Saklanacak Yazı (2. bölüm)

(Arabanızın üstüne bir ağaç devrilirse ne yapacaksınız?)

(1. bölümde ağaçları rüzgardan değil, önceden oluşturdukları kök sisteminin küçülmesi sonucu devrildiğini ortaya koymuştuk. Bu noktadan devam ediyoruz…)

Ağacın kök sistemi hangi durumda küçülür?

Bunu net olarak ortaya koyabilmek için öncelikle ağaçların kök sistemini etkileyen faktörleri irdelemek gerekmektedir:

Kentsel ortamda ağaçların oluşmuş köklerinin küçülmesine neden olan faktörleri altı ana başlıkta toplamak mümkündür. Bunların tamamı, doğrudan ve dolaylı olarak insan kaynaklıdır. Bir ağacın devrilmesi için bu altı konuda da hata yapılması gerekli değildir. Çünkü bunlardan birinde yapılan hata diğer konularda da olumsuzluklara neden olmakta ve devrilme yönünde etkinliği artırmaktadır.

Bu altı ana başlık şunlardır:

Kök yayılım alanında yapılan kazılar ve toprak işlemeleri

Kök yayılım alanında yapılan uygulamalar

Uygulanan budamalar

Tür seçiminde yapılan hatalar

Dikimde yapılan hatalar

Ağacın odun dokusuna işleyen böcek ve mantarlar

KÖK YAYILIM ALANINDA YAPILAN KAZILAR VE TOPRAK İŞLEMELERİ

Bu tür işlevler kent ağaçlarının devrilmesinde çok büyük rol oynamaktadır. Ağacın köklerinin yayıldığı alanda yapılan kazının etkisini tam olarak anlamak için bir örnek verelim: Bir ağacın hemen dibinde bir kanal açma çalışması nedeniyle köklerinin büyük bir kısmının kesildiğini ve içi döşendikten sonra bu kanalın kapatıldığını farz edelim. Kazı sırasında kesildiği için kök sistemi küçüldüğünden taçtaki bazı dalların kuruduğu görülür. Kuruyan dalların miktarı kök sisteminin ne oranda azalmış olduğunun göstergesidir. Çünkü kök tahribatı oran olarak taca aksetmektedir.

Bir gün, bu ağacın devrilmesinin tek nedeni kökün küçültülmüş olmasıdır, yani rüzgar değildir.

Burada hiç unutulmaması gereken bir durum vardır; aynı gövde çapına sahip ağaçların, gövdelerinden eşit uzaklıkta ve aynı derinlikte kanal açılırken, kesildiği için ortadan kalkan kök miktarı aynı olmayacaktır. Bu miktar ağaç türüne, toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerine, ağacın yaşına, ağaçların sıklığına bağlıdır.

Bazı durumlarda derinliği az kanal açılması durumunda da kök sisteminin çok küçülmesine neden olunabilir. Çünkü kök sisteminin ulaştığı derinlik ne kadar az ise bu işlem sonucu kesilen kök miktarı da oransal olarak o derece fazla olacaktır. Ancak kanal gövdeden ne kadar uzak açılırsa, ortadan kalkan kök miktarının o derece azalacağı kesindir. Yani açılan kanalın ağacın gövdesinden uzaklığı da önemlidir. Bilimsel olarak, normal şartlarda, kökler gövde çapının 5 misli uzağına kadar uzanmaktadır. Bundan şu anlaşılmalıdır; kanal kazıları ağacın dip gövde çapının en az 6 (altı) misli uzağında yapılmalıdır. Toprak fakirleştikçe bu mesafeye uyum çok daha fazla önemlidir.

Meyilli bir arazide, ağacın bulunduğu yerde, örneğin istinat duvarı yapmak için toprağın düşey olarak tıraşlanması sonucu büyük miktarda kök kesildiğinde de devrilme riskinin oluşması kesindir.

Bu bağlamda unutmamak gerekir ki oluşmuş olan kök sistemi küçüldüğünde devrilme riskinin artmasının yanı sıra ağacın topraktan su ve besin alımı azalacağından rezerv madde kaybı olacaktır. Ağaç hormonal dengesizliğe girecek, direnç gösteremeyeceğinden kökün küçülmesine de neden olan zararlıların (böcek, mantar, bakteri vs) saldırısı ve etkinliği artacaktır.

KÖK YAYILIM ALANINDA YAPILAN UYGULAMALAR

Ağaçların yakınında kanal açmanın dışında yapılan bazı başka uygulamalar da kök sisteminin küçülmesine neden olarak ağaçların devrilme riskini artırmaktadır. Örneğin toprak yüzeyinin altında kökler açısından geçirgenliği az olan bir tabaka varsa ve dikilmiş  ağaçların olduğu alanda tesis edilmiş çim alan sürekli sulanıyorsa ağaçların kök sistemi büyük oranda toprak yüzeyine yakın zonda yayılacaktır. Bu durumda tekrarlanan ve uzun süren yaz kuraklıklarında kök sisteminin bir kısmı kuruma sonucu küçülecek ve devrilme riski artacaktır.

Bir başka örnek verelim: Meyilli bir arazinin alt kesiminde dikilmiş bir ağaç düşünün. Bu ağaç türü köklerinin sürekli ıslak kalmasına dayanamayan türden olsun. Yamaç meyline dik konumda, yamacın dibinde derin açılmış bir temele dayalı istinat duvarı yapılırsa yamaçtan aşağı gelen yüzeysel ve dip sular birikir. Oradaki toprak sürekli olarak su ile doygun kalır. Ağaç dişbudak veya salkım söğüt gibi bu duruma dayanıklı türden değilse önceden oluşmuş kök sistemi çürümeler sonucu küçülür.

Bunlara ek olarak belirtmek gerekir ki toprak yüzeyine yakın konumda geçirgen olmayan ağır killi bir tabaka, yatay olarak uzanan ana kaya, ağaç türüne bağlı olarak köklerin işleyemediği taban suyu veya kireç tabakası nedeniyle (bazı ağaç türleri kireç tabakasında hiç köklenmez) ağaçların ancak yüzeysel kök oluşturduğu yerlerde kök yayılım alanı üstünde yapılacak yüzeysel toprak işlemelerinin de kökleri tahrip edeceği asla unutulmamalıdır.

Bu bağlamda böyle yerlerde ot öldürücü ilaçların yoğun olarak kullanılması, toprak yüzeyine kirletici maddeler dökülmesi, toprağın araçlar tarafından yoğun bir şekilde çiğnenerek sıkıştırılması da oluşmuş kök sistemini küçültücü etkide bulunabilir.

Kaynak:

  1. Salus Arboris-Potatura abbattimento e cura dell'albero ornamentale 
  2. 2.G.Nalin. Anno accademico 2012-2013. Gli apparati radicali nella salvaguardia e nel recupero degli alberi monumentali. Universita degli studi di Padova. Facolta di Agraria
# DİĞER MAKALELERİ

Yazar Necdet Güler - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz


Anket Başiskele Belediyesi'nin hizmetlerinden memnun musunuz?