Türkiye Cumhuriyeti Yüzyılının Kocaeli'deki anıtları

Türkiye Cumhuriyeti Yüzyılının Kocaeli'deki anıtları

 

ONUNCU  YIL ANITI

Kocaeli halkı büyük kurtarıcıya olan minnet ve şükranlarının abidesini İzmit Cumhuriyet Meydanı'nda kurmuşlar, heykelin resmi açılışını Cumhuriyet'in onuncu yıldönümünde coşkun tezahüratla yapmışlardır.

Kocaeli Özel İdaresi tarafından heykeltraş Nejat Sirel'e yaptırılan Atatürk'ün askeri kıyafetli bronz heykelinin kaidesi ve yanına çıkılan geniş merdivenleri mermerdendir. Hereke taşından hazırlanan kademelerinin, kaldırım  ve tretuarın inşaası  1933 yılı nisan sonunda başladı. 29 Ekim 1933'de açılan heykelin mimari düzenlemesi Güzel Sanatlar Akademisinde Mimar Burhanettin Arif Bey tarafından yapılmıştır. Mermer kaidesinin arka yüzü boştur. Batı yüzünde "İzmit'in Kurtuluş günü 28 Haziran 1921" yazılıdır. Doğu yüzünde anıtın açılışının yapıldığı "Cumhuriyetin onuncu yıldönümü, 29 I'nci Teşrin  1933" yazılıdır. Meydana bakan yüzde Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün İzmit Halk Sineması'nda halkla buluşmasındaki söylevinden bir bölüm vardır.

 

 

LOZAN'DA HENÜZ MÜSBET BIR NETICE YOKTUR

"Ölmüş zannedilen milletimize yeniden bunca kaabiliyeti hayatiyesini izhar ederek kadınlarile, çocuklariyla ihtiyarlarile elele vererek cihanda mevcut olduğunu isbat eden harikalar göstermiş ve bunun neticei katiyesi olarak Lozan Konferansı'na davet olunmuştur. Lozan'da henüz müsbet bir netice yoktur. Millet Misak-ı Milliye'nin medlulü hakikisini kuvveti ve süngüsü ile maddeten istihsal etmiştir. Şimdi Lozan'da yapılacak şey, maddeten istihsal edilen bu netayici usulen ve resmen tesbit ve tasdik ettirmekten ibarettir. Bu netice ergeç istihsal edilecektir. Çünkü hukukumuz gayet meşru ve sarihtir. Bunu istihsal için kuvvetimiz de vardır. Kudretimiz de kafidir. Ordularımız ve ordularımız. Vücuda getiren milletimiz kuvvetlidir ve bu milleti yaşatan vatan namütenahi menabii servete maliktir. Bu kuvvetlerin fevkinde bir kuvvetimiz vardır ki o da idrak edip bilfiil elimizde bulundurduğumuz ve bulunduracağımızı fiilen ispat eylediğimiz hakimiyeti milliyemizdir. Hakimiyeti milliyemiz için tehlike var mıdır? dediler. Buna cevaben en katı bir surette derim ki "Hayır. Hayır. Hayır."  

 

29 Ekim 1933, Gazi Heykelinin Açılışı.

 

İzmit'ten, 28 Ekim günü  Milliyet muhabirinin geçtiği -" Cumhuriyet Bayramı görülmemiş bir surette kutlulanacaktır. Şehir baştan başa taklar, defne dalları ile süslendi. Yarın Büyük Gazi'nin heykelinin küşat resmi büyük tezahüratla yapılacaktır. Çene Suyu'na "Gazi Suyu", Paşa Suyu'na da "Cumhuriyet Suyu" isimleri verilmiştir." haberi 29 Ekim 1933 günlü Milliyet gazetesinde yer aldı.   

 

Kocaeli halkı büyük halâskâra (kurtarıcıya) olan minnet ve şükranlarının abidesini İzmit Cumhuriyet Meydanı'nda kurmuşlar, heykelin resmi açılışını Cumhuriyet'in onuncu yıldönümünde coşkun tezahüratla yapmışlardır. Bu tarihi hatıra Vilayet Muhasebei Hususiyesi tarafından filme aldırılmış ve film bir gün için İstanbul'da gösterilerek İzmit ve Ankara'ya gönderilmiştir. Film Ankara'dan sonra tekrar İstanbul'da gösterilecektir (20.11.1933, Cumhuriyet).

