- 16 Mayıs 2019

Tarihi İzmit Lisesi

Yalnızca İzmit’in değil tüm Doğu Marmara’nın en eski okullarından birisi olan İzmit İdâdîsinin mirası bugün Gazi Lisesi ve İzmit Lisesi tarafından paylaşılmaktadır.

mask

Yalnızca İzmit’in değil tüm Doğu Marmara’nın en eski okullarından birisi olan İzmit İdâdîsinin mirası bugün Gazi Lisesi ve İzmit Lisesi tarafından paylaşılmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında ortaokul seviyesindeki rüştiye okullarının yaygınlaştırılması amacıyla kurulan “Rüştiye Okulları’nın Nezareti”nin hazırladığı Millî Eğitim Tüzüğünde rüştiyelerden bir derece daha yüksek ve bugünkü lise seviyesinde idâdîlerden de bahsedilir. Bu okulların hem yüksek okullar için öğrenci hem de devletin üst kademelerine memur yetiştirmek için planlandığı ve ona uygun bir program yürütüldüğü görülür. Ancak bu amaca hizmet edecek idâdî binalarını yapacak mimar ve plan sıkıntısının yaşanması nedeniyle yeni yapılacak okulların planları Avrupa’dan araştırılmış ve sonucunda Fransa’nın Paris kentinde uygulanan bina biçimleri uygun bulunmuştur. İncelemek için bulunan bina planları üç tip olup, orta büyüklükteki planın çoğunlukla tatbiki uygun görülmüştür.

OKUL İKİ YILDA BİTİRİLDİ

Yapılış amacı ve planı yukarıda açıklanan idâdîlerden birinin İzmit’te açılmasına da Maarif Nezaretinin emriyle karar verilmiş, yer olarak da eski Bağdat sonra İstanbul ve hâlen İnönü Caddesi isimlerini alan cadde ile Alemdar Caddesi’nin kesiştiği köşedeki eski Şer’iye Mahkemesinin binasının olduğu arsa düşünülmüştür. Mahkeme binası yıktırılarak 1884 yılında temeli atılan okul binasının inşaatı iki senede tamamlanmıştır. 31 Ağustos 1887’de resmî açılışı yapılan bina 12 Eylül 1887’de Mekteb-i İdâdî adıyla, altı kişilik eğitim heyeti ve bir derslikle faaliyete geçmiştir. Binayı yaptıran kişinin Sultan II. Mahmut’un torunu ve Sultan Abdülmecit’in oğlu II. Abdülhamit olduğu ve maliyetinin o günkü para birimiyle 439.785 kuruş olduğu bilinmektedir.

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI

Okul, 1892 yılında sekiz mezun, bunu takip eden yirmi iki yıllık idâdî döneminde de toplam yüz elli iki mezun vermiştir. 1913 senesinde “sultânî” adını alan okul, 1919’a kadar geçen dönemde on yedi mezun vermiştir. I. Dünya Savaşı (1914-1918) yılarında okulun aynı zamanda öğretmen okulu olarak da kullanıldığı sanılmaktadır. Yusuf Ziya Ortaç sultânî döneminde okulda ders vermiş ünlü isimlerdendir. Okul, Birinci Dünya Savaşı döneminde hastane olarak da kullanıldığından öğrenciler geçici binalarda öğrenime devam etmişlerdir.

AKÇAKOCA NUMUNE MEKTEBİ

İzmit’in geri alınmasından sonra 1922-1923 öğretim yılı başında ortaokul olarak açılan okulun adı “Akçakoca Numune Mektebi”dir. O yıllarda öğrenci azlığı nedeniyle ortaokul talebeleri bugünkü Kız Meslek Lisesi binasına nakledilmiş, bina ise ilkokul olarak tahsis edilmiştir.

KIZ ÖĞRENCİLER DE KABUL EDİLDİ

Cumhuriyet devri başında okul “Leyli (yatılı) İzmit Sultânîyesi” adı ile tedrisata devam etmiş daha sonraları sırasıyla “Nehari (gündüzlü) Sultânî”, “Lise”, “Orta Mektep” adlarını almıştır. 1926 yılına kadar sadece erkeklerin okuduğu okula bu yıldan itibaren kız öğrenciler de kabul edilmeye başlanmıştır. Okula kayıt olan ilk kız öğrenci sayısı on yedidir.

