CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

Gölcük Belediye Başkanı

JALE BORA

(1957-1959)

Kadınların yasalar önünde eşitliğe kavuşturulması atılımı Cumhuriyet’in ilanından sonradır. 03 Mart 1924 tarihinde kabul edilen yurttaşların eğitimine yönelik Tevhid-i Tedrisat Kanunu (öğretimin birleştirilmesi) ile laik bir yapı içinde kız çocuklarına da eşit, çağdaş eğitim hakkı benimsenmiş; 1924 Anayasası ile de “İlköğretim herkes için zorunlu ve devlet okullarında parasız" olduğu hükme bağlanmış, kız çocuklarının okutulması anayasal hale getirilmiştir. 17 Şubat 1926'da kabul edilen Medeni Kanun ile aile hayatı ve hukuk alanında; seçim kanunları ile de siyasi alanda kadın - erkek eşitliği sağlanmış ve Türkiye Cumhuriyeti, Atatürk döneminde uygar dünyada erkenden yerini almıştır.

Kadınlarımız ilk defa 1930 belediye seçimlerine katıldılar. 1963 yılına kadar belediye başkanları, seçimle oluşturulan belediye meclisinda, üyelerin kendi arasında yaptığı seçimle belirlenirdi.  1930 seçimlerinde Sadiye Ardahan, Artvin Yusufeli ilçesine bağlı Ersis/Kılıçkaya kasabası belediye başkanı seçildi. 20 yıl sonra da 1950 yerel seçimlerinde Müfide İlhan, Mersin Belediye Başkanı seçildi. Üçüncü sırada  Midyat Belediye Başkanı Zekiye Midyat (1957-1960) ve aynı dönemde Gölcük Belediye Başkanı Jale Bora (1957 - 12.09.1959) bulunmaktadır. Yayınlarda 1950 ve 1955 yerel seçimleri sonucu belirlenen belediye meclislerince seçilen başka kadın belediye başkanı adına rastlanmamıştır. 

JALE BORA

* Gölcük Belediye Başkanlığına 1957 yılında bir kadının seçilmesi, Kocaeli Belediyeleri tarihinde bir ilkti:  Kocaeli'de ilk kadın belediye başkanıydı. Türkiye'de de o zamana kadar kaç kadın belediye başkanı vardı ki.

Demokrat Parti Gölcük ilçe teşkilatı kurucularından Jale Bora, kazanın ileri gelenlerindendi. 1955 Belediye Meclisi seçimlerine Gölcük Demokrat Parti adayı olarak katılmış, Demokrat Parti İlçe Başkanlığı tarafından yapılan yoklamalar neticesinde kazanın ilçe belediye meclisinin asil adayları arasında yer almıştır. 27 Ekim 1957 Genel Seçimleri'nden önce  Demokrat Parti Kocaeli Kadın Kolları İl Başkanı olarak İzmit, Gölcük ve diğer kazalarda faaliyet yürütmüştür.

Jale Bora, 1957 genel seçimlerinden önce DP’den istifa eden İbrahim Şentürk’ün yerine yapılan belediye meclisi seçimlerinde 19 üyenin 14’ünün onayı ile belediye başkanlığına seçilmiştir.[1] 29.11 1957 günlü Vatan gazetesinin haberine göre "Geçenlerde ademi itimat oyu ile düşürülen Gölcük Belediye Reisi İbrahim Şentürk'ün yerine bugün (28 Kasım) yapılan seçimde 5 muhalife karşı 14 reyle Jale Bora seçilmiştir. Böylelikle Jale Bora, Türkiye'nin ilk ilçe belediye reisi ünvanını kazanmıştır. Bütün meclis azaları 34 yaşındaki Jale Bora'yı elini öpmek suretiyle tebrik etmişlerdir." Milliyet gazetesine göre (s.3, 30 Kasım 1957) Gölcük Belediye Reisi Jale Bora evli ve bir çocuk sahibiydi.

