Efsane kadın Leyla Atakan

İzmit’in efsanevi Belediye Başkanı Leyla Atakan, adını duymayan bilmeyen yoktur, ama hakkında bildiğimiz pek fazla bir şey de yoktur. Çıksak Fethiye Caddesine, yürüsek Demiryolu Caddesinde sorsak insanlara “Leyla Atakan hakkında ne biliyorsunuz” diye kimse cevap veremez. Her yıl Bağçeşme'deki kabrinde sade ve küçük bir anma töreni yapılan Leyla Atakan’ı ne kadar tanıyoruz? Artık, Leyla Hanım’ın hakkında birçok şey öğreneceğiz. Çünkü hayatı film oldu ve önümüzdeki pazar günü galası yapılacak.

Bir İzmit çocuğu ve araştırmacı gazeteci olarak filmi merakla bekliyorum. Leyla Atakan hakkında çok şey araştırdım. Edindiğim bilgileri ölüm yıldönümü ve filmden önce köşeme taşıyorum. Leyla Atakan sıcak bir Ağustos günü Maşukiye’de dünyaya gözlerini açtığında Cumhuriyet ilan edileli daha birkaç yıl olmuştu. 

İstiklal Madalyası sahibi Hasan Atakan kızı Leyla’yı büyüdüğünde okutmak istiyordu. Leyla büyüdü, ilkokul, ortaokul derken, lisenin fen kolundan iyi dereceyle mezun oldu. Gençlik yıllarında kendi olanaklarıyla yaşlılara okuma-yazma öğretti. Kurs açtı, köyün kızlarına biçki-dikiş öğretti. Konserve yapmayı öğretti. İğne yaptığı çocukların acısını çikolata, şeker vererek tatlandırdı. Köylü, kavak ağacı nedir bilmiyordu. Paşa kızından öğrenip, para kazandılar. Köy ilkokulu onun sayesinde vardı. Artık onu Maşukiye, Derbent, Uzuntarla, Acısu, Ketence, Tepetarla’da tanımayan yoktu. Namı, İzmit’in kıyı mahallelerine kadar ulaştı. 

**

Babası Hasan Atakan istiklal savaşında kurmay kıdemli yüzbaşı rütbesi ile Mürettep Süvarisi Tümeni komutanıydı. Babasını rol model aldı. O yüzden atlara ve silaha düşkündü. Disiplinli, çalışkan, prensipli olmayı babasından öğrenmişti. Evlilik yerine kendini doğduğu kentin insanına adamıştı. Yardımseverler Derneği, Veremle Savaş Derneği ve Türk Kadınlar Birliği’nde çalıştı. Herkes tarafından sayıldı sevildi. 30 yaşına geldiğinde CHP Maşukiye Ocak Başkanı, 10 yıl sonra ise CHP Kocaeli il başkanıydı. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı 1930'da verilmiş, aradan 38 yıl geçmişti.

**

2 Haziran 1968 yerel seçimlerinde İzmit Belediye başkanlığına aday olduğunda 43 yaşındaydı. İzmit’e bağlı 100 köyü tek tek gezdi. Köylülere “Vereceğiniz oyları sizlere helal ettireceğim” dedi. Kendi el yazısıyla mektup hazırladı. İzmit’teki bütün kadınlara gönderdi. Her eve akan su ve çamursuz sokak vaat etti. Herkes inandı. Peşine takıldı. Kimse seçilmesine ihtimal bile vermiyordu. Sandıklar açıldı. Türkiye’de ilk defa bir hanımefendi belediye başkanı seçildi. Bu kazanım demokrasinin, kadın haklarının, laik toplum düzenin bir göstergesiydi. 

