Reklamı Kapat

Yavuz ULUGÜN’ün kaleminden “Bulaşta bisikleti yeniden keşfettik”

İki yıldır süregelen bulaş belası, yaşam şekillerimize ağır bir şekilde damgasını vurdu. Sosyal yaşamlarımıza veda ederek kapandığımız köşelerde hayat...

İki yıldır süregelen bulaş belası, yaşam şekillerimize ağır bir şekilde damgasını vurdu. Sosyal yaşamlarımıza veda ederek kapandığımız köşelerde hayatlarımızı sürdürür olduk. Gerçi bu süreç, uzun zamandır aklımda olan bir konuyu kaleme almama neden oldu. Başlığı “Kent ve Bisiklet” olan bu çalışmayı zaten Kocaeli Tarih Sempozyumu’nda sunmak üzere bir bildiri olarak hazırlamıştım ama günümüz pandemi şartlarında sempozyum iptal edilince, evde geçen günlerimde onu da ekleyeyim, bunu da ekleyeyim derken bir kitaba dönüştü ve İzmit Rotary Kulübü’nün katkıları ile de okurlarla buluştu. Bu vesile ile kitabım hakkında övücü yazılar yazan değerli usta yazarlar Adnan Filiz ve Mustafa Küpçü’ye nezaketleri için bir kez de buradan teşekkür ediyorum.

Bulaşa karşı öne çıkardığımız ulaşım biçimlerinden biri de bisiklet oldu. Hem sosyal mesafeyi koruma hem de doğayla iç içe olabilmemizi sağlayan bisikletlerimizi yeniden keşfettik. Yeniden dedim çünkü bu kentin yitirdiği değerlerden biri de bisikletti. Yıllar önce bu kentte çok sayıda bisiklet satıcısı, tamircisi ve seyircisi vardı. Her bisiklet yarışı bir şenlik havasında gerçekleşirdi.

Olasılıkla İzmit’in, hatta Osmanlı’nın bisikletle ilk tanışması ABD Massachusetts Bisiklet Kulübü üyesi İngiliz Thomas Stevens’in 22 Nisan 1884’de San Fransisco’da başladığı dünya turunda 10 Ağustos 1885’de İzmit’e uğramasıyla olmuştur.

Bisiklet ve bisiklet sporu 1870’li yıllarda Avrupa’da yaygınlaştığı ve bütün dünyaya hızla yayıldığı halde Osmanlı topraklarında II. Meşrutiyet ‘e kadar girememiştir. “Bisiklet” denilen alet de diğer teknolojik buluşlar gibi Osmanlı Devleti’nde uzun yıllar “Gavur İcadı” olarak kabul edilmişti.

Avrupa’dan bisiklet ithal eden Leon ve Papazyan efendiler ise bisiklet satışını arttırmak için İstanbul Tepebaşı’nda 300 m uzunluğunda bir pist yaptırmışlar, burada düzenledikleri yarışlarla bisiklet sevgisini arttırmaya çalışmışlardı.

29 Eylül 1901 tarihli bir belge, İzmit’in de İstanbul’daki bu hareketlenmeden geri kalmadığını göstermektedir. Hükümet’ten Haydarpaşa Demiryolu Müdürlüğü’ne gönderilen bir emirde, “Önümüzdeki Perşembe günü İzmit'te yapılacak olan at yarışı, güreş ve bisiklet müsabakası hükümetçe başka bir mahal ve tarihe ertelendiğinden; İzmit Mutasarrıflığı’na da iletildiği üzere İzmit'ten Sapanca'ya kadar hususi tren tahsisine lüzum kalmadığı belirtilmektedir. Bu yarış daha sonra yapılmış mıdır, bunu şu an bilemiyoruz.

Dağınık gruplar şeklinde yarışan spor kulüplerinin örgütlenmesi 14 Temmuz 1922’de gerçekleştiren “İdman Cemiyetleri İttifakı” ile oldu. İttifakla birlikte Kocaeli’den İttihatspor, Akyeşilspor ve İzmit İdmanyurdu bisiklet takımlarını kurdular.