Uzun yıllar bakımsız kalan okul, 1931 yılında Maarif Vekâletinin ciddi bir bütçe ayırmasıyla onarımdan geçirilmiş. 19 Haziran 1943 tarihindeki Adapazarı Hendek depreminde okulun çatı kısmı ciddi zarara uğramış fakat kısa sürede tamir edilmiştir. 1945 yılına kadar ortaokul adı altında faaliyet gösteren okul, bu tarihte liseye dönüştürülmüş, tek müdürlük yönetiminde toplanarak adı İzmit Lisesi olarak belirlenmiştir.

DÖRT DERSLİK DAHA İLAVE EDİLDİ

Okulun spor salonu olarak kullanılan bölümü ilk yapılışı bakımından toplantı ve müsamere salonu olarak planlanmış olup, 1950-1951 eğitim ve öğretim yılında büyük gayretlerle spor salonu haline getirilmiştir. 1956-1959 mali yıllarında gönderilen ödenekle ahşap bina betonarmeye döndürülmüş, dört derslik daha ilave edilerek tamir edilmiş ve genişletilmiştir. 1965-1966 eğitim ve öğretim yılında İzmit Lisesi ile Merkez (İzmit) Ortaokulu tamamen ayrılmış; lise yeni bina ile spor salonunun bulunduğu bölümde faaliyetini sürdürürken eski idâdî binası İzmit Ortaokulu olarak devam etmiştir. 1968-1969 öğretim yılında okula 12 derslikli bir bina eklenmiştir.

YABANCI DİL AĞIRLIKLI

1993- 1994 eğitim ve öğretim yılından itibaren yabancı dil ağırlıklı lise haline gelen okul, 17 Ağustos 1999 depreminde aldığı hasar sebebiyle 1999-2000 eğitim ve öğretim yılında Kanlıbağ’da bulunan Kız İmam Hatip Lisesi binasında eğitime devam etmiş, kendi binasına öğretim yılı sonlarına doğru dönmüştür. Okul, 2005 yılından günümüze kadar Anadolu lisesi statüsünde faaliyetlerini sürdürmektedir. Ancak köklü geçmişi ve tarihi özellikleri yüzünden adı değiştirilmemiş ve “Anadolu” kelimesi ilave edilmemiştir. İzmit Lisesi, bu dönem yıkılan cezaevinin yerine yapılan eğitim kampüsüne taşındı. Derleyen: Arsan SAVUR-  (İzmit Lisesi Tarih Öğretmeni)


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

04

Yineumit - Resimleri görünce o günleri tekrar görürmüyüz acaba demeden geçemedim aydınlık yuzler hak edenin hak ettiği makamlar fakir ama her yönden temiz ve tek yürek bir millet Erdemli mi Erdemli duruş.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 20 Mayıs 13:47
03

Kenan - Yıl 1966 veya 67 Kocaeli liselerarası şampiyon güreş takımı. Soldan rahmetli Muzaffer Gürkan

Aziz şipga Kenan Mintaş Fahri Erturan Salim Alyörük.

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 18 Mayıs 19:34
02

xutkux41 - Okulun yıkılması tam bir rezalet. Bu okul tekrar elden geçirilerek yerinde kalabilirdi.

Doymak bilmeyen bir yaratık kitlesi yüzünden tüm değerlerimiz yok ediliyor.

Çok kkısa olarak zaten ATATÜRK ' ÜN KIYMETİNİ , DEĞERİNİ BİLMEYEN YARATIKLAR KİTLESİNDEN HER ŞEY BEKLENİR demekle her şeyi ifade etmiş oluruz.

Ama en büyük suç yinede halk olarak bizlerde.

Bunlara bu fırsatı veren ne yazık ki bizleriz.

Yazıklar olsun bizlere................

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 17 Mayıs 19:08
01

Funda - Rezillik, bu okul bir semboldü. Korunması İzmit Lisesi olarak devam etmesi gerekirdi, önemli bir değerdi, çocuklarımızın, onların çocuklarının görmesi gerekirdi. Bunu da unutmayacağız. Her şeyi tüketin bakalım.

Yanıtla . 3Beğen . 0Beğenme 16 Mayıs 12:13