Belediye başkanları, belediye meclislerinin seçilmiş üyeleri arasında yapılan seçimle seçilirdi. Kocaeli'nin ilk kadın Belediye Başkanı Jale Bora, Gölcük Belediye Meclisinin seçilmiş üyeleri arasında seçilmiştir. 1957'de Gölcük Belediye Başkanlığına bir kadının seçilmesi, Kocaeli Belediyeleri tarihinde bir ilkti:  Kocaeli'de ilk kadın belediye başkanıydı. Türkiye'de de o zamana kadar kaç kadın belediye başkanı vardı ki. Jale Bora, Mersin Belediye Başkanı Müfide İlhan’dan sonraki  iki kadın belediye başkanından biriydi.

 01 Mart 1958  Üsküdar Faciası onun Gölcük Belediye Başkanlığı dönemindedir. Jale Bora, Gölcük'ten çok fazla kayıpla sonuçlanan faciadan sonra kurulan "1 Mart 1958 Üsküdar Faciası Şehitleri Abide yaptırma ve Onarma Derneği Başkanlığına getirildi. Gölcük'te inşa ettirdikleri şehitlik ve abidenin açılışı, 1 Mart 1960 tarihinde yapıldı (Seka Postası, s.4, 1 Mart 1960). 

 12 Eylül 1959 günlü Hürsöz gazetesinin haberine göre "Gölcük Belediye Reisi Jale Bora istifa etmek suretiyle vazifesinden ayrılmıştır.
[1] Tunç, B. (2016). Demokrat Parti Döneminde Kocaeli (1950-1960), Yayınlanmamış Doktora Tezi,   Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

Değirmendere Belediye Başkanı

SANİYE ALTUNCU

1963-1973

*1963 Değirmendere Belediye seçimlerini kazanan Saniye Altuncu, Kocaeli'de halk tarafından doğrudan seçilen ilk kadın belediye başkanı olmuştu. Belki Türkiye'de de ilkti.

 Dünyanın küçüldüğü, insanların dünyanın dört bir yanına savrulduğu günümüzde; doğduğu yerde Değirmendere'de belediye başkanlığı yapan, derinden tanıdığı insanlara iki dönem hizmet veren Saniye Altuncu'yu anmak çok güzel bir duygu.

Zeliha Ayşe Hanım ile Mehmet Sait Güler'in kızı Saniye (Altuncu), 1917 yılında doğdu. İlk eğitimini Saraylı köyünde aldı. Türkçe okuma yazmayı harf devriminden sonra açılan Gölcük Millet Mektebi’nde öğrendi. Daha sonra İzmit Akşam Kız Sanat Okulu’nu bitirdi.

1936 yılında Celalettin Altuncu ile evlendi. Kızı Ayla Değirmendere’de doğdu. Eşinin tayini ile 1939 yılında Antalya’nın Kemer nahiyesinde, sonra da  Akseki’nin Güzelsu nahiyesine oturdular. İkinci kızı Mine Akseki'de  dünyaya geldi. Ata binmeyi, silah kullanmayı burada öğrenen Saniye Altuncu, eşinin  1943 yılında Akçaova, 1944'de Bahçecik, 1947'de de Gebze Mollafenari bucaklarına tayini ile bu kasabaları da tanıdı.

Çocukların öğrenimi için 1950 yılında İzmit'e taşındı. Bu dönemde Saliha Yazıcı ve Leyla Atakan’la tanışma ve çalışma fırsatı oldu.

 1 Mart 1958’de küçük kızı Mine’yi Üsküdar Vapuru Faciası’nda kaybetti.  Üzüntü ile hayata küstüyse de  çevresinin ısrarıyla tekrar CHP’de görev aldı. CHP ve CHP Kadın Kolları kurultaylarına katıldı.

