“İdeolojisi İslam olan ülkeler” ne durumda?

Vali Seddar Yavuz’un başlattığı “Devletin tanımı laiklik olsa da ideolojisi İslam’dır” tartışmasına bugün kendi yönümden noktayı koyuyorum.

Eğer gereksinim duyarsa, köşemin Vali Yavuz’un görüşlerine her zaman açık olduğunu belirtmek isterim.

Bugün “ideolojisi İslam olan ülkeler” üzerinde durmak istiyorum.

Madem tartışma konumuz bu, ideolojisi İslam olan ülkeler, dünyada ne durumda?

“Özenilecek ülkeler” arasında mı?

Ekonomik, sosyal ve gelişmişlik yönünden değerlendirildiğinde, durumları ne?

İslam ülkeleri, “İslami değerlere göre” yönetiliyor mu?

Peşinen belirteyim, İslam ülkelerinin hiç biri “İslami değerlere göre” yönetilmiyor.

“İslamilik endeksi” esas alındığında, görüyoruz ki, çoğu Hıristiyan ülkesi İslam ülkelerinden daha İslami.

Bugün bunu anlatmaya çalışacağım.

İslamilik Endeksi” nedir?
Önce işin bu püf noktası üzerinde duralım!

“İslamilik Endeksi”, nasıl oluşturuldu?

ABD’deki George Washington Üniversitesi’nden iki Müslüman akademisyen Şeherazade Rahman ve Hüseyin Askari, 2010 yılında, “İslam ülkeleri ne kadar İslami?” başlıklı bir araştırma yayınladı.

Araştırmada, İslami İşbirliği Teşkilatı’na üye ülkelerin, “İslami öğretilere uygun” politikalar izleyip izlemediklerini bulmaya çalıştılar.

Daha sonra bu çalışmayı kurdukları “İslamilik Vakfı” aracılığıyla her yıl yaptılar.

Müslüman olmayan ülkeleri de araştırmaya dahil ettiler, “İslamilik Endeksi”ni açıklamaya başladılar.

Müslüman olmayan ülkelerin, “İslamilikEndeksi”ni belirlemeye dahil edilmesi, inanılmaz çarpıcı sonuçlar çıkardı ortaya.

İslam dünyasının, İslam dünyasına yön verdiği iddiasında bulunanların kafaları allak bullak oldu.

O ana kadar kendi dünyasında yaşayan Müslüman ülkeler, Müslüman olmayan ülkelerin “İslamilikEndeksi”nde en üst sıralarda bulunduğunu gördüklerinde “şok” yaşadılar.

Tabii, İslam ülkelerinde yaşayanların, yıllarca “İslam”la nasıl aldatıldıkları da bu vesileyle ortaya çıktı.

Araştırmalar ne diyor?

Size bu yazımda son iki “İslamilikEndeksi”nden söz edeceğim.                     

2018 araştırmasında 153 ülke yer alıyor.

2017’de olduğu gibi 2018 “İslamilikEndeksi”nde de Yeni Zelanda, en yüksek puanı aldı.

İlk 10’da hiçbir İslam ülkesi yok.

Bırakın ilk 10’u, ilk 40’ta bir tane dahi İslam ülkesi bulunmuyor.

İlk 20’de, Kuzey Avrupa ülkeleri haricinde, Malta ve Japonya yer alıyor.

Dünyada, Müslüman olmadığı halde “İslamilik Endeksi” en yüksek 10 ülke şöyle:

1-YENİ ZELANDA

2-İSVEÇ

3-HOLLANDA

4-İZLANDA

5-İSVİÇRE

6-İRLANDA

7-DANİMARKA

8-KANADA

9-AVUSTRALYA

10-NORVEÇ

Ülkeler, hangi kriterler esas alınarak değerlendirildi?

Bizde “Müslümanlık” denince, hemen akla ezberletilen “İslam’ın 5 şartı” gelir ya…

Şehadet etmek, namaz kılmak, oruç tutmak, zekât vermek ve hacca gitmek…

Acaba kriterler arasında bunlar da var mı?

Yok!