Cumhuriyet’in ilanından kısa bir süre önce, 4 Ağustos 1923’de Galatasaray Futbol Takımı ile İstanbul Kadıköy birinci ve ikinci, Şişli, Makriköy (Bakırköy) ve Galatasaray oymaklarından oluşan kent izcileri birleşik grubu çeşitli karşılaşmalar için İzmit’e gelmişlerdi. Yapılacak futbol karşılaşması öncesi atletizm yarışmaları ve “Üç tur Bisiklet Yarışı” yapıldı. Kocaeli’den Sadettin (Yalım) Bey birinci ve yine Kocaeli’den Hüsni Bey ikinci oldular.

Kocaeli’de Bisiklet Sporu dahil olmak üzere Cumhuriyet’in kurulduğu yıllar Türk gençlerinin serbestçe değişik spor faaliyetlerini yapabilecekleri bir dönemin de başlangıcı olmuştu. Atatürk’ün önderliğinde yapılan yenilikler ve cumhuriyet yönetimi Türk gençliğinin önünü açmıştı. Bu bağlamda Bisiklet sporu da ilk kez bu yıllarda sıradan Türk halkının çocukları tarafından yaygın olarak yapılabilecek bir hale getirilmiş, Kocaeli bölgesi hızlı bir uyum sağlamıştı.

1924 yılında İstanbul Nişantaşı Kulübü’nün İzmit’e gelerek karşılaşmalar yapması, ilgi duyanları hareketlendirmiş ve bölgemizde bir bisiklet ekibi kurulmuştur. Ancak hiç 80 tescilli bisikletçiye karşın sadece 17 bisiklet mevcut olması yanı sıra hiç gelirleri yoktur. 1928 yılında ise Kocaeli Bölgesi, Türk Milli Bisiklet Takımına İzmitli Nüzhet (Unat) gibi bir elemanını vermiştir. İzmit’in kurtuluşu esnasında İzmit’lilerin canlarını kurtarmada önemli bir rol oynayan Tercüman Ahmet Fuat (Çeviren), İzmit’in ilk bisikletçilerinden sayılabilir. Bir diğeri ise gazeteci Fikri Dora idi.

1930’lardan 1978 yılına kadar Kocaeli bisikletçileri çeşitli mahalli yaşamı uzun olmayan spor kulüplerinde ve beden terbiyesi bölge takımı adı altında çalışmalarını kendi olanakları ölçüsünde devam ettirdiler.

Cumhuriyetin ilk yıllarında Abdurrahman Bey’in öncülüğüyle İzmitli gençlerin kurduğu, yeşil beyaz renkli “İttihat Spor” ilk “sivil” spor kulübüdür. Mehmet Yüce, Selahattin Keresteci, Mahir Kışınbay, Nuri Doğan, Vasıf Bey, Asaf Saner, Müfit Saner, Saadettin Yalım, Nurettin Bey, Sedat Pek, Muammer Paşababalı ve Nazmi Oğuz kulübün kurucuları arasında yer almaktaydı.

1927 yılında düzenlenen bisiklet sporundaki ilk milli bisiklet müsabakaları İstanbul Taksim stadında düzenlenmişti. İzmit’li pedallardan Yunus Nüzhet (Unat) ve Ömer Sadettin (Yalım) beyler olimpiyat hazırlıklarının yanı sıra Türkiye yarışlarında da yer alıyorlardı.

1929’da Bisiklet Federasyonu’nun kaldırılıp 1933’de yeniden kurulana dek, bir süre duraklama yaşansa da İzmit’te İttihatspor, Adapazarı’nda İdmanyurdu gibi güçlü kulüpler de bisiklette ilçeler arası rekabet ortamı yaratmışlardı. Bu dönem yayın organlarında yer alan “1930 Adapazarı Turu”nda Yunus (Onat), Tahir (Düzgören) ve Ömer beyler “Bisiklete ve yarışa hakim kişiler” olarak tanımlanıyordu. Bir başka İzmit’li isim de Enver Bey idi.

