• BIST 102.886
  • Altın 148,055
  • Dolar 3,5337
  • Euro 4,1687
  • Kocaeli : 20 °C
  • İstanbul : 25 °C
  • Sakarya : 20 °C

Kayıt dışılık oranı yüzde 28

Kayıt dışılık oranı yüzde 28

Maliye Bakanlığına göre, Türkiye'de ekonominin yüzde 28'i kayıt dışında bulunuyor.

8 yıllık dönemde kayıt dışılık sadece Katma Değer Vergisinde 104 milyar liralık ekonomik kayba neden oldu.
AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu, geçen yıl Türkiye'de kayıt dışı ekonominin boyutlarıyla ilgili kapsamlı bir araştırma başlattı. Başhesap Uzmanlarından Cenk Murat Arslan tarafından gerçekleştirilen araştırma sonucunda, ''Hesap Uzmanları Kurulu - Kayıt Dışı Ekonomi Mali ve Ekonomik Raporu'' hazırlandı.
Kayıt dışı ekonominin, ''beyan dışı, enformel ve yasa dışı ekonomik faaliyetler'' olarak üç başlık altında toplandığı raporda, kayıt dışılığın sosyal güvenlik ve vergi tabanını aşındırarak, vergi ve prim tahsilatında azalışa neden olduğu, bunun da bütçe açıklarını artırdığı belirtildi.


KRİZ DÖNEMLERİNDE KAYIT DIŞILIK ARTIYOR
Yapılan hesaplamada 8 yıllık dönemde tahakkuk edenle, etmesi gereken KDV arasında 104 milyar 26 milyon 642 bin liralık bir fark olduğu anlaşıldı. 2002 yılında KDV açısından ekonomide yüzde 39'luk bir kayıt dışılık bulunurken, bu rakam red ve iade rakamları dikkate alındığında yüzde 29'a düştü.
Red ve iadeler sonrası 2007 yılında yüzde 19'a yükselen kayıt dışılık oranı, 2008 yılında yüzde 20, 2009 yılında ise yüzde 28 olarak gerçekleşti. Red ve iadelerin hesap dışında bırakıldığında ise 2009 yılında Türk ekonomisinin yüzde 40'nın kayıt dışı olduğu gibi bir sonuca ulaşıldı.
Raporda, ''Bu yıllardaki ekonomik krizin mükellefleri kayıt dışına yönelttiği sonucuna varılabilir. Ekonomik kriz dönemlerinde, kayıt dışılıkta da artış oluyor'' denildi.


RAKAMLARIN ANALİZİ
Hesap Uzmanları Kurulu'nun Kayıt Dışı Ekonomi Raporuna göre, 2002-2009 döneminde GSYH, 2,72 kat, bu dönemdeki vergi-sübvansiyonlar ise 2,6 kat arttı.
Bu süreçte Çin ve Hindistan'ın ucuz mallar üretmesi ve diğer ülkelere ihraç etmesi, dünya ekonomisinde değişiklik yaşanmasına, bir çok ülkede bazı sektörlerde yerli firmaların rekabet edememesine, firmaların kapanmasına ya da sektörden çıkmalarına neden oldu. Türkiye'de çok eleman istihdam etmelerine rağmen, katma değerin düşük seviyelerde kaldığı küçük işletmeler de bu gelişmeden etkilendi. Bu durum özellikle de tekstil, gıda ve hizmet sektöründe yaşandı.


