• BIST 106.390
  • Altın 141,861
  • Dolar 3,5353
  • Euro 4,1152
  • Kocaeli : 24 °C
  • İstanbul : 27 °C
  • Sakarya : 24 °C

Türk-Macar dostluk derneği gezisi - 6

Türk-Macar dostluk derneği gezisi - 6
Osmanlı’nın Nazlı Budin’i Avrupa’nın en önemli Tuna İskelesi Macarların Dünya Kenti Budapeşte

Budapeşte; Macar kralları döneminde, Türk döneminde, Hapsburglar döneminde ve hatta Demirperde döneminde Avrupa’nın gözde kentlerinden biri idi. Savaşlar sırasında yanıp yıkılsa da dönemlerinin mimari şaheserleri üstün yetenekli Macar ustaların elinde yenilendi. Macar müziği, dansları, yemek kültürü, el sanatları, bilim ve sanayideki öncülükleri Budapeşte’yi her daim cazip kıldı. Özgürlükleri ve bağımsızlıklarını ellerinden alınsa da milli özelliklerini kaybetmediler. Türk döneminin savaşlar dışında iyi anılması, Türk hatıralarının korunması; kardeş kökenli Macarların Başkenti Budapeşte’den önemli izlenimlerdi.  

 

3 Temmuz 2014

2 Ağustos akşamı Viyana’dan hareketle Budapeşte’de  Hotel Casa Sol’e yerleştik. 3 Ağustos sabahı yüklü bir proğrama uyandık. Kahvaltıya indiğimizde Türkoloji ve bilim çevrelerinin çok iyi tanıdığı Edith Tasnadi’nin Numan Gülşah ve İbrahim Sarı, şair Özkan Mert ve Meral Özesener ile aynı masada oturduklarını gördük. Hem hoş geldiniz demek, hem de akşam Yunus Emre Kültür Merkezi’nde yapılacak olan İzmit’li şair Özkan Mert için düzenlenen şiir gecesi ile ilgili görüşmek için gelmişlerdi.

 

2014 İstanbul Kitap Fuarı’nın onur konuğu Macaristan

Edith Tasnadi; “Macaristan 2014 İstanbul Kitap Fuarı’nın onur konuğu. Macar Büyük Elçiliği, Başkonsolosluğu, Balassi Kültür Merkezi, Kitap Fuarı’nın sorumluları. Ben de yardım edeceğim. Budapeşte ve Balaton’dan sergiler olacak. Orada olacağız”dedi. 2013 Kitap Fuarı’nda da Macar Favyonu’nda idi. Çok sayıda Macarca’dan Türkçe’ye, Türkçe’den Macarca’ya kitap çevirileri var. Ankara Üniv. DTCF.de uzun yıllar hocalık yaptığı için de çok öğrencisi var. Türkiye’de “İki seçim geçiren, 12 Eylül’ü İstanbul’da yaşayan, diyen Edith Tasnadi, “çeviriler tam yapılmıyor. İçinden çıkarılan metinler var. Değişik zamanlarda basılanlardan da izlenebilir”  sözleri ile çeviri konusundaki açmazları dile getirdi. (Numan Gülşah’dan öğrendiğimize göre de, bu fuar’a yetişmek üzere hazırlanan metin çıkarılmadan hazırlanan Macarca kitabın çevirilerini yapan Naciye Hanım’ı Budapeşte’de evinde misafir etmiş).

Edith Tasnadi’nin Yunus Emre Kültür Merkezi ile çok yakın ilişkileri var.  Kendisi de Balassi Kültür merkezi Üyesi. Balassi Türkler zamanında Estergon’da yaşamış bir şair. Estergon Kalesi yanında şatoları var. Türkçe bilen şair, şiirlerini Türkçe’deki şu “ezgiye göre söyleyin diye not tutarmış”. Karatepe Thökeli İmre-İlona Zrinyi Türk Macar Dostluk Derneği’nin ve Büyükşehir’in ortaklaşa gerçekleştireceği bir projeye göre Türkiye’de faaliyet göstermiş ya da Türklerle yakın ilişkileri olan Macar bilim adamları, soylu, asker ve politikacılarının heykellerini içeren bir “Dostluk Parkı” için isimler önerdiğini de açıkladı (Bela Bartok, İbrahim Müteferrika vb.).   

