• BIST 81.865
  • Altın 148,841
  • Dolar 3,8026
  • Euro 4,0554
  • Kocaeli : 8 °C
  • İstanbul : 8 °C
  • Sakarya : 8 °C

Macar Anılarındaki ilk Türk Kenti İzmit’ten Macaristan’a Yolculuk

Macar Anılarındaki ilk Türk Kenti İzmit’ten Macaristan’a Yolculuk


Karatepe Thököly İmre Dostluk Derneği’nin davetlisi olarak 02-08 Temmuz 2012 tarihleri arasında Macaristan-Slovakya gezisine katıldık. Numan Gülşah, Seda Ünal, Erkan Kiraz, Leyla Kaya, Mualla Kaya, İsmail Çoruh, Recep Turan, Dr. Aylin Çetin, Prof. Dr. Atilla Çetin, Elis Karakaş, Şirin Karakaş, Makbule Can, Hasibe Çiçekli, Cihan Gündeş, Necla Gündeş, Cemile Duman, Nuran A. Otts, Günay-Önder Çankaya, Müzeyyen Ünal, Hülya Benlisoy, Yorgo Benlisoy, Atilla Encel, Ertuğrul Bahan, Serpil Bahan, Selahattin Aydın, İsmail Ercan Aydın, Oktay Çakar, Cengiz Çelik, İbrahim Kurulay, Cengizhan Güneşen’den oluşan gurubumuzda, pasaportların yenilenmesi ile ilgili problem olmasa Karatepe Köyü Muhtarı da aramızda olacaktı. Öğrendiğimiz kadarıyla, dernekten Atilla Ercen’in eşi de pasaport krizine rastlayanlardandı. Gezi sürecinde Budapeşte’de 3, Szekesfehervar’da 1 gece konaklandı. Gidiş ve dönüşte birer gece de otobüsümüzde geçirdik. Tuncay Turizm’in usta şoförleri bu uzak diyarlara defalarca gidip geldiklerinden sürprizler olmadı.
Başkan Ertunç Baykal, önceden Budapeşte’ye gidip bağlantıları yaparak beklerken; Karatepe Thököly İmre Dostluk Derneği, bizleri yol boyu susuz, çaysız, kahvesiz bırakmadı. Dernekten Numan Gülşah, İsmail Çoruh, Leyla Kaya tüm yolcularla ailesi gibi ilgilendi. Cemile Hanım, uzun yolculuğun yoruculuğunu keyfe dönüştürmesi ve bu durumu diğer yolculara sirayet ettirmesi ile iz bıraktı. Mimar Seda Ünal ve mimarlık öğrencisi Elis Karakaş’ın, gotik, barok, rokoko, neo-klasik mimari örnekler arasındaki coşkuları görülmeğe değerdi. “Bugün ne giyecek, başını nasıl bağlayacak?” diye beklediğimiz, İbrahim Kurulay idi. “Balaton Gölü kıyısında balık yemek” örneği, nerede ne yenileneceğini en iyi bilen Atilla Encel idi. Erkan Kiraz, Estergom Meclisi’nde gönüllü tercümanlık yaparken; sağ olsun hiç nazlanmadı. Osmanlı ile sürekli çekişen Macar Tacı peşindeki Habsburgların merkezi Viyana’yı günübirlik ziyaret edenler adına izlenimlerini Ertuğrul Bahan paylaştı. Pof. Dr. Atilla Çetin, Türk - İslam hakimiyeti ve kültürünü canları pahasına anavatandan uzaklarda yerleştirme kavgasında ölen ya da gazi olanları sıkça düşünmemizi sağladı.
Akarsu ya da ağaç sıraları ile sınırlanan arazilerde, daha çok geleneksel tarım ürünleri mısır ve buğday tarlaları arasında yolculuk ettik. Yollarda alabildiğine geniş sınırsız gibi görünen tarım alanları, kooperatiflerin başarılı bir şekilde devam ettiğini ortaya koyuyordu. Grubumuzdaki KASK başkan ve üyeleri; Cengizhan Güneşen, İbrahim Kurulay ve Cengiz Çelik; güneşle birleşen ayçiçeği tarlalarının, dans eder gibi kıvrılmış buğday başağı demetlerinin, işi bitmiş beklemedeki saman rulolarının, giyim kuşamı ile köylülükleri sona ermiş Macar insanlarının, sivri damlı köy evlerinin, kamu binalarının, kiliselerin, caddelerin, sokakların gizemli güzelliklerini kaydetmenin peşine düştüler. “Şurada da bir dursa otobüsümüz” diye de çok yerde iç geçirerek ellerindeki muhteşem makinaları ile bir sağa bir sola her dem tetikte ve ayakta kaldılar. Yolculuğu yeniden yaşamak onların gözünden de seyahati izleyebilmek için merakla KASK’taki gösterimlerini bekleyeceğiz.