Bunlar, “kişisel ibadet” olarak kabul ediliyor.

Çalışmada; Kuran-ı Kerim’deki ilgili ayetler ile Hz. Muhammed’in yaşamı, uygulamaları ve sözleri, “İslami öğretilere bağlılığın referansı” olarak kabul edilmiş.

Ülkeler; çeşitli göstergeler esas alınarak, “ekonomi”, “hukuk ve yönetişim”, “insan hakları ve siyasi haklar”, “uluslararası ilişkiler” bakımından; “İslami kriterlere ne kadar uyumluluk gösteriyor”, “ne kadar İslami yaşıyor”, araştırılmış.

Burada ülkelerin Müslüman olması veya olmaması dikkate alınmamış.

Şu kriterlere bakılmış:

*Hukuksal bütünlük.

*Hukukun üstünlüğü.

*Yolsuzluğun önlenmesi.

*Mülkiyet hakkının güvenliği.

*Hesap verebilirlik.

*İnsan hakları.

*Siyasi haklar.

*Sosyal refah.

*Sosyal sermaye.

*Kişisel özgürlük.

*Eğitime erişim.

* Kadın hakları.

*Medeni haklar.

Sağlık hizmetlerine erişim.

*Demokrasi düzeyi.

Bütün bu kriterlerin İslami öğretilerle birebir ilişkisi araştırılmış ve not verilmiş.

Türkiye, “en İslami ülkeler” sıralamasında bakın kaçıncı?

Başlığı okuyunca, aranızdan “En İslami ülke biziz… Bizden daha İslami bir ülke olamaz” diyen, bilmem çıkar mı?

Böyle düşünenler, haksız da sayılmaz.

Baksanıza, son yıllarda iyice “dini bütün” bir millet haline geldik.

Dini “Allah ile kul arasında” olmaktan çıkardık, siyasallaştırdık ve de ticarileştirdik.

“Rant aracı” haline getirdik…

Evet, İslam’da Allah ile kul arasında “aracı” yoktur.

Bir Müslüman, Allah’a ibadet etmek için “aracıya” ihtiyaç duymaz.

Ama gelgelelim, Türkiye’de “aracısız Allah’a ibadet etmek”, hemen hemen olanaksız hale getirildi.

Aracılar girdi araya.

Siyasetin ve ticaretin egemen güçleri…

Dinimiz, onlardan sorulur oldu.

Siyaset ve ticaret yaparken, çıkar uğruna, dini hep ön planda tuttular, tutmaya devam ediyorlar.

Sanki onlardan önce ülkemizde Müslümanlık yoktu da, onlar geldi, onların sayesinde İslam ülkesi olduk…

Böyle algı yarattılar.

İslam’ı, toplumsal yaşamın başköşesine koydular.

İnsanları, sadece kıldıkları namaz ve tuttukları oruçla değerlendirmeye kalktılar.

İmam hatip okulu veya ilahiyat fakültesi çıkışlı olmak, çok sayıda umre ve hacca gitmek, sıkça cami ve iftar yemeklerinde görünmek; işe yerleştirmelerde ve ihale dağıtmalarda “önemli kıstaslar” oldu.

Devlet yönetiminde, en fazla bütçe Diyanet İşleri Başkanlığı’na verilir hale geldi.

Bilimsel eğitimi bir tarafa bıraktık, binlerce imam hatip ortaokulu ve lisesi açtık.

Dini derneklere, dini vakıflara ve cemaatlere; devlet kaynaklarından akıl almaz olanaklar sağladık.

Laik bir ülkeyiz, devletimizin başında “İslam” sözcüğü yok, yani “İslam Cumhuriyeti” değiliz, ama alınan kararlar ve uygulamalar pratikte “din devletinin özüne” daha uygun.

İyi de, ülkeyi yönetenlerin bütün bu çabasına rağmen, Türkiye,“en İslami ülkeler” arasında mı?

Diğer İslam ülkelerinin, “en İslami ülkeler” sıralamasında, yerleri ne?

İlk 50’de sadece 4 Müslüman ülke var
Fazla uzatmadan yazayım, o 4 ülkeden biri Türkiye değil.

