeni devletin kurulmasındaydı. Yeni seçimlerle oluşacak Büyük Millet Meclisi Kurucu meclis olacaktı. Cumhuriyet'i kuracak, Hilafet makamını kaldıracak, her alanda köklü değişiklikler, devrimler yapacaktı. Tüm bunlar Mustafa Kemal'in kafasındaki İkinci Meclis'in görevleriydi. Birinci Meclis son görev senesi içinde bulunuyordu.Lozan'da barış görüşmeleri sürerken yeni seçimlere kadar Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti'ni siyasi bir partiye dönüştürme kararı alan Mustafa Kemal, bu konuyu da halkla karşılıklı konuşmayı uygun ve yararlı buluyordu.

Anadolu'da kazanılan zaferlerden sonra Mudanya Mütarekesi imzalanmıştı. Ancak İstanbul işgal altındaydı. Henüz anlaşma imzalanmadığında İstanbul'un yanıbaşında  konuşlanmış ordumuzu talim ve eğitim çalışmaları sırasında yakından görmek istiyordu. İşte bu maksatlarla Batı Anadolu'nun büyük bir kısmını kapsayan bir gezi için 14 Ocak 1923 tarihinde Ankara'dan hareket etti.

 

Batı Anadolu gezisi sırasında Türk ordusunun durumunu yerinde görecek, halkla yakından ilişki kuracak, bazı girişimlere hazırlık olmak üzere fikir alışverişinde bulunacaktı. 1923 yılının 14 Ocak -28 Şubat günleri arasında hayli uzun sürecek bu geziye ilişkin yaygın kanı, Ankara'daki muhalefete karşı tedbirler almadan önce görüşlerini kamu oyuna yaymak içindi. Anadolu'da başlatılan Milli Mücadele'yi yazıları ile destekleyen bazı İstanbul gazetelerinin başyazarları Mustafa Kemal Paşa ile görüşme isteğinde bulunmuşlardı. Bu istek üzerine gezi programı içerisinde 16 Ocak 1923 'te İzmit'te bir basın toplantısı yapmayı kararlaştırmıştı.

 

ata4.jpg

 

Gazi annesi Zübeyde Hanım'ın hastalığının da ağırlaştığı şu günlerde belki son bir kez  görme şansını yakalayabilecekti. İlk durak Eskişehir'de (15 Ocak 1923) annesinin öldüğü haberini aldı. Son kez görüşüp vedalaşamamışlardı. Basın toplantısına verdiği önem nedeniyle cenazesine de katılamadı.

 

Başkumandan Mustafa Kemal Paşa 16 Ocak günü İzmit İstasyonu'nda törenle karşılandı. Bu İzmit'e ikinci gelişleriydi. Erkanı Harbiyei Umumiye Reisi Fevzi Paşa, Doğu Cephesi Kumandanı Kazım Paşa ve beraberindekilerle trenden indiler. Kendilerini karşılayan İstanbul Milletvekili Adnan Bey (Adıvar) ve eşi Halide Edip Hanım, Birinci Ordu Kumandanı Nurettin Paşa, İzmit Mutasarrıfı Saadettin Bey, asker ve sivil görevliler ve İzmit halkını selamladılar.         

 

Gazi Mustafa Kemal Paşa, işgal altındaki İstabul'da çıkan gazetelerin temsilcilerini 16 Ocak günü akşamı İzmit Kasrı'nda kabul etti. Toplantıda hazır bulunanlar;

Milletvekili Adnan Bey

Halide edip Hanım

Tevhid-i Efkar baş yazarı Velid Bey

İleri Başyazarı Suphi Nuri bey

İkdam yazarı Yakup Kadri Bey

Tanin yazarı İsmail Müştak Bey

Akşam yazarı Falih Rıfkı Bey

İleri İzmit muhabiri Kılıçzade Hakkı Bey

 

ata5.jpg

 

Akşam yemeğini birlikte yedikten sonra toplantıya geçtiler. Gazi Mustafa Kemal Paşa, gazetecilerin sorularını aldıktan sonra ülkenin o günkü durumu ve hükumetin memleketin kalkınması için yapacağı işler hakkında ilk kez İzmit Basın Toplantısı'nda açıklamalarda bulunur. Anayasa, maliye, nüfus, çiftçiler, Türk dış siyaseti ile Azerbaycan, Rusya Türkleri, Ermenistan, Lozan Konferansı, Musul sorunu, Boğazlar, azınlıklar, kapitülasyonlar ve diğer konularda soruları cevaplar.   Hilafetin kaldırılacağı, laiklik prensibinin benimseneceği, Ankara'nın başkent olacağı, Halk Fırkası'nın kurulacağını, açık açık anlatır. Tüm açıklamalar yeni bir devlet yapılanması,  adını koymasa da kurulmakta olan devlet şeklinin cumhuriyet olacağının ilk haberleri idi.

 

Osmanlı sultanlarının İstanbul dışındaki tek sarayı olan İzmit Kasr-ı Hümayunu'ndaki basın toplantısında, altı yüz yıllık Osmanlı İmparatorluğu'nun küllerinden doğan çağdaş bir Türkiye Cumhuriyeti müjdesi verilmiştir. 

ata6.jpg

Okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan gazetemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Kocaeli Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0 262) 323 39 17-18-19 | Faks : (0 262) 322 75 55 | Haber Yazılımı: CM Bilişim