Reklamı Kapat

19 Mayıs 1919 kurtuluş felsefesi ve sonrası  (2)

Geçen hafta bu köşede satırların elverdiği ölçüde Büyük Atatürk’ün Samsun’da yaktığı kuruluş ve kurtuluş fenerinin sonuçta tüm mazlum ülkelere örnek olan, emperyalizm ve sömürüye direnmenin meşalesi olacak genç Türkiye cumhuriyetini doğurduğunu ifade etmeye çalışmıştım. Kurtuluş ve kuruluşun ilk yıllarında neler olduğunun bilinmesi ile ancak 19 Mayıs’ı anlamak mümkündür. 1923-1924 ve 1925 yıllarında yaşananları geçen hafta özetlemiştim. Şimdi devam eden ikinci dört yıla bakalım…

1926’DA;

Eşit ve bağımsız vatandaşlığın esası olan Türk medeni kanunu yürürlüğe girdi. Tarım satış kooperatifleri ve birlikleri kuruldu.1950’li yıllarda menderes döneminde talihsiz biçimde kapatılana kadar 112 savaş uçağının üretileceği  Kayseri uçak motor fabrikası açıldı.Şimdi kriz nedeniyle satılmakta olanlardan Uşak şeker fabrikası açıldı.Bakırköy çimento fabrikası açıldı.

1927’ DE;

Sanayiyi teşvik kanunu çıkartıldı. Bünyan dokuma fabrikası açıldı.Ankara-Kayseri ve Samsun-Havza –Amasya demiryolları açıldı.Eskişehir bankası kuruldu .Okullarda KARMA EĞİTİME geçildi.İlk köy öğretmen okulu Kayseri’de açıldı,

1928’DE;

Laiklik, cumhuriyetin temel ilkesi haline getirildi.Türk vatandaşlığı yasası kabul edilerek yurttaşlarımız tebaa olmaktan çıkartılarak vatandaşlık esası hayata geçirildi.İlk defa kadınlar mahkemelerde avukatlık yapmaya başladı.Osmanlı döneminde satılan Anadolu demiryolu şirketi yabancılardan satın alındı.Satılan Haydarpaşa-Eskişehir-Konya- ile Yenice-Mersin demiryolları yabancılardan satın alındı.Kütahya –Tavşanlı demiryolu ile Amasya-Zile demiryolu  açıldı.Ankara çimento fabrikası açıldı.Okuma yazma seferberliği ile 1936 ya kadar 16-45 yaş arasındaki 3 milyon kişiye temel eğitim veren millet mektepleri açıldı.

1929’DA;

Dünyayı yakıp kavuran büyük ekonomik buhrana rağmen hiçbir şey satılmadığı gibi Mersin Adana demiryolu ile Anadolu-Bağdat ve Mersin Tarsus demiryolları yabancılardan satın alındı.Haydarpaşa limanı yabancılardan satın alındı. (Kocaeli’deki yabancı limanlara dikkat çekmek isterim)Deniz ticaret kanunu kabul edildi. Ankara-Sivas demiryollu hattı ulaşıma açıldı.

19 Mayıs felsefesinin devam eden dört yılda yaptıkları bunlar. Özellikle 1929 da büyük bir ekonomik kriz olmasına, Türkiye kurtuluş savaşından çıkalı daha 6 yıl olmamsına rağmen bir toplu iğne bile satmadan, yabancılara satılan değerlerimizi satın alıyor, insanlarımız tebadan yurttaş olmaya evriliyor, kadınlarımız ön plana çıkartılıyor.Eğitim seferberliği yapılıyor .Yani Dünya ekonomik krizi bizi gerçekten teğet geçiyor.Türkiye kuruluştan sonraki 6 yılda Dünya’nın saygı duyduğu,örnek  ve bağımsız bir devlet olarak Dünya sahnesinde ışıl ışıl parlıyor.

19 Mayıs’ın getirdiklerini anlamak adına haftaya devam edeceğiz.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Fahri Örengül - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


Anket İzmit Belediyesi 190 aracı kiralamalı mı, satın mı almalı?