 

Gazi Heykeli'nin açılışı, Ulugazi İlkokul'nun açılışı, Paşa Suyu ve Çene Suyu'nun şehre getirilmesi Cumhuriyet'in Onuncu Yılı'nda ilimizin dar imkanları ile  gerçekleştirildi.

 

Halkevi Müzik Kolu, Onuncu Yıl Marşını törene kadar kusursuz olarak hazırladı. Belediye Bandosu Şefi İsmail Bey, yılmadan yorulmadan bando ve ona refakat eden Halkevi korosunu çalıştırdı. Demiryolundaki ilk Halkevinin küçücük sofasından gelen sesler  günlerce  dışarıdan duyuldu. Açılışlardaki coşkuda Kocaeli Dokümantasyon Merkezi rahmetli üyesi Ahmet Oğultekin'in anlattığı gibi "İstanbul Şehir Bandosu’nun çaldığı '10. yıl Marşı' filminin, Üssü Bahri Sineması’nda ve Halk Sineması’nda filmlerden önce defalarca gösterilerek çoluk çocuk herkesin öğrenmesinin sağlanmasının büyük rolü olmuştur".

 

Türkiye Cumhuriyeti Yüzyılının Kocaeli'deki anıtları

 

ELLİNCİ YIL ANITI / ANITPARK

Anıtpark: Proje Mimarı  Erkal Güngören, Heykeltraş  Ali Teoman Germaner

 

Başkan Erol Köse döneminde İzmit Belediye Meclisi'nin 27 Aralık 1972 gün 131 sayılı kararı ve  Merasim Meydanı Sahası olarak tasdikinden sonra "Ellinci Yıldönümü Merasim Alanı Anıtpark Uygulama Projesi (1973)" hayata geçirilmeğe başlandı.            Proje Mimarı  Erkal Güngören, Heykeltraş  Ali Teoman Germaner'dir.

 

50.yıl Anıtı, Heykeltraş Ali Teoman Germaner'in bir kompozisyonudur. Dairesel bir parça duvarın ortasında; Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve onun açtığı yoldan çoğalarak gelen eli meşaleli, kitaplı, buğday başaklı gençler kabartması. Anıtın kabartmalı kısma bakan yüzünde sağda açılan kare bir çukurda 29.X.1923, 29.X.1973 tarihleri alt alta kazılıdır. Aynı dikey düzlem üzerinde en sağda Atatürk'ün: "Benim naçiz vücudum birgün elbet toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır." sözü yeralmaktadır.

 

Anıtpark'ın açılışı İzmit'in 54. kurtuluş yıldönümü törenleriyle yapıldı

 

Anıtpark 28 Haziran 1975 Cumartesi günü İzmit'in düşman işgalinden kurtuluşunun 54. yılı törenleriyle açıldı. Şehir büyük bayram nedeniyle bir gün öncesinden bayraklar ve taklarla süslenmiş bulunuyordu. Anıtpark'ta saat 10. 30'da başlayan törene Turizm Tanıtma Bakanı Lütfi Tokoğlu, Kocaeli Valisi Ertuğrul Ünlüer, Milletvekilleri, 15. Kolordu Komutanı Korgeneral Mazhar Uzer, Belediye Başkanı Erol Köse, askeri ve sivil erkan ile kalabalık bir halk topluluğu katılmıştır. Top atışı ile başlayan tören, askeri birlikler, ve temsili milis kuvvetleri dört ayrı koldan İzmit'e girerek tören yerine gelmişlerdir. Bu sırada göndere İstiklal Marşı ile şanlı bayrağımız çekilmiştir. Şehir adına bir konuşma yapan İzmit Belediye Başkanı Erol Köse'den sonra geçit resmi izlenmiştir. Denizden bir harp filosu ile havadan uçaklar da İzmit'in kurtuluş bayramı törenlerine katılmıştır.

 

İzmit Belediyesi tarafından geniş bir tören alanı olarak düşünülen ve gerçekleştirilen anıtpark, 1973 yılında Erkek Sanat Okulu'nun önünden başlayıp Doğu Kışlaya kadar uzanan bulvarın tam ortasında ve Ticaret Lisesi ve Orman İdaresinin yanındaydı. Günümüzde Anıtpark yanındaki bu alanda Üniversite ve Devlet Hastanesi binaları ile İzmit'in yükseklerine çıkan bulvarın köprü kısmı vardır. 

 

Anıtpark alanı yolların kavşağında, tramvay durağında, ulaşımın en kolay olduğu yeriyle zamanında iyi öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Ortasındaki 50. Yıl Anıtı'nın Millet Bahçesi'ne ve Samanlı Dağları'na dönük ferah hali; düzgün, bakımlı geniş alanı ve gölgelikli bölümleriyle gerçek bir törensel alandır.    