1931 yılında Sadettin Yalım ve 39 arkadaşı İzmit İttihadspor’dan ayrılarak yeni bir kulüp kurmaya karar verdiler. Bordo-beyaz renklerde Nuri Özdoğan başkanlığında kurulan İzmit İdman Yurdu’nun ilk kurucuları arasında Müfit Saner, Asaf Saner, Nurdoğan Bey, Mehmet Yüce, Vasıf Bey, Mahir Kışınbay gibi kişiler yer almıştır. İttihadspor’daki bu ayrılma kentte rekabeti doğuracak yeni gelişmelere de neden olmuştur.

Bu durumdan dolayı İttihadspor yöneticileri kongreye giderek, kulübü kapatmış ve yeni bir kulüp kurulmasına karar vermişlerdi. Adını takımın yeşil ve beyaz renklerinden alan Akyeşil kulübü Geyveli Hafız Fuat başkanlığında Nazmi Oğuz, Muammer Paşababa, Ekspres Fevzi Bey, Orhan Suda ve Sedat Pek gibi kişilerin katkılarıyla 1932 yılında kurulmuştur. Akyeşil kulübü futbolun dışında atletizm, yüzme, kürek, yelken, bisiklet, voleybol ve binicilik gibi spor dallarında da bazı çabaların içine girmiştir.

Görüldüğü üzere, Cumhuriyetin daha ilk yıllarında Kocaeli bölgesinde asfalt yol bulunmadığı bir devirde bisiklet sporunu seven İzmitli gençler bu spora büyük ilgi ve sevgiyle bağlanmışlardır. 1936’da Türkiye Şampiyonası’nda İzmitli bisikletçilerden Yunuz Nüzhet Unat sürat yarışında ikinci, Mukavemet (dayanıklılık) Yarışmaları’nda mesafe 50 km’den 100 km’ye uzatılmasına rağmen Orhan Suda, ikinci olmuştu. Kocaeli halkı da İzmitli bisiklet sporcularını büyük bir merakla takip etmekte ve alınan başarılı sonuçlardan gurur duymaktaydılar. 

1930’lu yıllarda bisiklet, İzmit’te sadece boş zaman aktivitesi değil aynı zamanda çalışanlar ve posta dağıtıcıları için ciddi bir ulaşım aracıdır.

Kentteki bisiklet destekçileri arasında spor kulüpleri dışında İzmit Halkevi Spor Şubesi de vardır. 1935 yılında da Halkevi binasındaki spor salonu eksikliğine rağmen, salon sporlarını Kocaeli mıntıka alanında yeni yapılmakta olan binada, diğer spor hareketleri ise açık alanda yapılmıştır. Halkevi önündeki alan birçok etkinliğe sahne olmuştur. Bisiklet ve koşu yarışları orada başlar ve orada biterdi.

İzmit Halkevi köy gezilerinde eldeki tüm vasıtaların hepsinden faydalanılmış, atlarla ve yaya olarak gidildiği gibi kamyonlar ve bisikletler ile de yola çıkmıştır. Halkevi için yol bozukluğu, vasıta yokluğu çok da sorun olmamış, köy gezileri düzenli olarak yapmıştır. İzmit Halkevi bu gezilere önem vermiş ve düzenli olarak geziler yapmıştır.

28 Haziran 1935 İzmit’in Kurtuluş yıldönümünde konuşmaların ardından yapılan geçit alayında sırasıyla piyade, makineli ve topçu kıtaları, deniz askerleri arkasından da bisikletçi sporcular resmi geçide katılmışlardır. İzmit’in bu sevinçli gününde İzmit’te bulunan Ankara bisikletçileri yapılan spor şenliklerine ve bisiklet yarışlarına katılmışlardır. Çok heyecanlı geçen futbol müsabakalarına Halkevi tarafından bir kupa konduğu gibi bisiklet yarışını kazananlara da madalyalar verilmiştir.