Orta Avrupa ülkesi Macaristan’a yazın seyahat pek akıl kârı değilmiş; yandık kavrulduk. Kışı çok soğuk, yazı çok sıcak geçen kara ikliminde “yoğun yaz yağışları” tarım ürünleri için bereket getirmiştir. Tabak gibi düz Macar ovalarında Tuna ırmağı ve kollarının sulama yanında ulaşımda da kullanılması hayatı kolaylaştırmıştır. Tuna nehri ülke ulaşımında kolaylıklar getirirken tarihi zamanlarda ülkenin işgalini kolaylaştırmıştır. Türk döneminde Osmanlı’nın “ince donanma”sı Macar ovalarında bir uçtan bir uca ordunun ihtiyaçlarını kolayca sağlamıştır. Bugün Tuna ırmağı ve diğer ırmaklar üzerinde harika turlar düzenleniyor. Tüm Avrupa nehirden dolaşılabiliyor. Budapeşte-Viyana-Prag yolculuğunu Tuna/Duna üzerinden kim istemez ki! “Nehirlerde yolculuk” seçimi yapanlar var mı bilmem ama kaldığımız “Otel Budapeşte”de hayli Türk grubuna rastladık.
Macarlar ve Türkler kardeş olduklarını yeniden hatırladılar
Macar Mültecilerine Türkiye’de gösterilen ilgi, özellikle Lajos Kossuth, II. Rakoczi, Thököly İmre ve Prenses İlona Zrinyi ile ilgili hatıralar, Türk- Macar kültürel ve sosyal ilişkilerinin canlanmasında etkili oldu. Türkler ve Macarların birlikte sahip çıktıkları bu hatıralar, önceki iyi -kötü anıları bastırdı.
Karatepe Köyü meydanında çeşmenin de yaslandığı set üzerine Macar Kahramanı İmre Thököly ve eşi İlona Zirinyi’nin rölyefleri yapıldı. İzmit’te SEKA alanında ilk defnedildiği yerde Thököly’nin mezar anıtı inşa edildi. İzmit’ten Macaristan’a kemiklerinin götürülüşünün 100. Yılında da SEKA alanında “Thököly İmre Anı Evi” düzenlendi. Mezar anıtı da bu anı evinin yanına taşındı.
Derneğin gündeminde bu günlerde, 1906’da mezar boşaltıldıktan sonra yerine dikilen obeliks görünümündeki anıtın aynısını yapma projesi var. Karatepe Köyü’nde Thököly ve eşi Prenses İlona Zirinyi’nin sürgünde yaşadıkları ve vatan hasreti ile hayata veda ettikleri “Çiçekli Çayır”da bir kompleks inşa ediliyor. Gerek Büyükşehir Belediyesi, gerekse Karatepe Thököly İmre Dostluk Derneği yöneticileri, Türk Macar hatıralarına gereken maddi manevi ilgiyi gösteriyor. Macar Büyükelçileri ve İstanbul Baş Konsolosları, Macar-Türk Dostluk Derneği de yapılanları yakından izliyor, sergileme ve düzenlemelerde malzeme sağlıyor, açılışlara geliyor. Macarca ve Türkçe bir arada kullanılarak yayımlanan Tökhöly ve İlona Zrinyi ile ilgili iki kitaba, basım aşamasındaki “Tökhöli’nin Günlükleri” de ekleniyor.
Macar Hükümeti, alınan bir kararla 1906 yılında Kont Thököly’nin İzmit Ermeni Mezarlığı’ndan ve Prenses İlona Zriny’nin İstanbul’daki kabrinden kemiklerini ülkelerine taşıdı. Bugün Macaristan dışında kalan Slovakya Kassa’da Kraliçe İlona Zrinyi, Kesmark’ta da Kral İmre Thököly ebedi istirahatgahlarına terk edilmişlerdi. İzmit’te Thököly’nin ilk toprağa verildiği yerden alınan bir avuç toprakla, O’nun ailesine ait topraklarda bir kilisedeki anıt mezarını ziyaret etmek isteyen Karatepe Thököly İmre Dostluk Derneği üyeleri, İzmit’ten yapılacak bu ilk ziyareti bir kültür ve dostluk gezisi olarak dolu dolu yaşamak istediler. Bu ilk ziyaretin heyecanını KOÜ’den, KYÖD’den,KASK’tan, GİKAD’dan ve KDM’den katılan misafirleri ile paylaştılar.
Türk ve Macar Parlementolar arası Dostluk Gruplarının, Türkiye ve Macaristan’da kurulan Türk–Macar, Macar-Türk dostluk derneklerinin faaliyetleri yoğun bir şekilde devam etmektedir. İzmit, Tekirdağ, Kütahya, Osmaniye ve Trabzon Türk-Macar dostluk derneklerinin de biribirleri ve Macaristan ile ilişkileri dikkate değer durumdadır. Türk ve Macar belediyelerinin birbirlerini kardeş şehir seçmeleri de dostluklukları pekiştirmektedir. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi-Shekesfehervar, İzmit-Estergom arasındaki “kardeş şehir” bağlantılarıziyaretlerimiz sırasında içten ilgi görmemizin sebeblerindendi.
