Çocuklarda vitamin B12

İşte çocuklarda B12 vitamini eksikliğinin belirtileri ve nedenleri...

Kobalamin olarak da bilinen B 12 vitamininin en önemli temel fonksiyonu, folik asit ile birlikte hücre bölünmesi veya çoğalması için gerekli olan DNA sentezini desteklemesidir. İnsan organizmasında sürekli çoğalma ve yenilenme özelliği olan hücreler; hematopoetik (kan yapıcı) hücreler, gastrointestinal epitel hücreleri, testis germinal hücreleri, serviko-vaginal hücreler ve epidermis hücreleridir. Bu nedenle B12 vitamini eksikliğinde, başlıca hematopoietik hücreler olmak üzere bahsedilen diğer hücrelerde bariz DNA sentez bozukluğu özellikleri ortaya çıkar. B12 vitamininin bir başka görevi santral ve periferik sinirlerin yapısında rol almasıdır ki bu, hızlı nörolojik gelişimi olan çocukluk çağında oldukça önemli bir konudur. Büyümenin hızlı olduğu dönemlerdeki eksiklikler aneminin yanı sıra çok daha önemli olan nörolojik bulgulara yol açabilmektedir. Bu nedenle erken tanı koymak önemlidir. Özellikle nörolojik ve psikomotor hasarı engellemek veya geri dönüşlü kılabilmek için acil yaklaşım gerektirir. Çocuklarda klinik bulguların belirsizliği nedeniyle tanı koymak erişkinlerden daha da zordur. Genellikle tanı gecikir.

B12 EKSİKLİĞİNİN ÇOCUKLUKTAKİ BELİRTİLERİ:

Erken çocuklukta büyüme gelişme geriliği, huzursuzluk, kusma, zayıflık, katı gıdaları reddetme, memeden ayrılmama ile kendini gösterir. B12 eksikliğinin nörolojik bulguları çocuklarda sık görülür. Hipotoni (kas gevşekliği), gelişimsel gecikme ya da var olan gelişimsel basamağın kaybı, göz hareket anormallikleri, havale de bulgulardan bazılarıdır.

Daha büyük çocuklarda ataksi (denge bozukluğu), parestezi (ellerde ayaklarda karıncalanma uyuşma), anormal hareketler, glossit (dil enflamasyonu), kişilik değişikleri ortaya çıkabilir. Ciddi eksikliği olan çocuklarda el ve ayak parmakları üstlerinde, koltuk altında, kol ve bacak sırtlarında anormal pigmentasyon nedeniyle koyulaşma da gözlenebilir.

EKSİKLİK NEDENLERİ

Erişkinlerde Vitamin B12 eksikliğinin yaygın bir nedeni olan Pernisiyöz anemi çocuklarda nadirdir. Çocuklarda Vitamin B12 eksikliği sıklıkla alım eksikliği, malabsorbsiyon (sindirim siteminden emilim bozukluğu) veya Vitamin B12 taşıyıcı proteinlerden birinin doğuştan eksikliğine bağlı olmaktadır.

Erken çocukluk döneminde B12 vitamini eksikliği genellikle vejetaryen beslenen ve B12 vitamini eksikliği olan annelerden doğan bebeklerde görülür. B12 vitamini gebelik sırasında anneden bebeğe plasenta aracılığı ile aktif olarak geçer. Eksiklik olmayan annelerden doğan bebekler, 25-50 µg B12 vitamini deposu ile doğarlar. Süt çocukluğu döneminde gerekli olan miktar 0,1 mcg/gün olup, normal depoyla doğan bebeklerde bu miktar 6 ay - 1 yıl yeterli olur. Buna karşılık B12 vitamini eksikliği olan gebeler hamilelik sırasında fetüse yeterli miktarda B12 vitamini sağlayamaz ve bebekler eksiklik ile doğar.  Anne sütündeki B12 vitamini miktarı, annedeki depolardan ziyade diyetle alınan miktar ile ilişkili olsa da (nedenini aşağıda bulacaksınız) doğum sonrası annenin beslenme alışkanlıklarında değişiklik olmaz ise eksiklik devam eder.

Şimdi B12 vitamini konusunu doğumdan itibaren ele alalım:

Yeni doğmuş bir bebeğin B12 durumu;

• Annenin gebelik sürecindeki B12 deposunun durumuna

• Plasental fonksiyona

• Doğum zamanına

• Doğum ağırlığına bağlıdır.

Plasental-fetal kompartmanda B12’nin fetüse geçişini kontrol eden kompleks bir mekanizma vardır. Plasenta, göbek kordonu ve yenidoğan kanındaki B12 seviyesi, annenin B12 seviyesinden 2-3 kat daha yüksektir ve bu bebeğin, ona bir yıl kadar yetecek olan 25 µg’lık bir depo ile doğmasını sağlar.