Gazeteci Cevdet Yakup (Baykal), Cumhuriyet Gazetesi için derlediği İzmit haberleri içinde bu yarıştan ve bölgedeki bisiklet sporundan şöyle bahsediyordu: İzmit, atletizm ve bisiklet müsabakalarında çok gelişmiştir. Meşhur Ak-Yeşil Sporun yetiştirdiği bisikletçi Yunus (Nüzhet Onat), Orhan Suda ve atlet Recep olimpiyatlara da iştirak etmek sureti ile İzmit’in bu sahadaki varlığını fiîlen de göstermişlerdir. Bu arada atlet Galib (Yaman), İbrahim de yapılan Türkiye birincilik koşularında daima birinci gelmek sureti ile büyük bir spor kıymeti olduklarını göstermektedirler. Spor öğretmeni Tahir Düzgören’in disiplinli ve metodlu nezareti altında yetişen yeni gençlerimiz de iyi ve aydınlık bir gelişim gösteriyorlar.

Bu hafta yapılan bisiklet müsabakaları çok ilgi görürken, Vali Ziya Tekeli de bulundu. 25 kilometrelik mesafede, 57 dakika 55 saniyede Kâğıtspordan İbrahim birinci, Şükrü 61 dakika 3 saniyede ikinci, İzmit Gücünden Cemal 61 dakika 5 saniyede üçüncü geldiler ve sırası ile Vahdet, Mithat, Mehmed, Fethi koşuyu başarıyla tamamladılar.

İzmitli pedallardan Yunus Nüzhet (Unat) ve Sadettin (Yalım) beyler olimpiyat hazırlıklarının yanı sıra Türkiye yarışlarında da yer alıyorlar, akabinde de Kocaeli Milletvekili oluyorlardı.

*Tahir Düzgören

1896 yılında Üsküdar’da doğdu. Bisiklete liseyi okumak üzere 18 yaşında geldiği İzmit’te başladı. Futbol, bisiklet, atletizm, yüzme, yelken, voleybol sporlarında Kocaeli’ye ismini yazdırmış, damgasını vurmuş bir isim. Bahçecik ASİS adlı Ermeni kulübünde, İzmit’teki Rum takımında Çolak Andon’ları, Panayot’ları seyrede seyrede öğrenmiş futbolu. Sonra İttihatspor’a ve Akyeşil’e girdi. Futbol, Bisiklet, Atletizm, Voleybol, Yelken ve Yüzme dallarında Bölgesel ve Türkiye yarışmalarında dereceler aldı. Milli takım ile müsabakalara katıldı. “Baba” lakabını aldı. 1967 Yılında İtalyan Gino Bartulicci yönetiminde ilk kez düzenlenen antrenör kursuna katıldı. Talat Tuncalp’ın federasyon başkanlığı sırasında evini milli takımın kamp yapması için tahsis etti.

Akyeşil’de idareci ağabeyleri ile sporun tüm branşlarını faaliyete geçirdi, birçok futbolcu, atlet, yelkenci, yüzücü yanı sıra Yunus Nüzhet Akın (Unat olmalı), Orhan Suda, İbrahim Bozdağ, Muzaffer Öztürk, İrfan Şahin, Osman Alev, Erol Yeşilli, Faruk Şeker gibi bisikletçiler yetiştirdi. Kocaeli Bisiklet Ajanlığı yaptı. 1963’de başlayan Marmara Turu’nun ilk yıllarından itibaren hakemlik yaptı.

*Milletvekili Yunus Nüzhet Unat

1908 Drama doğumlu. Mübadele’de önce Edirne’ye sonra da İzmit’e gelen Unat Bisiklet Federasyonu’nun ilk kuruluş yıllarının (1923) önemli bisikletçilerinden oldu. 1924 Yılında İzmit Lisesi’ne kaydoldu. Burada okurken Bursa Ziraat Okulu sınavlarını kazandı 1928 yılında mezun oldu. 1928 yılında Amsterdam ‘da yapılacak olan olimpiyatlara katılan ve dört kişiden oluşan bisiklet milli takımımızda yer aldı. Bisiklet Milli takımına giren ilk İzmitli idi. Bu vesile ile üç ay Paris’te kalarak bisiklet tekniği üzerine incelemelerde bulundu. 1948 yılına kadar milli takımda yerini korudu. Kocaeli bölgesi bisiklet sporu ajanı seçildi. 