 

Türkiye Cumhuriyeti Yüzyılının Kocaeli'deki anıtları

 

HANNİBAL ANITI

 

Atatürk, hayranlık duyduğu İlkçağ'ın en büyük kumandanlarından Kartacalı Kahraman Hannibal'in mezarının bulunmasını, bulunan alanın park haline getirilmesini ve üzerine hatıra taşı  dikilmesini istemişti.

 

Roma’ya kafa tutan, Anadolu krallıklarını etkileyen, Bitinya kral ailesine sığınmak zorunda kalan Hannibal'in mezarın bulunması için bilim dünyasında 19. yüzyıldan beri büyük çaba gösterildiği ve kesin bir sonuç alınamadığı bilinmekteydi.

 

Prof.Dr. A.M.Mansel'in Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ndeki 732-43/7 no.lu dosyadan derlediği, bilgilere göre Atatürk'ün emrini yerine getirmek üzere Kocaeli Maarif Müdürü, Gebze Belediye Reisi ve Gebze Maarif Memuru, İstanbul Arkeoloji Müzeleri ve Güzel Sanatlar Akademisi müdürlerinden kurulan komisyon, 10-12 Şubat 1935'te toplanarak Gebze'nin güney doğusundaki "Anibal Tepedeki mezarın Anibal'e aidiyeti kesin değilse de, halk arasında ötedenberi mezarın burada olduğu inancı ve bu büyük adama karşı gösterilen kadirşinaslığın sembolik bir ifadesi olarak bir mezar anıtı dikilmesine ve ona göre projeler hazırlatılmasına" karar verilmiştir

 

Atatürk'ün beğendiği proje

Güzel Sanatlar Akademisi tarafından hazırlatılan 5 nolu proje Atatürk tarafından da beğenildi (Nisan 1935): Tepe üzerinde 100m. çapında bir daire meydana getirmek üzere serviler dikilecek, dairenin merkezinde üzerine dört bir taraftan birkaç basamakla çıkılan bir platform (13x15m) ve onun ortasında bir taş lahit (3x5m) bulunacak, bu anıttan dört tarafa servilerin meydana getirdiği daireyi dörde bölen yollar uzanacaktı. Keşfi 1500 lira olarak hesaplanan bu anıtın inşa masrafları Kocaeli Vilayeti Bütçesi'nden karşılanacaktı Mansel, A. M. (1968), Hannibal'in Mezarı, Belleten 32(128), 549).

 

Kocaeli Valisi Hamit Oskay döneminde 07 Şubat 1936 tarihinde toplanan Kocaeli İdarei Hususiye ve Köylüler Birliği'nde, Anibal Anıtı sahasının koruma tedbirleri için alınması ve yaptırılması lüzumlu görülen şeylerin emaneten (hükumet adına) ifasına karar verildi. Kocaeli İdarei Hususiye ve Köylüler Birliği'nin 3 Aylık Bütçesi'ne Anibal Anıtı inşa ve istimlak masrafı olarak 2000 lira konuldu (Türk Yolu, s.2-3, 26 Şubat 1936). Birliği'n 19 Şubat 1936 tarihli kararı ile istimlakı icabeden 54 dekar ve 658 metrelik saha satın alınacaktı (Türk Yolu, 04 Mart 1936). Birlik Encümeni 17 Martta, Gebze'de bulunan Anibal Anıtı'nın yapılması ve şartnamesinin de Nafıa'dan istenilmesi kararı aldı (25 Mart 1936, Türk Yolu, s3).

 

Kocaeli İdarei Hususiye ve ve Köyler Birliği Encümen kararı 08 Nisan 1936 günlü Türk Yolu'nda (s.3) ilan edildi: "Kocaeli Vilayeti'nden: Gebze'de inşa edilecek (1225 lira 64 kuruş) keşif bedelli Anibal Anıtı, Nisanın 21'inci salı günü saat 15 de Vilayet Makamında açık eksiltme suretiyle ihale edilecektir" (Tan:12.04.1936).

 

24 Mart 1937 günlü Son Posta gazetesinde: "Kartaca Kahramanı Anibal'in Gebze'deki mezarı, şerefi ile mütenasip bir şekilde yeniden yaptırılacaktır. Projeler çizilmiş, keşifler yapılmış, Hereke'den taş getirilmiştir. Yakında inşaata başlanacaktır." denilse de bu iş için gerekli para sağlanamamış olacak ki anıt alanı çevresine dairesel bir hatla serviler  dikilmekle yetinilmiştir. Bu servilerin bir kısmı bugün de mevcuttur.