 

Mustafa Kalkandelen

Sabahtan bir ziyareçimiz daha vardı. Mustafa Kalkandelen. İzmit’te meşhur Hoşgör Pastanelerini kuran eski milletvekillerimizden İsmail Kalkandelen’in oğlu. Boğaziçi Üniv. Endüstri Mühendisliği mezunu. 2006 da METRO ile Budapeşte’ye gelmiş. 2010 da DİMES’in temsilciliğini almış. Sonra da kendi danışmanlık şirketini kurmuş. Türkiye’de de danışmanlık şirketlerine eğitim veriyor. Macarca’yı nasıl öğrendiniz diye sorduğumda “ev işlerine yardıma gelen hanım bile çatır çatır İngilizce konuşuyor. Macarca öğrenmem gerekmedi” dedi. Otel’in karşısındaki Türk ürünleri satan bakkaliyeye dikkatimizi çekti. Gerçekten de “Erikli” sularına kadar bizde ne varsa burada da aynısını bulmak mümkündü.

 

Gül Baba Türbesi

Budapeşte Tuna nehri tarafından iki yakaya bölünmüş. Kale tarafı Buda, Parlemento tarafı Peşte. Tuna’yı geçerek Buda tarafındaki Gül Baba Türbesi ziyareti ile güne başladık.

 

Evliya Çelebiye Göre Gül Baba

Doğduğu yer Sivas Eyaletine bağlı Merzifon olup, Süleyman Han ile Budin fethinde bulunarak ilk Cuma namazını kıldığı gün cami içinde vasiyet ederek vefat edince, iki yüz bin askerden meydana gelen cemaat o an namazını kılmış, Bizzat Sultan Süleyman Han tabutunu taşımıştır. Hala nurlu yuvada yatmaktadır.

(Budin’de) 7 tane tekke vardır. Gül Baba’nın Bektaş tekkesi vakıfları hepsinden sağlamdır. Horoz Kapısı dışında Velibey Ilıcası yakınında bağlı bir bayır üzerinde mamur tekkedir. Dervişleri savaşa katıldılar. Kış ve Yaz meydanlarında çeşit çeşit şamdan, cerağ, kandiller, buhurdan ve gülapdanlar var. Fakirlere hizmet eden çeşit çeşit aletlerle doludur. Kara ve deniz seyyahları duvarlarına pek çok anlamlı beyitler yazmışlardır. Bu tekke Gazi Mihal-zadelerin hayratı olup, gelip geçenlere nefis ve bol yemekleri vardır. Gülbaba’nın kendisi  de bir çiçekli bahçe içinde, kurşun örtülü kubbe altında yatmaktadır. Sandukası yeşil çuha ile örtülü olup, mübarek başlarında nurlu bektaşi tacı var. Etrafı çeşitli Kur’an Ayetleri ile doludur. Benim yazdığım uygun beyit şudur:

Aşık ve sadıkım, ettim ziyaret ben geda.

Bülbül-i güya gibi   Efgan idem ey Gülbaba!   

 

Buda Kalesi

Şehrin yüksek kısmındaki Buda Kalesi, gerçekten geniş bir alan. Şehrin önemli bir bölümünü içerisine almakta. Otobüsümüzü Sur dışında bıraktık. Tarihi dokuyu içimize çeke çeke yokuş caddeden ilerledik.

Abdurrahman Abdi Paşa Anıtı

Hamamları

Yeşil Direkli Ilıca(Rudas)

Horoz Kapısı Ilıcası(Kiraly)

Veli Bey Hamamı(Csaszarfürdo

Debbahane Ilıcası(Racfürdö)

Yunus Emre Enstitüsü Kültür Merkezleri

Palatics Codexi(1588-15889

 

Macaristan Parlementosu’nu Ziyaret

Parlemento binası, Tuna kıyısında Peşte tarafında olup, Buda Kalesi’nden, Tuna’dan ve Köprü üzerinden görülebilen kubbesi ve kuleleri ile dantela gibi bembeyaz şahane bir yapı. İki yıl önce gördüğümüzde şimdiki gibi beyaz değildi. Dış cephesi hava koşullarında karardığı için beyazlatma ve ufalanan kireç taşlarının onarım çalışmalarına da bir Türk Firması başlatılmıştı.

