Reklamı Kapat

Ahlâklılık ve Dindarlık

Din ve ahlâk arasında yakın ilişki vardır. Tarih boyunca din ve ahlâk kuralları hep iç içe olmuştur. Ahlâklılık dindarlığın bir gereği olarak görülmüştür. Çünkü ilahî dinler insanlara hep güzel ahlâkı tavsiye etmiştir.   Ahlâkın en büyük desteği ve koruyucusu dinler olmuştur. Ahlâkı geniş halk kitlelerine yayan da gene dinlerdir.  Dinleri insanlara tebliğ eden peygamberlerin hepsi insanlar için güzel ahlâk örneği olmuşlardır. Din-ahlâk ilişkisinin bu kadar güçlü olması nedeniyle dindar kişinin ahlâklı olması toplumlarda bir zorunluluk olarak görülmüştür.

GÖRGÜ KURALLARI

Ahlâk Arapça’da “seciye, tabiat, huy” gibi manâlara gelen hulk veya huluk kelimesinin çoğuludur. Sözlüklerde genellikle insanını fizik yapısı için halk, mânevi yapısı için hulk kelimelerinin kullanıldığı kaydedilir (Lisânü’l-Arab,”hlt” md.) Başta hadisler olmak üzere İslâmî kaynaklarda hulk ve ahlâk terimleri genellikle iyi ve kötü huyları, fazilet ve reziletleri  ifade etmek üzere kullanılmıştır...Ayrıca ahlâk yanında yeme, içme, sohbet, yolculuk gibi günlük hayatın çeşitli alanlarıyla ilgili davranış ve görgü kurallarına, terbiyli, kibar ve takdire değer davranış biçimlerine, bunlara dair öğüt verici kısa ve hikmetli sözlere ve bu sözlerin derlendiği eserlere edep ve âdâb da denilmiştir.

İslâm ahlâkının asıl kaynağı Kur’an ve onun ışığında oluşan sünnettir. Nitekim Hz. Aişe bir soru münasebetiyle Hz. Peygamberin ahlâkının Kur’an ahlâkı olduğunu belirtmiştir. (Müslim,”Müsâfirîn”,139). Bu sebeple İslâm ahlâk düşüncesi Kur’an ve Sünnet’le başlar.

Ahlâk, bilgi ve fazilet bakımından sürekli bir yenilenmedir. Bunun için insan, Kur’an-ı Kerime göre, öncelikle inanç sevgisi kazanmalı, fenâlıktan ve isyankârlıktan nefret etmeli (Hucûrat, 14), kalbini yani iç dünyasını Allah şuuru ile huzura kavuşturmalıdır. (Ra’d, 28) Bu sûretle Allah şuuru insana ahlâki ve manevi hayattan zevk alma, hatalarının farkına varma, onlardan yüz çevirme ve Allah’tan bağış dileme fırsatı sağlayacaktır.

AHLAKİ DEĞERLER

Toplumları ayakta tutan en önemli güç, o toplumu meydana getiren bireylerinin ahlak prensiplerine uygun hareket etmesidir. Çünkü toplumda bulunan ahlâkî değerler, toplumu ayakta tutan temel taşlardır. Bu temel taşlar olmadığı takdirde toplumda bütün erdemler çöker, yok olur.

Sağlam ahlâkî temellere dayanmayan, veya ahlâkî temellerde zaaf başlayan toplum binası er-geç yıkılır. Toplumları koruyan, ayakta tutan , güçlü kılan en önemli etken güzel ahlâktır. Toplumların refah ve mutluluğu güzel ahlâka bağlıdır.

Ahlakî erdemlerden yoksun kalmış bir toplumun ilerlemesi ve medenî bir toplum niteliğini taşıması mümkün değildir. Bu nedenle iyi ahlâk titizlikle korunmalı ve bunun içinde kişilere eğitim ile yüksek ahlâk vasıfları kazandırılmalıdır. Vatanına, toplumuna ve bütün insanlığa faydalı olma şuuru kazandırılmalıdır.