Türkiye’de geçen dönem görev yapan Macaristan’ın Türkiye Büyükelçisi Istvan Szabo ile İstanbul Baş Konsolosu Maria Szekely veMacar-Türk Dostluk Derneği’nin değerli üyeleriTibor F. Torth, Ankara Üniversitesi DTCF Macar Dili Kürsüsü profesörlerinden Edit Tasnadi;Elte Üniversitesi Doğu Dilleri Bölüm Başkanı Istvan Vasary, İzmit’li misafirleri ülkelerinde görmekten ne kadar memnun olduklarını hissettirdiler. Başkan Ertunç Baykal; Büyükelçimiz Kemal Gür ve Macaristan’ın yeni Türkiye Büyükelçisi Janos Hovary ile Budapeşte’de Türkiye Büyükelçiliği’nde görüşme imkanı buldu. KASK’ın fotoğraflarından oluşan bir serginin Macaristan’ın değişik kentlerinde yıl boyu açılacağı haberini getirdi. Açıkçası Karatepe Thököly İmre Dostluk Derneği Başkanı Prof. Dr. Ertunç Baykal ve II. Başkanı Numan Gülşah “diplomatik kabul” görmekten hayli kıvançlıydılar.Macar Parlementosu’nda, Estergom ve Shekesfeherver Belediye Meclislerinde kabul edilmek, Macar Bilim adamları ve diplomatlarınca dostlukla karşılanmak Karatepe Thököly İmre Dostluk Derneği üyeleri kadar kültür gezisine katılanlar için de çok hoş ve onur verici idi. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin kitapları, İzmit Belediyesi’nin pişmaniyeleri, Gölcük Belediyesi’nin içi Macar, çevresi Türk desenleri ile bezeli enfes çini tabakları,Leyla Kaya’nın el yapımı ebru tabloları, Macar Parlementosu ve kent belediye başkanlarına selam-sevgi ve dostluk duyguları iletilerek teslim edildi.
Müzeler, açık hava müzeleri, anıtlar, sanal canlandırmalar ve irili ufaklı heykeller ve dostluk parkları ile Macarlar; Osmanlı hatıralarını canlı tutmuşlar. Türk Döneminden kalan eserlerin bir bölümünün kullanımını Türklerin geri çekilmesinden sonra da sürdürmüşler. Camiler ve türbeler,kilise ya da müze olarak, hamamlar ise yine aynı görevle kullanılmaktadır. İdris Baba ve Gül Baba Türbeleri, İslam ve hıristiyan izlerini bir arada barındıran Gazi Kasım Paşa Camii, Yakovalı Hasan Camii ve diğerlerinin Türk adları levhalarında yerini korumaktadır. Ilıcaları ile ünlü Budapeşte’de; mimari ve arkeolojik açıdan görülmesi gerekenler sorulduğunda“Rudas Türk Hamamı”naöncelik verilmektedir.Macaristan’da Türk döneminden kalan camiler için; Peç ve Sigetvar’a, kaplıcalar için Budin, Türk hisarları ve kuleleri ile askeri yapılar için Sigetvar, Budin, Eger (Eğri) ve Estergon önerilmektedir.
Kültüründe “Turan Ülküsü” var olan, Dünya üniversiteleri arasında ilk Türkoloji kürsüsünü kuran Macaristan’da “Türkçe” bilenlerle karşılaşmak pek şaşırtıcı olmasa da keyifli idi. Slovakya-Kezmarok’da ise elimize tutuşturulan bir broşürde kardeş şehirlerini bir harita üzerinde gördüğümüzde, İzmit ya da Kocaeli yoktu. İzmit’ten bir avuç toprakla Tökely’nin mezarına gittiğimizden, resmen olmasa da doğal bir kardeş şehir olduğumuz duygusuna kapılmak da güzeldi.


Okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan gazetemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Nuh Çimento İÖO velileri isyanlarda30 Aralık 2013 Pazartesi 16:27
  • Battalgazi ihmal kurbanı mı?30 Aralık 2013 Pazartesi 16:26
  • Şükrü Karabalık “Zübük Davası”ndan beraat etti30 Aralık 2013 Pazartesi 16:24
  • Şükrü Karabalık “Zübük Davası”ndan beraat etti30 Aralık 2013 Pazartesi 16:24
  • Sevda’nın rüyası ailesini hayata bağladı30 Aralık 2013 Pazartesi 16:20
  • Ünlü,“2014 yılı Kocaeli’nin yılı olacak”30 Aralık 2013 Pazartesi 16:13
  • Engelliler tiyatro oynadı30 Aralık 2013 Pazartesi 16:11
  • Kocaelispor artık meclis gündeminde30 Aralık 2013 Pazartesi 16:09
  • Muhtarlar SEDAŞ’tan memnun30 Aralık 2013 Pazartesi 15:57
  • Bakan Işık, esnafla buluştu30 Aralık 2013 Pazartesi 15:53
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Kocaeli Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : (0 262) 323 39 17-18-19 | Faks : (0 262) 322 75 55 | Haber Yazılımı: CM Bilişim