 

1951 yılında  bu mezar anıt işi tekrar ele alınmış, devrin Cumhurbaşkanı Celal Bayar, bu alanda incelemeler yapılmasıve ona göre sahanın yeniden  tanzimi isteğinde bulunmuştur. 24.07.1951'de İst. Arkeoloji Müzeleri Müdür Muavini Rüstem Duyuran tarafından etraflı bir rapor hazırlanmıştır. 1962'de İst. Üniv. Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kürsüsü'ne A. M Mansel tarafından bir rapor tanzim edilmiştir (Mansel (1968), s.549-550).

 

Tunus Cumhurbaşkanı Habib Burgiba, Anibal Tepe'de

28 Haziran 1968 günlü Hürsöz gazetesinin "Leyla Atakan başkanlığında önceki gece toplanan Belediye Meclisi oy birliği ile  dost ülke Tunus'un Akdeniz kıyısındaki sahil şehri Bizerte, İzmit ile kardeş şehir ilan edilmiştir" haberinden 20 gün kadar sonra "Burgiba, Anibal'in mezarını ziyaret etti. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın daveti üzerine memleketimizde bulunan Tunus Cumhurbaşkanı Habib Burgiba, Gebze ve Gölcük'ü ziyaret etmiştir. İl hududunda Kocaeli Valisi Hüseyin Meydanoğlu tarafından karşılanan Burgiba ve 40 kişilik maiyeti Anibal Tepesi'ne gelmişlerdir. Burada bir süre istirahat eden konuk Devlet Başkanı, Kartacalı Komutan Anibal'ın sembolik mezarını ziyaret etmiş, burada bir arkeolog tarafından verilen izahatı dinlemiştir. Daha sonra Anibal ile ilgili bilgi veren Burgiba, Anibal'in Romalılarla yaptığı mücadeleyi anlatırken gözleri yaşarmış ve "O büyük ve cesur bir kumandandı" demiştir"(Hürsöz, 19.07.1968).  

 

Atatürk'ün 100. Doğum Yıldönümünde Anibal Mezarı ziyarete açıldı

24 Temmuz 1981 günlü Kocaeli gazetesi'nde Şükrü Yüksel'in haberinde "Çevre düzenleme çalışmaları tamamlanan Ünlü Kartacalı Kumandan Anibal'in Gebze'de bulunan mezarı bugün törenle ziyarete açılacak. Edinilen bilgiye göre Ulu Önder Atatürk'ün 100. Doğum Yıldönümü anısına yeniden düzenlenen Anibal'ın Mezarı, Kültür Bakanı Cihat Baban tarafından yerli ve yabancı turistlerin ziyaretine açılacak. Tarihte Geblez Tepesi diye bilinen yerde bulunan Anibal Mezarı düzenleme çalışmaları Gebze Belediyesi, YSE, İzmit Müze Müdürlüğü, Çayırova Ziraat Okulu ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Enstitüsü'nün işbirliği ile 5 ayda gerçekleştirildi. Çevresi bir daire şeklinde selvilerle çevrili yerin ortasına ünlü Kumandan Anibal'ın büyüklüğünü simgeleyen 24 ton ağırlığında bir taş lahit dikilerek şekillendirildiğini belirten ilgililer, oluşturulan platformun çevresine Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca ve İtalyanca dillerinde birer mermer kaide konularak mezarın değişik ve güzel bir görünüme kavuşturulduğunu eklediler."   MÖ 183 yılında ölen Kartacalı Hannibal'in Anıt Mezarı'na İstanbul Arkeoloji Müzeleri heykeltıraşı Nejat Özatay’ın yapmış olduğu bir Hannibal portresi yerleştirilmiştir.

 

Atatürk, 1934 yılı sonlarında, hayranlık duyduğu Kartacalı Kumandan Hannibal'in mezarının bulunmasını, bulunan alanın park haline getirilmesini ve üzerine hatıra taşı  dikilmesini istemişti.  İsteği 1981 yılında 100. doğum yıldönümünde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyeti Yüzyılının Kocaeli'deki anıtları

Hannibal

(Corneille, Nicomede, nouveaux classiques illustres Hachette)

 

 

 

 

 

 

 

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Müzeyyen ÜNAL - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Başiskele belediye seçimlerinde hangi adaya oy verirsiniz?
Tüm anketler