İYİ ÖRNEK OLMA MOTİFİ

İnsanın sadece ahlâk kural ve kaidelerini bilmesi yeterli değildir. Esas olan bu ahlakî kuralların toplum içinde uygulanmasıdır. Bilhassa büyüklerin ahlâkı yaşama ve uygulama bakımından küçüklere örnek olacak davranışlar sergilemesi gereklidir. Bazı büyükler çocuklarına veya başkalarına sözle ahlâkî öğütler verirler, fakat verdikleri bu öğütleri kendileri tutmazlar. İnsan önce söylediğini kendisi yaşarsa sözleri başkalarına tesir edebilir. Aksi takdirde söylenen sözler boş ve askıda kalır. Hareketlerimiz sözlerimizi yalanlıyorsa iyi insan olamamış sayılırız ve başkalarına da etkili olamayız. Çocukların eğitiminde “İyi örnek olma motifi” en önemli kuraldır. Peygamberimiz güzel ahlâkı ve davranışlarıyla topluma en iyi örnek olmuştur. Bunun için kendisine “el-emîn=güvenilir” kişi denilmiştir. Zaten kendisi de: “Ben güzel ahlâkı tamamlamak için gönderilmiş bir Peygamberim”  demiştir. Kur’an-ı Kerim’de “Muhakkak ki sen en büyük ahlâk üzeresin”  denilerek onun ahlâkı övülmüştür. Gene kitabımız Kur’an’da: “Allah’ın resûlünde bizim için alınacak en güzel ahlâk örnekleri olduğu”  vurgulanmıştır.

İYİLİK GÜZEL AHLAKTIR

Müslümanlıkta güzel ahlâk bütün faziletlerin ve tüm iyiliklerin temeli sayılmıştır. Bu konuda Allah’ın Resûlü şöyle buyurmuştur:

"İyilik güzel ahlâktır; fenalık da kalbinin yatışmadığı ve halkın duymasını hoş görmediğin şeydir.”

Öyleyse vicdanımızın ve aklımızın onaylamadığı başkalarının duymasından da hoşlanmadığımız davranış ve hareketleri yapmamamız gerekmektedir.

Peygamberimiz, “Kendiniz için sevdiğiniz şeyleri başkaları için de sevmedikçe îmanın kemaline eremezsiniz” diyerek kendimize nasıl muamele edilmesini istiyorsak başkalarına da öyle davranmamızı bizden istemiştir. Bunun imanımızın gereği olduğunu belirtmiştir. Şu durumda bize yapıldığında hoşlanmadığımız hareketleri başkalarına yapmamamız gerekmektedir. Atalarımız “Önce iğneyi kendine sonra çuvaldızı başkalarına” diyerek kendimize uygun görmediğimiz şeyleri başkalarına da yapmamamızın gerekliliğini vurgulamışlardır. Bunun için Müslüman söz ve davranışlarıyla başkalarını asla incitmez.

Peygamberimiz, “Sizin en hayırlınız ahlâkça en güzel olanınızdır.”  demiştir.

"Kıyamet gününde mü’minin nazarında güzel ahlâktan daha ağır bir şey bulunmaz. Ve herhalde Allah’ü Tealâ çirkin ve kötü sözlü kimseyi sevmez”  diyerek çirkin ve kötü sözlü kimseleri Allah’ın sevmediğini belirtmiştir.

O’NUN RIZASINI KAZANMAK

İnanç ve onun gereği olan ibadetler insanı güzel ahlaklı olmaya mecbur eder. Çünkü Allah’a inanan ve O’nun rızasını kazanmak isteyen bir kimse O’nun yasak ettiği kötü hareketleri yapamaz.  Zira bir gün hesaba çekilerek günahlarının cezasını çekeceğini bilir. Bunun için yüce Allah, ”Gerçekten kılınan namaz, insanı her türlü fenalıktan ve kötülüklerden men eder”  buyurmuştur. Bunun için Müslüman’ın ibadetleri  onu iyiliğe ve güzel ahlâka yöneltir.

Bütün bu sözler Müslüman’ın güzel ahlaklı olması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Fakat günümüzde en çok şikâyet ettiğimiz konu da ahlaki değerlerimizin yok olması hususudur. Bugün vurgunculuğun, bozgunculuğun, insan sevgisinden yoksunluğun. Terörün, şiddetin, anarşinin, haksızlıkların, düşmanlıkların, kin, fesat, hırsızlık, yankesicilik, sokaklardaki kapkaççılığın temelinde ahlâk buhranı yatmaktadır. Korku, endişe, haksızlık ve güvensizliklerle dolu bir dünyada huzurla yaşamak mümkün değildir.

BÜYÜK BİR AHLAKİ BUHRAM

Toplumumuzun bu ahlâk buhranlarından kurtulması, daha büyük bir ahlâk buhranı yaşamaması ve huzurlu bir hayat sürebilmesi için şu hususlara önemle dikkat etmeliyiz:

Önce aile içinde huzur ve mutluluğu temin etmeliyiz. Aile geçimsizlikleri arkasından boşanmalar yaşanmakta ve ortada kalan çocuklar perişan olmaktadır. Aile sağlam olursa toplumun da sağlam olacağı gerçeği unutulmamalıdır.

Gençlerimiz her türlü ahlaksızlık tuzaklarından korunmalıdır. Uyuşturucu ve kötü alışkanlıklardan uzak tutulmalıdır. Bu konuda ailelere, topluma ve devlete büyük görevler düşmektedir.