**

İzmit’in öz kızı belediye başkanlığını ezici bir farkla kazanmıştı. Türkiye’nin seçilmiş ilk kadın belediye başkanı olacağını o yıllarda kimse hayal bile edemezdi. Tarihin altın sayfalarına “Doğrudan seçilmiş ilk kadın belediye başkanı” olarak geçti. Bırakın Türkiye’yi, tüm dünya gıpta ile baktı. Parti Genel Sekreteri Bülent Ecevit tebrik için Ankara’dan kalkıp İzmit’e geldi. Daha sonra parti Başkanı İsmet İnönü bile İzmit’e gelip, tebrik etti. 

3 yıl süren kısacık belediye başkanlığı hayatına neler neler sığdırmadı ki? İlk işi, su işini çözmek oldu. İzmit’in imar planı çıkardı. Kooperatiflere arsa verdi. Yüzlerce kişiyi ev sahibi yaptı. Kente sonradan adını taşıyacak deniz kıyısına güzel bir nikâh salonu kazandırdı. Ulaşıma el attı. Kent merkezindeki küçücük terminali geniş bir alana taşıdı. Köylere doktorlar göndererek halkın muayene olmasını sağladı. Ufku genişti. İzmit’in göbeği sayılacak yerde Körfezin bataklığını kurutarak Kocaeli Fuarını kurdu. İzmir Fuarından sonra Türkiye’nin en çok ziyaret edilen fuarı oldu. Başlattığı asfalt ve yol ıslah çalışmalarıyla İzmit halkının sevgisini kazandı. Verem Hastanesi açtı.  Kocaelispor 'a büyük destek verdiği için Kocaelispor "Koruyucu Başkanı" seçildi. Bazıları sırf başarısını karalamak için kente genelev açalım dedi. Ahlaksızlara öyle bir cevap verdi ki arkalarına bakmadan tüydüler. 

**

Türk Kadınlar Birliği Onu “Yılın Kadını” seçti. Bu işleri görevde kaldığı sadece 2,5 yıl gibi kısa sürede yapmıştı. 11 Şubat 1971 koca bir kentin kan ağladığı gün oldu. Yağmurlu ve soğuk bir havada, Değirmendere'deki toplantıdan çalışma arkadaşlarıyla İzmit'e dönüyorlardı. Gece 23 civarlarıydı. 41 AK 281 plakalı otomobili meclis üyesi İsmail Kolaylı kullanıyordu. Şoför mahali yanında Leyla Hanım vardı. Arkada ise meclis üyeleri Abdurrahman Yüksel ve Feridun Özbay. Seymen yakınlarında koskoca bir askeri kamyon ışıksız, renksiz, işaretsiz, bırakılmıştı yol kıyısına. Daracık anayolda rampa aşağıya inen otomobil önüne çıkan bu karanlık ucubenin altına girdi. Belki sağ kurtulacaktılar ama arkadan gelen başka bir otomobilin çarpması sonucu araç daha da sıkışıp alev almıştı. Yoldan geçenler ve arkalarından gelen arkadaşları Şahap Bilgisu ve Halis Köseoğlu alevleri zor söndürdüler. 

**

İlk önce arkada oturan Abdurrahman Yüksel ve Feridun Özbay çıkarılıp hastaneye sevk edildi ama son nefeslerini yolda vermişlerdi. Önde oturan, kamyon altına sıkışan Leyla Hanım ve İsmail Kolaylı’yı çıkartmak kolay olmamıştı. Sabah Devlet Hastanesi morgundan Türk bayrağına sarılan tabutları alınıp, belediye önüne getirildi. Leyla Hanım’ın tabutu beyaz gelinlikle süslenmişti. Hava buz kesmişti. Şubat ayın soğuk gününü bulutlar arasından ara sıra çıkan güneş ısıtıyor, bazen yağan kar taneleri bembeyaz gelinliğin üzerine düşüyor onun masumluğuna eşlik ediyordu. Cumhurbaşkanından, yabancı Konsoloslara, Valilerden, Fabrika genel müdürlerinden kadar herkes cenazeye çelenk göndermiş, İzmit sokakları çiçek bahçesine dönmüştü. Şehirdeki çiçekçilerde çiçek bitince, İstanbul ve Adapazarı’ndan sipariş edilmişti. 

