Meyve ağacının budamaları ve budama zamanları

MAKALEYİ DİNLE

Meyve ağaçlarının budama zamanı, ağaçların yapraklarını döktüğü zaman başlar ve tomurcuklanma dönemi öncesine kadar devam eder.

Ancak en uygun olanı, meyve ağacı yaprağını döktüğü zaman, beklemeden yapılanıdır. Sebebine gelince ağaçlarımızı, mantar hastalıklarından korumak için kış ilaçlamaları yapmamız gerektiğinden; eğer budama yapmadan ilaçlama yaparsak, budanacak dallara da boşu boşuna ilaç atmış oluruz. Bundan dolayı biran önce ağaçlarımızı budayıp, ondan sonra kalan dallara ilaç atarsak hem boşuna yorulmuş olmayız, hem de paramız çöpe gitmez. Bu durumu belirttikten sonra gelelim budamayla ilgili konuya...     

 

BİLİNÇSİZCE KESMEK BUDAMA DEĞİLDİR

Budama, bütün bitkiler için hayati önem taşıyan işlerin başında gelir. Ancak budama, her önüne gelenin eline makas, testere ve balta alıp da ağaçlara çıkıp bilinçsizce ağaç kesmek, budama değildir. Buna “Ağaç Katliamı” denir. Gerçek bir budama yapmak için onun nazari ve ameli eğitimini almış olmanız ve çok uzun süre deneyimli ve tecrübe sahibi olmanız gerekmektedir. Ağacınızdan kesilecek yanlış bir dal bile ağacımızın dengesinin bozulmasına ve şeklinin değişmesine sebep olabilir; fakat bilinçli olarak yapılan bir budamayla, ağaçtaki dalların yüzde ellisini dahi kesseniz ne ağaç zarar görür, ne şekli bozulur, ne de ağaçtan o kadar dalın kesildiğini fark edersiniz. Aksine karşınıza, eski haliyle kıyasladığınız zaman inanmayacağınız ve tanıyamayacağınız bir ağaçla karşılaşırsınız. İşin önemli yanı ve püf noktası da budur zaten. Ayrıca bilinçli şekilde yapılan budamayla çok zayıflamış ağaçları, kuvvetli hale getirebilirsiniz. Bilinçsiz bir şekilde yapılan -“budama” demeyeceğim - ağaç kesmekle de çok gür ve güzel ağaçları küstürebilirsiniz; hatta ölümüne sebep olabilirsiniz.


MEYVE DALLARINI DA TANIMANIZ GEREK

Doğru yapılan budamayla, ağacımıza gübrelemeyle verilen canlılığın daha güzelini sağlayabiliriz. Ayrıca budama, tek tip değildir. Her bitkinin, çamın, manolyanın, gülün, ortancanın, çiçeklerin budamaları da ayrı ayrıdır. Budama mevsimlerinin zamanları da ayrı ayrıdır. Hepsinin kendi durumlarına ve özelliklerine göre budamaları ve budama şekilleri vardır. Meyve ağaçlarının da hepsinin budamaları aynı değildir. Bazıları, tek senelik dallar üzerinde meyvelerini verirler, bazıları ise üç senelik ve daha yaşlı dallar üzerinden meyve verirler. Örnek vermek gerekirse eriklerin bazı çeşitleri, bir senelik dallar üzerinden meyve verirler; bazı çeşitleri ise üç senelik dallar üzerinde meyvelerini verirler. Şeftalilerin ise bütün çeşitleri tek senelik dallar üzerinde meyvelerini verirler. Elmalar ise üç senelik ve daha yaşlı dallar üzerinden meyvelerini verirler. Bundan dolayı bir şeftali ağacını, elma ağacı gibi budayamazsınız. Bir elma ağacını da şeftali ağacı gibi budayamazsınız. Elma ağaçlarında budama yaparken, uzunlukları 5-20 cm arasındaki “harbe” ve “topuz” denilen meyve dalcıklarını ve diğer meyve dallarını da tanımamız lazım ki; buna göre budama yapalım.