Türkiye, daha gerilerde…

“İslamilikEndeksi”nde ilk 50 arasına; Birleşik Arap Emirlikleri (45’inci), Arnavutluk (46’ıncı), Malezya (47’inci) ve Katar (48’inci) girmiş.

Diğer bazı İslam ülkelerinin sıralaması ise şöyle:

*ENDONEZYA- 64’üncü…

*SUUDİ ARABİSTAN- 85’inci…

*İRAN- 125’inci…

*MISIR- 137’inci…

*SUDAN- 152’inci…

*YEMEN-153’üncü…

Türkiye, kaçıncı sırada?

Evet, “en Müslüman ülke” geçinen Türkiye, “İslamilik Endeksi”nde acaba kaçıncı sırada?

“İslamilik Endeksi”, 4 farklı endeksin bileşiminden oluşuyor.

Bunlar…

*Ekonomi…

*Hukuk ve yönetişim…

*İnsan hakları ve siyasal haklar…

*Uluslararası ilişkiler…

Türkiye’nin “İslamilikte” en güçlü olduğu alan, ekonomi!

Ekonomi endeksinde, 70’inci sırada…

En zayıf olduğu “uluslararası ilişkilerde” ise 153 ülke arasında 148’inci sırada.

İnsan hakları ve siyasi haklar sıralamasında, Türkiye listede 100’üncü sırada bulunuyor.

Türkiye, genel endekste ise 95’inci sırada.

153 ülke arasında 95’inci…

Yani “İslamilikEndeksi”ne göre, notumuz kötü!

Bu değerlendirme, 2018 yılına ait.

2020 değerlendirmesinde ise Türkiye 100’üncü sırada.

İki yılda 95’inci sıradan 100’üncü sıraya düştü.

Diğer bazı ülkelerin 2020 sıralaması ise şöyle:

1-Yeni Zelanda

2-İsveç

3-Hollanda

9-Kanada

11-Almanya

15-İngiltere

16-Japonya

23-Fransa

26-ABD

29-İtalya

41-Yunanistan

42-İsrail

51-Katar

57-Ermenistan

93-Suudi Arabistan

Sonuçta şöyle bir şey çıkıyor ortaya

İslam ülkeleri, “İslam’ın özü” çerçevesinde yaşamıyor.

İslam’ın özüne, “Müslüman olmayan ülkeler” daha çok uyuyor.

İşte bunun sonucu olarak, “en İslami ülkeler” sıralamasında, Müslüman olmayan ülkeler var.

Bu araştırmayı, başta Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş olmak üzere “Müslümanlığı kimseye bırakmayan” ülkemiz yöneticileri, iyice incelemeli.

Halimiz nicedir, görmeli.

Sadece “namaz kılıp, oruç tutarak” Müslüman olunamayacağını, anlamalı.

Bırakalım isteyen kişisel ibadetini yapsın, asıl sen ülkeyi“İslam’ın özüne uygun” yönetiyor musun, önemli olan bu!

“Hukukun üstünlüğünde” neredesin?

“İnsan haklarında” neredesin?

“Sosyal refahta” neredesin?

“Kişisel özgürlüklerde” neredesin?

“Demokrasi düzeyinde” neredesin?

“Hesap verebilirlikte” neredesin?

“Yolsuzluğu önlemede” neredesin?

“Mülkiyet hakkı güvenliğinde” neredesin?

Bunlara bak sen!

“İdeolojisi İslam olan ülkeler” ve 3 basit soru

Yazımı şu 3 basit soruyla sonlandırmak istiyorum:

BİR: İdeolojisi İslam olan ülkelerin insanları, son yıllarda ülkelerini terk edip neden başka ülkelere sığınıyorlar? Neden Avrupa ülkelerine gitmek istiyorlar?

İKİ: 57 İslam ülkesinin toplam nüfusu, 1 milyar 800 milyon. 57 İslam ülkesinin ve 1 milyar 800 milyon Müslüman’ın dünya ekonomisine toplam katkısı, neden bir Almanya etmiyor?