SEKTÖRLER İTİBARİYLE DURUM
Türkiye'de küçük işletmelerin gerek kuruluş aşamasında, gerekse sonraki süreçte çalışmaların aksatılmadan yürütülebilmesi için gerekli sermayeye sahip olmamalarının bu işletmeleri kayıt dışına yönelttiği ifade edilen rapora göre, ithalatın artmasıyla bu firmalar piyasadan çekilmek zorunda kalıyor.
Raporda, sektör bazında da analiz yapılıyor. Örneğin ayakkabı imalatında kayıt dışı üretim azalma eğilimi gösteriyor. Sektörün girdilerinin çoğunun ithal olmasına paralel sektörde fabrikalaşmanın artmasıyla birlikte kayıt dışı üretim azalıyor.
1950'lerden itibaren toplam istihdamda yüzde 13,6, imalat sanayi içinde yüzde 23,9'luk bir paya sahip tekstil ve hazır giyim sektöründe de 2000'li yılların başında yaşanmaya başlanan talep dalgalanmaları ve 2005'de kotaların kalkması ile sıkıntıya girildi. Sektörde son 3 yılda yaklaşık 10 bin işletmenin kapandığı ve sadece 2008 yılında krizin etkisiyle 60 binin üstünde kişinin işsiz kaldığı tahmin ediliyor.
Bu gelişmeler de Raporda, ''Türkiye'de faaliyette bulunan küçük ve orta boy işletmelerin küreselleşmenin etkisiyle zorlanmaya başladıkları görülüyor. Gidişata ayak uyduramayan ve kayıt dışı ekonomiyle dirsek teması çok olan işletmelerin sayılarının ve cirolarının azalması, birçok sektörde faaliyetlerin kayıtlı hale gelme sürecini hızlandırmıştır'' şeklinde değerlendiriliyor.
Rapor, Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Eylem Planı, Form Ba ve Bs'lerin elektronik ortamda verilmesi ve çapraz kontrollerin de kayıt dışılıkla mücadelede olumlu sonuç verdiğine vurgu yapıyor.

DENETİM SİSTEMİ DEĞİŞMELİ
Kayıt Dışı Ekonomi Raporunda, sözkonusu bulgular ışığında denetim ve incelemelerin yapısının değiştirilmesi de öneriliyor.

Denetim ve incelemelerin nerelerde ya da hangi mükellefler üzerinde yoğunlaştırılacağının belirlenmesinde, sektörlerin çıkış noktası olarak alınabileceği belirtilen raporda, bu konuda da şu görüşler savunuluyor:

''Sektör odaklı bir sınıflama ile aynı sektörde faaliyet gösteren mükelleflere ilişkin düzenli veri sağlanabilir. Bu şekilde sektörle ilgili veriler toplanacak, sektöre ilişkin oranlar, riskler, sıkça yapılan işlemler belirlenecek. Bu bilgiler doğrultusunda sektörde faaliyet gösteren mükelleflerin olağan dışı durumları, kısa zamanda fark edilip inceleme konusu yapılabilecek. Ayrıca sektörde faaliyet gösteren diğer firmalar da, incelemelerde tespit edilen eleştiri konuları açısından incelemeye alınabilecek.
Tüm ekonomi için ortalama karlılık çoğu zaman bir anlam ifade etmezken, sektörel ortalama karlılık seçme kriterlerinden birisi olarak kullanılabilir.''

Okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan gazetemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Nuh Çimento İÖO velileri isyanlarda30 Aralık 2013 Pazartesi 16:27
  • Battalgazi ihmal kurbanı mı?30 Aralık 2013 Pazartesi 16:26
  • Şükrü Karabalık “Zübük Davası”ndan beraat etti30 Aralık 2013 Pazartesi 16:24
  • Şükrü Karabalık “Zübük Davası”ndan beraat etti30 Aralık 2013 Pazartesi 16:24
  • Sevda’nın rüyası ailesini hayata bağladı30 Aralık 2013 Pazartesi 16:20
  • Ünlü,“2014 yılı Kocaeli’nin yılı olacak”30 Aralık 2013 Pazartesi 16:13
  • Engelliler tiyatro oynadı30 Aralık 2013 Pazartesi 16:11
  • Kocaelispor artık meclis gündeminde30 Aralık 2013 Pazartesi 16:09
  • Muhtarlar SEDAŞ’tan memnun30 Aralık 2013 Pazartesi 15:57
  • Bakan Işık, esnafla buluştu30 Aralık 2013 Pazartesi 15:53
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Kocaeli Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : (0 262) 323 39 17-18-19 | Faks : (0 262) 322 75 55 | Haber Yazılımı: CM Bilişim