DON TEHLİKESİ GEÇTİKTEN SONRA YAPILMALI

Bütün bu konudaki bilgiler olmadan, meyve gözünü tanımadan veya yaprak gözünü tanımadan elimize makas almamamız lazım. Aksi halde bilmeden, kendi elimizle ağaç üzerindeki meyve gözlerini kesip atarız. Bize, ağaçta sadece bolca yeşillik olarak yaprakları kalır veya yine bilmeden yaprak gözlerini kesip atarız; bu defa da sadece meyve kalır. Meyve de yaprak olmayınca olmaz. Sadece yaprak olup da meyve olmayınca da olmaz. İkisinin de dengeli olması gerekir. Bazı bitki ve çiçeklerimizi de budama yaparken, ilkbaharda don tehlikesi geçtikten sonra yapmamız gerekir. Aksi halde, kışın yapılan budamalarda, bitkimiz dondan zarar görüp kesilen kısmından aşağıya doğru bir miktar kuruma yapabilir ve bu kuruyan kısımları, ilkbaharda ikinci bir kez kesmemiz gerekecektir. Bu durumu göz önüne alarak bazı bitki ve çiçekleri ilkbaharda don tehlikesi geçtikten sonra budama yapmamız, en doğrusudur. Örnek vermek gerekirse ortancalar, sardunyalar, asmalar, güller ve diğer sıcak iklim bitkileri, yasemin, gelin duvağı ve bunlara benzer diğer bitkileri don tehlikesi geçtikten sonra budamak uygun olur.


ÜÇ ADET ANA DAL BIRAKILIR

Yukarıda budamayla ilgili bazı önemli ve teknik konulara değindikten sonra şimdi gelelim bazı meyve ağaçlarının nasıl budandığına. Önce şeftali ağacından başlayalım. Şeftali ağacına şekil olarak goble şekli verilerek – diğer adı “kase” şekli – büyütülür. Goble şeklinde, ağaç üzerinde dengeli mesafelerde üç adet ana dal bırakılır. Bu ana dallar üzerinde de dengeli şekilde tali dallar bırakılır. Bu dallar, ana dallar üzerinde balık kılçığı şeklinde bırakılır. Ağaç üzerinde bıraktığımız üç adet ana dalların boyları, hepsinin aynı boyda olmasına dikkat edilir. Bu ana dallara bağlı yan dallar da ana dallardan kesinlikle uzun olmaması gerekir. Aksi halde ağacın hem şekli, hem dengesi bozulur. Ağacımıza, diktiğimizden itibaren şekil budamasıyla başlarız. Daha sonraki yıllarda hem şekil budamasına devam ederiz, hem meyve budaması yaparız. Şeftalilerde meyveler, bir senelik dallar üzerindeki çift gözler, “meyve gözü”; tek gözler de “yaprak gözleri”dir. Bir budama yaparken, tek senelik dalların en canlı olanlarını balık kılçığı şeklinde ve dengeli olarak, dal üzerinde bırakırız ve diğer ufak dalları keser atarız. Ağacın yaşına ve taşıyacağı yüke göre meyve dalı bırakırız; aksi halde ağacımız, fazla yükü taşıyamaz. Ya dallar kırılır, ya ağacımızın dengesi bozulur ya da kökünden kırılır. Budama yaparken, bu durumu da göz önünde bulundurarak budama yapmamız gerekmektedir. Eriklere gelince, eriklere de şekil olarak şeftalide olduğu gibi goble şekli verilir. Ancak erikler, meyvelerini bazıları bir senelik; bazılar da üç senelik dallar üzerinden verirler. Erik budaması yaparken, erik çeşitlerini tanıyarak; budamalarını da ona göre yapmak gerekir. Elma ağaçlarına ise şekil olarak goble ve palmet şekli verilir. Ancak elmalarda 5-20 cm arasında harbe ve topuz denilen ufak dalcıklar bulunmaktadır. Budama yapacak kişi, bu dalcıkları bilmesi ve tanıması gerekir; aksi halde yanlışlıkla kesilen her dal, kendi elimizle bilmeden çöpe attığımız elmalarımız olacaktır. Bu önemli duruma da çok dikkat etmemiz gerekmektedir. Ağaçlarınızın sağlıklı, meyvelerinizin bol olmasını temenni ederim. Bundan sonraki yazımda bahçelerinizin en değerli ve en güzel çam ağaçlarından olan mavi atlas sediri, mavi göknar ve mavi ladin ve diğer bazı çam türlerinin nasıl budanacağını sizinle paylaşacağım.

# DİĞER MAKALELERİ

Yazar İbrahim Tınaztepe - Mesaj Gönder


kutuyu işaretleyip tamama basın

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz

Anket Kocaelispor'un yeterince desteklendiğini düşünüyor musunuz?

YÜKLENİYOR