Yunus Nüzhet [Unat] ’ın “Gazi” adlı şiiri:

Gazi Göğsümüzde o varken Hangi kalp böyle taşmaz Çankaya'ya bakarken Hangi kalp şöyle taşmaz Ona bütün dünyanın Nasıl gözü kamaşmaz

Dünyada böyle bir şan Hangi cihangir buldu Hangi han, hangi sultan Tarihe hakim oldu Böyle bir şeref ile İsmi geçen kim oldu

O bu toprakta erdi Peyk amber geldi bize Bir ölüye can verdi Bu ne büyük mucize Ey Türkün peyk amberi Rehbersin hepimize

Yine Nüzhet Unat’ın, 29 Ekim 1936’da Türkyolu Gazetesi’nde Cumhuriyet’in 13.üncü Yıldönümü nedeniyle yayınlanan şiiri:

On Üç Yılda

İnkilaplar Cumhuriyeti

On üç asır değildir, hatta bir asır değil

Bu temelin üstünde on üç yıldır yükselen.

Bu insan kudretidir eğil tarihim, eğil;

Doğdu Anadolu’da Asya’dan kopup gelen.

Asırları yıllarca sürükleyen bu sele

Hangi kartal yükselir, hangi şimşek yaklaşır?

Hilkatin en mükemmel eseri insan bile

Üstünde on sekiz yıl çocuk adını taşır!

Bu en büyük hızıdır bütün inkılapların

Yeryüzünde tarih de artık ihtiyarladı;

Dünyadan ne getirdin diye sorarlar yarın

Ona kafi gelecek Kemal Atatürk adı.

*Orhan Suda

İzmit’te kurulan Akyeşil spor kulübünde ve Türk bisiklet sporu tarihinde başarıyla öne çıkan isimlerden biri de 1916 Adapazarı doğumlu milli bisikletçimiz Orhan Suda‘dır. Ailesi Gemlikli olup Girit göçmenidirler. Babası Demiryollarında memur olduğundan ilk ve orta okulu İzmit’te bitirmiştir. Uzun boylu, kızıla yakın sarı saçları ve sürekli gülümseyen bir yüzü vardı. Güzel şarkı söyler, güzel resim çizerdi. İki ağabeyi vardı. Bunlardan Enver Suda bisiklet, motosiklet tamircisidir. Bisiklet de kiralamaktadır. Dolayısıyla Orhan’ın bisiklete olan aşkının kaynağı bellidir. Bisiklete İzmit’te başlayan Orhan, önemli başarılara imza atmıştır. Kendisini yetiştirenlerin bisikletçi ağabeyleri Yunus Nüzhet Onat ve Tahir Düzgören olduğunu söylerdi. Kiralık bisikletlerle sık sık İzmit – Çuhane arasında yapılan yarışları hiç unutmamış, şu sözlerle aktarmıştır:

İlk yarışımı hiç unutmam, lastiğim patladı kaldım. İkincisinde nefesim yetmedi, baygınlık geçirdim. Yunus’un (Nüzhet Onat) kardeşi Hamdi’nin de Yunus’un Paris’ten getirttiği Lapis marka yarış bisikleti vardı. Bizimkiler gezinti makinaları idi. 4 – 5 Yarış beni hep geçtiler ama 1930 ilkbaharında bu durum değişti. Bendeki yeteneği gören Yunus kardeşindeki bisikleti alarak bana verdi ve çok şeyler öğretti. Bölge müdürümüz B. Necati de bize komşu bölgelerle sık sık yarışma olanağı sağlıyordu. İlk resmi müsabakayı 1934’de yaptım. Hocalarım Yunus ve Tahir’le Ankara Türkiye Birinciliği’ne geldim.

1936 yılı Berlin Olimpiyatları’na katılan Orhan Suda başarılı sayılabilecek sonuçlar almıştı. 32 Kişi birden bitiş çizgisine gelmişlerdi. Müthiş bir finaldi, sonuçlar fotoğrafla güç bela belirlendi. Talat 10.uncu, Orhan ise 18.inci oldu. Avrupa’da, Balkanlar’da Türkiye’nin adını duyuran Orhan Suda, 1937’de Moskova’da yapılan bisiklet yarışmalarında Dünya ikincisi oldu.