Tek dereceli, çoğunluk sistemi ile 17 Kasım 1963 Belediye Seçimlerinde  halk tarafından doğrudan Değirmendere Belediye Başkanı seçildi. 1963 yılında ilk uygulaması yapılan yeni seçim kanunu ile Kocaeli'de seçilen ilk kadın belediye başkanıydı.

Değirmendere Turizm ve Güzelleştirme,   Merkez Camii Yaptırma derneklerini kurdu ve bu derneklerin başkanı olarak görev yaptı.

02 Haziran 1968 Yerel Seçimleri'nde  tekrar kazanarak iki dönem, hizmet etti. Belediye başkanlığı sırasında Değirmendere'de Çınar Oteli ve Değirmendere Postanesi yapıldı, Kocaeli Bankası açıldı, Çınarlık Meydanı’nda tören alanı düzenlenip Atatürk Büstü dikildi. Yemiş İskelesi yenilendi. Yüzbaşılar Yolu açıldı.  Üreticileri teşvik için Fındık Festivalleri düzenlendi.

1963 yılında kızı Ayla'nın, Saydun Altuğ ile evlenirken Gölcük Orduevi'nde yapılan nikâh; belediye başkanı sıfatıyla Saniye Altuncu tarafından kıyıldı.

16 Haziran 1982 tarihinde doğduğu Değirmendere’de vefat etti. Ölümünden sonra Atatürk Bulvarı ile Eski Yalı Camii arasındaki yola Saniye Altuncu Caddesi adı verildi.

Vali Hüseyin Meydanoğlu, Bayan Meydanoğlu, Goodyear Fabrika Müdürü Mr. Allen, Saniye Altuncu, Leyla Atakan

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ
CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

İzmit Belediye Başkanı

LEYLA ATAKAN

1968 – 1971

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

*Türkiye'de tek dereceli ve çoğunluk sistemi ile seçilen ilk kadın kent belediye başkanı Leyla Atakan; İzmit halkının oylarıyla doğrudan seçilmiştir.

2 Haziran 1968 yerel seçimlerinde İzmit Belediye Başkanı seçilen Leyla Atakan, Maşukiye köyünde 22 Ağustos 1925'de doğdu. Annesi Emel Behice Hanım, Akyazı-Kuzuluk köyündendi. Babası Kara Kuvvetleri’nden emekli Orgeneral Hasan Atakan’dır. Dedesi Pişmaf,  XIX. yüzyıl ortalarında Kafkaslardan göç eden, Maşukiye’nin bulunduğu araziye ilk yerleşen Çerkez ailelerindendi.

Leyla Atakan, 1943 yılında Trabzon  Lisesi’nden mezun oldu, olgunluk sınavını İstanbul Kız Lisesi’nde verdi. Babasının 1952 yılında  emekli olması üzerine sadece yaz tatillerini geçirebildikleri Maşukiye köyüne yerleştiler.

Ata binen, keskin nişancı, güçlü bir hanımefendi idi. Maşukiye’de çocukların aşılarını yapan, kadınlara biçki-dikiş öğreten, elektiriğin bağlanmasını sağlayan, okuma – yazma kursları organize eden, büyük bir okul binası inşaatı gerçekleştiren Leyla Hanım, İzmit’te de sosyal ve siyasi hayatın içinde yer aldı.

 1955 yılında CHP Maşukiye köyü Ocak Başkanı oldu. 1963 yılında İl Genel Meclisi Üyesi, 1965 yılında da CHP İl Başkanı seçildi. CHP ve Türk Siyaset tarihinin ilk kadın İl Başkanlığını kazanmıştı. Verem Savaş Derneği ve Türk Kadınlar Birliği başkanlıklarını siyasal çalışmaları ile birlikte yürüttü.