**

Kentte; bir kıyamet kopmuştu sanki. Gözyaşları sel olmuş, geçen trenlerin keskin düdük sesleri şehrin matemine eşlik ediyordu adeta. Cenaze töreninde mahşeri bir kalabalık vardı.  Bursa, İzmir, Ankara hatta Adana’dan bile insanlar gelmişti. Başbakan Süleyman Demirel bir taziye mesajı yayınlamış “Elim bir trafik kazasında hayatını kaybetmiş olmalarından derin bir teessür duyuyorum “demişti. İstiklal madalyalı bir orgeneral kızı Leyla için çocuklar gibi ağlıyordu. Annesi Behice Hanım tükenmiş ayakta duramıyordu. İl protokolü tam kadro hazırdı. 

**

Cenazesi Belediye önünden alınıp, omuzlarda Fevziye camisine getirildi. Namaz sonrası tabutlar elden ele, Demiryolu caddesinden Alemdar’a, oradan İstanbul caddesini takiben Kolordu binasının önüne getirilmişti. Tabutun geçtiği caddeler ve apartman pencerelerini dolduran İzmitlilerin gözyaşları sel olmuştu. Cenazenin arkasında binlerce insan hüzünle yürüyordu. Askeri araçlara konan tabutlar Bağçeşme Mezarlığına sanki gitmek istemez gibi ağır ağır ilerliyordu. İzmitliler öz kızını sonsuza dek ebedi istirahatine uğurladılar. Eğer yaşasaydı, bakan olacaktı. Belki de başbakan. 

**

Yıllar sonra efsane oldu. İzmitli kadınlar; güzel kızlarına, ya da alımlı kızlara “Maşallah Leyla Atakan gibi” dediler. Adı sokaklara, caddelere, apartmanlara, kültür salonlarına, hatta okullara verildi. Şimdi o efsane kadının hayatı film oldu. Filmin adı “Leyla Hanım”. Onu filme konu eden yine bir kadın belediye başkanı. İzmit Belediye başkanı Fatma Kaplan Hürriyet’e de zaten bu yakışırdı. Film, biz daha izlemeden 14 ödül aldı. Yönetmeninden oyuncusuna kadar, ne kadar başarılı bir işe imza atıldığını ortaya koyan filimin galası Leyla Atakan’ın ölüm yıldönümü olan 11 Şubat 2023 yılında yapılacaktı.

**

Kahramanmaraş depremi olunca ertelendi. Bir yıldır merakla beklenen büyük gala iki gün sonra 11 Şubat Pazar günü saat 18.00 da Süleyman Demirel Kültür Merkezinde yapılacak. Tüm İzmitliler davetli. İnsanların salona sığmayacağı malum. Biz İzmitlilere; unutulmuş değerlerimize, kent tarihine ve kültürüne sahip çıkan Fatma başkana teşekkür etmekten, bir de nur içinde yatan Leyla Hanımın Bağçeşme’deki kabrine karanfil bırakmaktan başka bir şey kalmıyor geriye…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Nazım ÇELİK - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

02

Kerenay - Leyla Hanım Filmini izledikten sonra medyada yazılanları araştırdığımda merak ettiğim konuları sizin bu yazınızda buldum. Teşekkür ederim.

Film senaryosuda keşke bu yazdığınız konular üzerinden gitseydi. Daha uzun bir film olsaydı. Canlı tanıklar filmin arasında değilde en sonunda olsaydı.Örneğin filmde silah atıcılık becerisi sanki hepsinin önüne çıkartılmış. Buda nazarlık olmuş. Tabii Filme emeği geçenlerede ayrıca yine teşekkür ederiz.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 11 Şubat 23:10
01

Sema - İyi pazarlar

filmi kocaeli halkı olarak bizler nezaman izleyebilecegiz.gösterimde olacakmı nezaman ....

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 11 Şubat 14:49


Anket Başiskele belediye seçimlerinde hangi adaya oy verirsiniz?
Tüm anketler