Batı girişinden Parlemento’ya alındık. Daha önceden bağlantılar kurulduğu için kapıda bekleyen iki görevli tarafından içeri alındık.  17 yıllık uzun bir inşa döneminden sonra 1902 de açılan  içi de dışı kadar ihtişamlı neo- gotik binanın koridorlardan geçerek meclis salonuna geçilen kapıya geldik. Kapı, milletvekillerinin toplandığı anfi şeklindeki salonun localarından birine açılıyordu.  Binanın içi tamamen altın varakla kaplı desem abartmış olmam.  Tekrar koridora çıktığımızda pencere kenarlarında, ya da koltukların arkalarında pirinçten yapılmış numaralı, yarım silindir biçiminde puro koymaya yarayan yerler ile tam ortada aynı malzemeden kapaklı bir kutu bölümü ki puronun külü için kullanılırmış.   Purolarını rahatça bırakıp toplantılara girebilmesi içindi. kubbe altındaki “Taç Salonu” çok kalabalık olduğu için ziyaretçi gurupları sırayla giriyorlardı. Beklerken de halıları, duvarlarda ve sütunlardaki heykelleri, pencerelerdeki vitrayları ile çok dikkat çekici yan salonda Macar sanatçılarının ustalıklarını hayranlıkla izledik. Sıra geldiğinde iki askerin beklediği kutsal Macar tacının bulunduğu salona girdik. Kubbeyi tutan 16 krala adanmış heykel kompozisyonlarını taşıyan 16 sütuna takıldık kaldık. Macar meslek ustalarına adanmış heykel grupları da bu salonda yer almakta idi. Macarlar; kuyumculuk, marangozluk, demircilik, aklınıza ne gelirse dünyanın en yetenekli ustalarıydı. 

Tuna’ya açılan bir başka salona alınarak yetkililerle toplantıya geçildi. Burada da yüksek tavanların avantajı ile duvarlarda Macar tarihinden masalsı freskler ilgi çekiyordu.  

Dışarı çıktığımızda güneş alabildiğine parlıyor, Tuna bizi çağırıyordu. Kıyıdaki turist gezdiren gemilerden birine binerek kulaklıkla türkçe ile rehberlik hizmeti de alarak Buda ve Peşte’yi birleştiren köprülerin altından geçerek, iki kıyıdaki görkemli yapıları akşam güneşi ile seyrederek doyumsuz bir tur yaptık.   

 

Budapeşte Türk Hamamları

Peştemalımı ve kesemi gene kullanamadan dönüyorum. Günümüze kalan hala ilgi ile kullanılan XVI. Yüzyılın karakteristik Osmanlı yapılarından Rudas Hamamlarını görmek isterdim. Sokollu Mustafa Paşa tarafından yaptırılan eski kaplıcaya girmek elbet bana da bir gün kısmet olur.

Görkemli kubbeleri ve sekizgen havuzları ile Rac Hamamı, Kiraly Hamamı hala kullanılıyor. Racz termal Spa (Türk Hamamı) UNESCO tarafından Dünya Mirası ilan edildi(1550 tarihli  Osmanlı yapısıdır).

 

Yunus Emre Enstitüsü Budapeşte Kültür Merkesi

Yunus Emre Enstitüsü yurt dışında kurduğu merkezlerde eğitim ve öğretim çalışmalarının yanı sıra kültürel ve sanatsal faaliyetler yürütmekte, bilimsel araştırmalara destek vermektedir. 2009 yılında faaliyetlerine başlayan Yunus Emre Enstitüsünün bugün yurt dışında 30'un üzerinde kültür merkezi bulunuyor.  Budapeşte Kültür Merkezi de Eylül 2013 te açıldı. Iki okutman(Rümeysa Şişman, Seda Kaya), bir tercüman sekreter (Zsuzsanna Kovacs), bir de kültür sanat koordinatörü(Agnes Toth) var.  Seda Kaya, Seçimler nedeniyle Büyük Elçiliğimizde görevli olduğundan yoktu.

Okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan gazetemiz hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Kocaeli Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0 262) 323 39 17-18-19 | Faks : (0 262) 322 75 55 | Haber Yazılımı: CM Bilişim