Belediye Başkanlığı sırasında: İzmit Körfezi doğusundaki bataklık alan kurutularak, Fuar alanı oluşturuldu ve burada İzmit Sanayi Sergisi’nin açılışı gerçekleştirildi. Eski Tren İstasyonu yanında şimdi mevcut olmayan 20 Nisan 1971 günü hizmete giren belediye nikah ve düğün salonu inşa edildi. İzmit İmar Planı yapıldı. Karakaya Suyu getirildi. Çene  Suyu çeşmeleri çoğaltıldı.

11 Şubat 1971'de en verimli çağında kaybettiğimiz Leyla Hanım’ın mezarı  İzmit Bağçeşme’deki Şehitlik girişindedir.

Ölümünden sonra İzmit Belediye Parkına "Leyla Atakan Parkı", İzmit Emlak Caddesi'ne Leyla Atakan Caddesi adı verildi. Kocaeli Üniversitesi kuruluşunun 10. Yılında Eylül 2002 de bir Leyla Atakan kitabı yayınladı. İzmit Belediyesi'nin katkılarıyla hazırlanan 11 Şubat 2023'te vizyona giren uzun  uzun metraj bir filmi vardır. Maşukiye’de eski belediye binası yanında tunçtan görkemli bir heykeli bulunmaktadır. İzmit Fuar Alanı’nda Leyla Atakan Nikah Salonu’na gidenleri, bahçede güleç yüzlü bir hanımın bronz büstü karşılardı; nikah salonunun yeri değişse de Leyla Atakan'ın büstü aynı yerdedir. 

Erol Köse, Cemil Karakadılar, Şahabettin Bilgisu, Nihat Erim, Leyla Atakan ve Sabahattin Öztan

05 Kasım 1968 tarihli Sesim dergisinin 5. sayısının kapağı    Leyla Atakan'ın Şehitlik girişindeki mezarı

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

İzmit Belediye Başkanı

FATMA KAPLAN HÜRRİYET

15 Nisan 2019'da başladığı İzmit Belediye Başkanlığı görevini sürdürmekte olan Avukat Fatma Kaplan Hürriyet  1982'de Tekirdağ'ın Çerkezköy ilçesinde doğdu.  2004 yılında Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. Kocaeli Barosu’na bağlı serbest Avukat olarak çalıştı. İngilizce bilmekte ve Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Yüksek Lisans Programı'nda Yüksek lisans eğitimine devam etmektedir.

CHP Kocaeli İl Kadın Kolları'nda ve CHP Kocaeli İzmit İlçe Örgütünde, Kocaeli İzmit İlçe Emek Komisyonu’nda görev yaptı. Kocaeli İzmit Örgütlenme Komisyonu üyesi ve mahalle temsilcisiydi.

7 Haziran 2015 Genel Seçimlerinde Kocaeli Milletvekili seçildi. 25. Dönem TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu üyesi oldu.

Beş ay sonra yapılan 1 Kasım 2015 Genel Seçimlerinde  yeniden Kocaeli Milletvekili seçildi. 26. dönem TBMM Başkanlık Divanı Katip Üyesi ve ayrıca 26. Dönem  Anayasa Komisyonu Üyesi olarak görev yaptı.

07 Temmuz 2018 Genel Seçimlerinden de milletvekili olarak çıkan Fatma Kaplan Hürriyet   27. dönem TBMM Başkanlık Divanı Katip Üyesi seçildi.

31 Mart 2019 yerel seçimlerinde İzmit Belediye Başkanlığı için aday gösterildiğinde CHP Kocaeli Milletvekili idi. Yapılan seçimlerde oyların % 49,92 sini alan Hürriyet, İzmit Belediye Başkanı seçilmiş ve 15 Nisan 2019 tarihinde görevine başlamıştır.

İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet çok sayıda sivil toplum kuruluşu üyesi olup, evli ve bir çocuk annesidir.

CUMHURİYET DÖNEMİNDE KOCAELİ'DEKİ KADIN BELEDİYE BAŞKANLARIMIZ

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Müzeyyen ÜNAL - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Başiskele belediye seçimlerinde hangi adaya oy verirsiniz?
Tüm anketler