1940 yılında da ilk kez düzenlenen Balkan Bisiklet Şampiyonası (Balkaniyat) Pist Yarışı’nda Orhan Suda ve Krikor Cambazyan “takım takip yarışı”nda ikinci olarak Türk Takımı’na iki gümüş madalya kazandırdılar. 1948 Londra Olimpiyatlarına katıldı ama her iki lastiği de patlayınca yarışı bırakmak zorunda kaldı. Ancak ülkeye döndükten sonra olimpiyatlara katılması nedeniyle 19 Mayıs törenlerinde İnönü tarafından taltif edildi. 1952 yılında kızı ünlü oyuncu - yazar Pakize Suda da İzmir’de dünyaya geldi. 1979’da İzmir’de vefat etti. Daha sonra adına yarışmalar düzenlendi.

DEVAMI YARIN…

05 May 2021 - 20:30 - Gündem

Son bir ayda kocaeligazetesi.com.tr sitesinde 2.305.254 gösterim gerçekleşti.


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.


2-ELEKTRİK TEKNİKERİ

- Endüstri Meslek Lisesi veya Üniversitelerin ilgili MYO bölümlerinden mezun, - İşini dikkatli ve titizlikle yapan, - Askerlik görevini tamamlamış...

0262 335 63 66  HYDRO-PACK MÜHENDİSLİK MAKİNA HİDROLİK SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ 

ELEMAN ARANIYOR

KULLAR’DA KURULACAK  OLAN  FABRİKAMIZA  ELEMANLAR ALINACAKTIR. 1- MONTAJ ELEMANI - Endüstri Meslek Lisesi veya Üniversitelerin ilgili  MYO böl...

0262 335 63 66 HYDRO-PACK MÜHENDİSLİK MAKİNA HİDROLİK SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ

ELEMAN ARANIYOR

- SERVİSİMİZİN MEKANİK BÖLÜMÜ USTALIĞINI YÜRÜTECEK, KONUSUNDA DENEYİMLİ PERSONEL ARANIYOR. - İŞ YERİMİZDE ÇALIŞACAK GENÇ, DİNAMİK, EMEKLİ VE TECRÜB...

0262 335 50 03 AUTO KİNG

ÜRETİM ELEMANI 

- ENGELLİ KADROMUZ İÇİN  EMEKLİ OLMAYAN BAY ELEMAN (Temizlik işlerini yapabilecek fiziki şartlarda) -  TEMİZLİK PERSONELİ - BAY (Daha önce özellikle...

ELEMAN ARANIYOR

 ELEMAN ARANIYOR AÇIKLAMA :  - ASKERLİK İLE İLİŞİĞİ OLMAYAN, - 18 - 40 YAŞ ARASI,  -  EMEKLİ OLMAYAN  - FORKLİFT OPERATÖRÜ  (Kamyon ehliyetli t...

Satılık dubleks daire

Derince Sırrı Paşa Mahallesi Öğretmenler Caddesi İrfan Sokak'ta, 5 yaşındaki binanın 3. katındaki çatı dubleks satılıktır. Krediye uygun 3+1, brüt 17...

0538 094 41 95

SAHİBİNDEN SATILIK DÜKKAN

Başiskele Sanayi Sitesi’nde Dış cepheleriyle toplam 500 m2, İç cepheleri 195m2 kullanım alanı olan 2’li dükkan

0537 308 16 63

HURDA GAZETE SATILIR

Hurda (eski gazete) gazete satılır

YÜRÜYEN VE UÇAN TÜM HAŞERELERLE MÜCADELE

Kocaeli bölgesinde, * Ev * İş yeri * Çeşitli alanlarda ilaçlama yapılır. Covid-19 buharlı dezenfektan yapılmaktadır.

05071250076 KARTEPE TARIM VE İLAÇLAMA


Anket Büyükşehir Belediyesi'nin hizmetlerinden memnun musunuz?