Gençlerin eğitilerek iyi bir meslek sahibi olmaları sağlanmalıdır. Boş zamanlarını değerlendirecek hobiler edinmeleri, kitap okuma, sanat ve sporla meşgul olma alışkanlıkları kazandırılmalıdır.

İş ahlakına dikkat edilmelidir. İşini sağlam yapmayan, zamanında işleri yetiştirmeyen ve sanatının hakkını vermeyen bireylerden meydana gelen toplumlarda düzen bozulur, huzur kalmaz. Bunun için Peygamberimiz:

"İnsan, elinin emeğinden daha hayırlı bir rızk yememiştir. Allah’ın peygamberi Davut (as.) da kendi elinin emeğini yerdi.”  Bunun için işçi işinin hakkını , işveren de işçinin hakkını tam vermelidir.

Ticaret hayatında doğruluk ve dürüstlüğe önem verilmelidir. Yanlış ölçüp-tartmalar asla olmamalıdır Müşteri asla kandırılmamalıdır.

Komşuluk ilişkileri iyi kurulmalıdır. Komşu incitilmemelidir. Komşular birbirine destek olmalı ve iyi geçinmelidir. Bu konuda Peygamberimiz:

"Allah’a ve ahiret gününe inananlar, komşusuna eziyet etmesin, Allah’a ve ahiret gününe imanı olan misafirine ikram etsin. Allah’a ve ahiret gününe iman etmiş olanlar, ya hayır söylesinler, ya da sussunlar.”

KUL HAKKI AFFEDİLMEZ

İnsan hakları devamlı gözetilmelidir. Kul hakkının  affedilmeyeceği iyi bilinmelidir. Şehitlik mertebesine erişen bir kimsenin bütün günahları affedildiği halde kul hakkı affedilmemektedir.

Küçüklere sevgi, büyüklere saygı gösterilmelidir. Bilhassa anne-baba asla incitilmemelidir. Büyüklere ve öğretmenlere saygılı olmalıdır. Çocuklar büyüklerinden sevgi ve ilgi beklemektedirler. Büyükler, küçüklerine bu sevgi ve ilgiyi devamlı göstermelidirler. Komşulara, arkadaşlara, akrabalara, misafire ve tüm insanlara bu saygı-sevgi gösterilmelidir. Aile bireyleri arasında bu sevgi ve saygı devamlı olmalıdır.

Müslüman özü, sözü ve davranışları birbirine uygun olan kimsedir. Bunun için söz ve davranışlar birbirine uymalıdır. Konuşunca doğruyu konuşur ve asla yalan söylemez.

Müslüman, sözüyle ve davranışlarıyla başkasına zarar vermeyen kimsedir. Kendisine nasıl davranılmasını istiyorsa başkalarına da öyle davranır. Söz verdiğinde de sözünü yerine getirir.

Müslüman, “İnsanların en hayırlısı insanlara en faydalı olandır”  sözünü kendisine rehber edinir. Müslüman başkalarına zarar değil ancak fayda verir.

Doğruluk, adalet, temizlik, çalışkanlık, sabır, şükür, hoşgörü, hüsnü zan, cömertlik, yardım severlik, tevazu, ağırbaşlılık, emanete riayet, vefa, hoş geçimli olmak, iyilik yapmak, kanunlara itaat gibi erdemlilikler ahlâklı insanların vasıflarıdır.

Yalan, hile, dedikodu, iftira, gıybet, kin, haset, kötü düşünce, tembellik, başkalarına zarar vermek gibi vasıflar ahlâklı bir kimsede bulunamaz.

Müslüman, iyilikleri yapar, kötülüklerden sakınır. Başkalarına asla zarar vermez. Başkalarıyla hoş geçinen ve kendisiyle hoş geçinilen kişidir.

Sonuç olarak dindar insanın ahlaklı olması kaçınılmaz bir zorunluluktur. Eğer kişi ibadetlerini yerine getirdiği halde dininin gerektirdiği şekilde ahlâklı olamıyorsa ibadetlerinin sıhhatini test etmesi lazımdır. Çünkü ibadetler insanı her türlü kötülükten men eder ve ahlâklı olmayı gerektirir. Sözün kısası “dindarlık ahlâklılık” demektir. İslâm dini de güzel ahlâktan ibarettir.

Ramazan ayı ahlakımızı temizlemek, kötülüklerden arınmak için bir fırsattır. Oruç, her türlü kötülüğe karşı bir kalkandır. Nefis ve şeytana “dur” diyerek ahlâkımızı güzelleştirmek, tövbe edip günahlardan arınmak için önemli bir ibadettir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Fahri Kayadibi - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz


Anket Hürriyet Caddesi trafiğe kapatılmalı mı?