ÜÇ: Nobel ödüllerinin 121 yıllık tarihinde, İslam coğrafyasından ödül alabilenlerin sayısı neden sadece 10 kişi?

Özetle söylemek istediğim şu:

İnsanların inancını siyasi ve ticari rant aracı olarak kullanmayın, bırakın herkes kendi inancını kendi samimi duygularıyla yaşasın.

Eğer Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni laiklikten uzaklaştırıp, “İslam ideolojisi” ile yönetmeye başlarsanız, bizim de İran’dan, Irak’tan, Suriye’den, Afganistan’dan ve Ortadoğu’daki diğer bitik ülkelerden bir farkımız kalmaz.

İşte bakın, yaratılan iklim nedeniyle Türkiye’den de kaçışlar başladı.

Hedeflenen Türkiye, böyle bir Türkiye mi?

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar M.Tanzer Ünal - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

14

Sadi Şirazlı - devam

İkinci bölümde, İslami ve İslami olmayan ülkelerin “İslamiyetini” ölçmek için bir endeks geliştiriyoruz. Bu İslamilik Endeksi (veya I2), ekonomi, hukuk ve yönetişim ile ilgili dört alt endeks kullanarak 208 ülkenin İslami ilkelere bağlılığını ölçmektedir. ve siyasi haklar ve uluslararası ilişkiler. Muhammed'in uygulamaları ve sözleri - Müslümanlara yol haritası sağlayan iki ana kanal.

İkinci bölümde, İslami ve İslami olmayan ülkelerin “İslamiyetini” ölçmek için bir endeks geliştiriyoruz. Bu İslamilik Endeksi (veya I2), ekonomi, hukuk ve yönetişim ile ilgili dört alt endeks kullanarak 208 ülkenin İslami ilkelere bağlılığını ölçmektedir. ve siyasi haklar ve uluslararası ilişkiler.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 29 Haziran 17:13
13

Sadi Şirazlı - Küresel Ekonomi Dergisi vol. 10, HAYIR. 2 Erişim Yok

İslam Ülkeleri Ne Kadar İslamidir?

Şehrazat S. Rehman veHüseyin Asker

https://doi.org/10.2202/1524-5861.1614

11 Eylül sonrası dönemde din, ekonomi, finans, siyaset, hukuk ve sosyal davranış arasındaki karmaşık ilişkiye artan bir ilgi var. Bu, dindarlığın etkisinin nasıl araştırılacağı, dinin ülkelerin ekonomik, politik ve sosyal görünümünü etkileyip etkilemediği veya bu faktörlerin dindarlığı etkileyip etkilemediği konusunda bir anlaşmazlığı beraberinde getirdi. Başka bir deyişle, din bağımlı mı yoksa bağımsız bir değişken olarak mı görülmeli? Bu yazıda, bu tür bağlantıların öncülü olduğuna inandığımız soruyu soruyoruz, yani, İKT (İslam Konferansı Örgütü) üyeliğinin kanıtladığı gibi, kendi kendini İslam ilan eden ülkeler, İslami öğretilere dayanan politikaları benimsiyor mu? Sadece bu soru ele alındığında, İslam'ın İslam'a bağlılığının ekonomik, politik ve sosyal davranış. Makalenin ilk bölümünde, "İslam" bir ülkenin özellikleri ve iskelesi olması gerektiğine inandığımız şeyleri sunuyoruz.Tanımımızı Kuran'a ve iki ana kanal olan Hz.Muhammed'in hayatı, uygulamaları ve sözlerine dayandırıyoruz. Müslümanlara yol haritasını sunan...İkinci bölümde, İslami ve gayrimüslim ülkelerin “İslamiyetini” ölçmek için bir endeks geliştiriyoruz. Bu İslamilik Endeksi (veya I2), ekonomi, hukuk ve yönetim, insan ve siyasi haklar ve uluslararası ilişkiler ile ilgili dört alt endeks kullanarak 208 ülkenin İslami ilkelere bağlılığını ölçer. Muhammed'in uygulamaları ve sözleri - Müslümanlara yol haritası sağlayan iki ana kanal. İkinci bölümde, İslami ve İslami olmayan ülkelerin “İslamiyetini” ölçmek için bir endeks geliştiriyoruz. Bu İslamilik Endeksi (veya I2), ekonomi, hukuk ve yönetişim ile ilgili dört alt endeks kullanarak 208 ülkenin İslami ilkelere bağlılığını ölçmektedir. ve siyasi haklar ve uluslararası ilişkiler. Muhammed'in uygulamaları ve sözleri - Müslümanlara yol haritası sağlayan iki ana kanal.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 29 Haziran 17:12
12