Doğumdan sonra bebeğin B12 seviyesi 5-6 gün kadar kord kanı seviyesinde kalır ancak sonrasında hızlı bir düşüşe geçer. Sonrasında bu ivme yavaşlar ve 6-7 ay gibi B12 en az seviyeye iner. Özellikle anne sütü alan bebeklerde bu durum daha belirgindir çünkü anne sütündeki B12 seviyesi 1. aydan itibaren azalır ve 4. ayda da en az seviyeye iner. Bu yüzden ek gıdalarla bebeğin aldığı B12 miktarı önemlidir.

Hayvansal gıdanın bebeğe verilmeye başlanması ile B12 seviyesi giderek artar 3-7 yaş arasında pik yapar, sonra yeniden düşer ve 7 yaş civarı yeniden yükselmeye başlar. 13 yaşından sonra ise yeniden gerileme dönemi başlar. Öyle ki, geniş bir hastane populasyonunun tarandığı bir çalışmada, 13-18 yaş aralığındaki  düzeyin, 1-2 yaş aralığındaki Vitamin B12 düzeyinin yarısı kadar olduğu gösterilmiş.

TANI

Tanı aşamasında aslında şu değerin altı eksikliktir diyebileceğimiz net bir rakam yok. Klinik bulgular eşliğinde genellikle kabul gören değerler 160 ve 200 pg/mL olup, bunların altındaki değerler eksiklik olarak kabul edilmektedir. Ancak pek çok çalışmada gösterildi ki Vitamin B12 değeri 200 pg/mL’ün üzerinde olup klinik bulguları gösteren olgular var. Bu nedenle yapılan yeni tanımlamalarda DNA hasarının engellenmesi için gerekli B12 vitamini düzeyinin >300 pmol/L (406 pg/mL) üzerinde olması gerektiği belirtilmektedir.

Tanı mutlaka klinik değerlendirme gerektirir. Yani sadece Vitamin B12 seviyesine göre kendiniz bir takviye alıp kullanmamalısınız. Tanıda klinik bulguların varlığı çok önem arz ettiği gibi, Vitamin B12 düzeyinin yanı sıra MCV, homosistein ve MMA da bakılmalıdır. Özellikle gri zon denilen 200 - 350 pg/mL aralığında ise tek başına B12 düzeyi tanı için yeterli olmayacaktır.

Yine kliniğe ve altta yatan nedene göre doktorunuz farklı testleri de kullanmak isteyebilir.

TEDAVİ

B12 vücutta 3 formda bulunur: doğal formu hidroksikobalamin ve dokudaki aktif formları metilkobalamin ve adenozilkobalamin. Siyanakobalamin ise ticari olarak ilaç şeklidir. Bu nedenle tedavide artık ülkemizde de olduğundan aktif form olan metilkobalamin formunu tercih etmekte fayda var.

Tedavi nedene göre değişir ve mutlaka doktorunuz tarafından düzenlenmelidir. Ciddi eksikliklerde intramusküler tedavi (kas içine iğne) verilebileceği gibi daha hafif olgularda oral (ağızdan) tedavi kullanılabilir.

Tedavi sırasında özellikle ilk ayda değerler sık gözden geçirilmelidir.

Tedavide en önemli nokta, eğer nörolojik bir bulgu varsa tedaviye acilen başlanması gerektiğidir.

Dr. Hande Namal Türkyılmaz / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Sağlıklı Yaşıyoruz® Danışma Kurulu Üyesi


KAYNAKLAR 

1. Smith J, Coman D (2014) Vitamin B12 Deficiency: an Update for the General Paediatrician. Pediat Therapeut 4:188. doi:10.4172/2161-0665.1000188

2. B12 Vitamini: Anemiden Vasküler Sorunlara… Rıdvan Ali Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıklar› Anabilim Dalı, Hematoloji Bilim Dalı, XXIX. Ulusal Hematoloji Kongresi II. Hematoloji İlk Basamak Kursu

3. Sütçocukluğunda B12 Vitamini Eksikliği: Yeterince Tanınıyor mu? Gülsün Karasu , Selma Çakmakcı , Gönül Rabia Sezer, Abdülkadir Bozaykut , Lale Pulat Seren, Cem Paketçİ, Türk Çocuk Hematoloji Dergisi 2011; 5(1):20-26

4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ pmc/articles/PMC4921487/------ ------ Biomarkers and Algorithms for the Diagnosis of Vitamin B12 Deficiency

5. Luciana Hannibal, Vegard Lysne, Anne-Lise Bjørke-Monsen, Sidney Behringer, Sarah C. Grünert, Ute Spiekerkoetter, Donald W. Jacobsen, Henk J. Blom

6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ pubmed/8323433

Dün 10:45 TSİ - Sağlıklı Yaşıyoruz


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.



Anket Kocaeli'de en başarılı bulduğunuz milletvekili kim?