Hasibe - aklınız fikriniz din ve islam ne cumhuriyet kurmuşsunuz be 80 yıldır anca sagcı bir parti seviyenizi yğkseltti.

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 29 Haziran 16:23
15

Görünen köy - @Hasibe 12 nolu yoruma cevabı: 80 yıldır "CUMHURİYET" yalnız "TÜRKİYE'yi GERİLİKTEN DEĞİL, MÜSLÜMANLIĞI DA YOBAZLARIN ELİNDEN KURTARMAK" durumunda.......

Yanıtla . 0Beğen . 1Beğenme 29 Haziran 17:32
11

Erol Demirbek Türk - işte bu TÜRKÜN ülkesini devletini afganistan, suriye, libya haline getirmeyi istemektir . tek doğru yol TÜRKÜN ATATÜRKÜNÜN ÇİZDİĞİ YOL, daha bir devleti özgür vatanı olamayanlar kıskanmasınlar fırsat olmayacak

Yanıtla . 0Beğen . 2Beğenme 29 Haziran 16:17
10

Vatandaş - Evet söylendiği gibi 1milyar 800 milyon İslam alemine sadece 8 milyon nüfusu olan İsrail kök söktürüyor. Bu durumu her daim merak etmişimdir. Nasıl oluyor? Çok kıymetli bir makale, teşekkürler sayın yazarım.

Yanıtla . 0Beğen . 1Beğenme 29 Haziran 14:06
07

Erol Demirbek Türk - TÜRKÜN kültürünü arabın kültürüne evirmeye çalışmak TÜRK MİLLETİNE DEVLETİNE iyilik değildir . bizdeki arapcılık özentililerin yedikleri naneler ortadadır . TÜRKÜN kültüründe kadın erkek eşitliği kadına DEĞER verme vardır ADALET VARDIR BİZDE , ARAPLARA ÖZENDİKÇE , HIRSIZ , ARSIZ , AHLAKSIZ, EMANETE İHANET edenlerimiz çoğaldı caniler tecavüzcüler çoğaldı . gerçek MÜSLÜMANIN ASLA YAPMAYACAĞI ŞEYLERİ YAPMAKTA VE ARSIZCA DEVAM ETMEKTE zirvede olduk ,

Yanıtla . 5Beğen . 2Beğenme 29 Haziran 10:27
06

Erol Demirbek Türk - çok güzel bir derleme sağolun tanzer bey, sosyal medyada paylaşmak istiyorum.

Yanıtla . 6Beğen . 3Beğenme 29 Haziran 10:19
09

Afganlı mucahit - @Suriyeli 05 nolu yoruma cevabı: Murat u ülkede Suriyeliler cigunlukturkler azınlık gidecek olan sensin sana bu ülkede iş aş yok sen mülteci gibi yurt dışına gitmeye calis ülke bizim

Yanıtla . 0Beğen . 2Beğenme 29 Haziran 12:50
08

Murat - @Suriyeli 05 nolu yoruma cevabı: tek yol var suriyeliler bu ülkeden gidecek

Yanıtla . 2Beğen . 1Beğenme 29 Haziran 11:51
04

Ersoy Kandemir - Vali bu yazıyı okuyup beyin kanaması geçirirse şaşmam. İlimizden yakın zamanda ayrılacağına inanır,Türkiye’nin herhangi bir yerinde bir daha aktif valilik yapamayacağını düşündüğümü belirtmek isterim.

Yanıtla . 5Beğen . 1Beğenme 28 Haziran 23:43
03

Hakkı Var. - TÜRKİYE CUMHURİYETİ HİÇ BİR ZAMAN LAİK OLMADI Kİ...

"Eğer Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni laiklikten uzaklaştırıp, “İslam ideolojisi” ile yönetmeye başlarsanız, bizim de İran’dan, Irak’tan, Suriye’den, Afganistan’dan ve Ortadoğu’daki diğer bitik ülkelerden bir farkımız kalmaz."

Yazarımızın tespiti doğru, ancak noksan tarafları var.

Yazarımız; laikliğin tanımını yaparken, "Laikliği; bütün dinlere eşit mesafede olmak" olarak tarif etmişti. Ki, bu laiklik tanımı en doğru tanımdır. Laiklik, "Dinsizlik, dine karşı olma" anlamına gelmez.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti kuruluşundan bu yana laik olamadı. Laik olsa idi; bütün dinlere eşit mesafede olması gerekirdi.

Ancak Diyanet İşleri Başkanlığı'nı kurarak, imamların ve müezzinlerin maaşını halkın verdiği vergilerden ödeyerek ve hatta camilerin elektrik ve su giderlerini de ödeyerek İslam dininin bir mezhebini kayırmıştır. Eşit mesafede kalamamıştır, davranmamıştır...

Sonuç olarak; Türkiye Cumhuriyeti Devleti Anayasası'nda laik olduğu yazsa da kuruluşundan bu yana fiilen laik davranmamıştır.

Eşit olsa idi; "din vergisi" toplar, camilerin havraların kiliselerin ihtiyaçlarını topladığı vergilere oranla karşılardı.

Yanıtla . 7Beğen . 1Beğenme 28 Haziran 23:39
02

Ahmet - dini referans alarak halkın duygularını kullanmak çok yanlış siyasettir, din siyasete alet edilemeyecek kadar ruhani ve yüce kavramdır,inançlara saygı duymak gerekir.halklarında dini siyasete alet edenlere prim vermemesi gerekir,maalesef dini şahsi emellerine alet ederek amaçlarına ulaşmak isteyenlere yol veriyoruz,farkında olmadan genç kuşaklarımızın dinden soğumlarına sebep oluyoruz.mevcut iktidardakiler hep dini referans aldı fakat hiç dindar gibi davranmadılar,kul hakkı yediler,çaşdılar çırptılar,halka yalan söylediler hata üstüne hata yaptılar,ekonomik krizlere boğulduk,bu halde dahi dini referans göstererek olanları sınama olarak yutturdular,dış poliitikada rezaletlerin ardı arkası bitmedi, bırakın rahip, gazeteci deniz,kaşıkçı rezaletlerini bu akşam haberini alıyoruz isveç ve norveç meselesinde dün esip gürleyen din referanslı devlet adamlarımız yola gelmişler,peki ne kazandık,teröristlerin iadesi sağlandımı,hayır, sadece desteklemeyeceklerini taahhüt etmişler, ne zamana kadar,nato üyeliği tamamlandıktan sonra randevu dahi vermeyecekler.işte din referanslı yöneticilerin devlet adamlığı icraatlarının son estantanesi.hani bir daha hata yapmayacaktılar.üçün kaçını aldık,birini dahi alamadık.reise bu hatayı nasıl yaptırıyorlar bu işin içinde bir bit yeniği olmalı.bu şartlarda rusyayı karşımıza alıp suriyede operasyon hapmamız tartışılır hale gelmedimi.

Yanıtla . 6Beğen . 2Beğenme 28 Haziran 23:14
01

Suriyeli - Din siyasete alet edilemez kimse söylediğini dinmiş gibi kendini ilahlastiramaz İslam'a zarar vermeyin ne vali ne reis hiçbiri din siyaseti yapmasın dine ihanet etmesin din Allah ile kul arasındadır cezasında mikafatida Allah verir hadidinizi bilin hadsizlik etmeyin

Yanıtla . 6Beğen . 0Beğenme 28 Haziran 22:30


Anket Asgari ücrete yapılan zammı yeterli buluyor musunuz?