Hâlâ “Halk Ekmek” masalı mı?

Birkaç gündür aynı masalı, “Halk Ekmek” masalını yine dinlemeye başladık.

“Yine” diyorum, çünkü her yerel seçimden sonra “Halk Ekmek” konusu mutlaka gündeme getirilir.

Taze belediye başkanları, ilk aylarında bu konuya mutlaka girerler.

Seçimlerde, “halka kaliteli ve ucuz ekmek yedirme” sözü vermişlerdir, bunun için de “Halk Ekmek” projesine sarılırlar.

“Yapacağız, edeceğiz” derler.

Bugüne kadar kaç kez bu “masalı” dinledim, saymadım.

45 yıldır yayınlanan gazetemizde, “Halk Ekmek” konusunda çıkan haberleri toplamaya kalksak, inanın kalın bir kitap olur.

Geçmişte hangi belediye başkanları “Halk Ekmek Fabrikası” sözü verdi?

İzmit’te ilk “Halk Ekmek Fabrikası” ne zaman yaptırıldı, kim yaptırdı, neden çalıştırılmadı?

Neden bütün büyük kentlerde “Halk Ekmek” var da, bizde neden yok?

“Halk Ekmek”i, “fırıncı lobisi” mi engelliyor?

Bizde getirilmek istenen yöntem, gerçek anlamda “Halk Ekmek” uygulaması mı, yoksa belediyeler “ekmek bayiliği”ne mi soyunuyor?

“Halk Ekmek” uygulaması ne kadar yaygın?

Duymuşsunuzdur…

Sık sık gazetelere haber olur, okumuşsunuzdur…

Haberiniz yoksa, girin internete bakın!

Bütün büyükşehir belediyelerinin, hatta ilçe belediyelerinin “Halk Ekmek” üretim tesisleri var.

İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Konya, Antalya, Eskişehir, Sakarya, Trabzon, Samsun, Aydın…

Hepsinin adını yazmaya kalksam, yazı biter.

O kadar yaygın!

Belediyeler neden ekmek üretim tesisi kuruyor?

İki nedenle…

Bir, “fiyat” ve “kalite” konusunda piyasada “rekabet ortamı” yaratmak!

İki, fakir halkın ekmeği uygun fiyatla satın almasını sağlamak.

Bazı belediyeler “Halk Ekmek” konusunda işi o kadar ileri götürmüşler ki, sadece “ucuz ekmek” değil, üstün özelliklerde çok çeşitli ekmek üretiyorlar.

En eskisi ve en gelişmişi İstanbul “Halk Ekmek”.

Geçmişi, 48 yıl önceye dayanıyor.

*1971’de temeli atılmış.

*1978’de üretime başlamış.

*Üç fabrikada günde 1 milyon 800 bin ekmek üretiyor.

*2078 satış noktası var.

*55 çeşit ürün üretiyor. Ekmek grubu dışında; simit poğaça grubu, börek grubu, tatlı grubu ve atıştırmalık ürünler grubu var.

*İstanbul ekmek ihtiyacının yüzde 12’sini karşılıyor.

Komşumuz Bursa’da durum ne?

BESAŞ (Bursa Ekmek ve Besin Sanayi Ticaret AŞ) 1979’da kurulmuş.

1982’den beri ekmek ve unlu mamuller üretiyor.

Yılda 70 milyon ekmek üretiyor, kent ihtiyacının yüzde 20’sini karşılıyor.

Sadece ekmek ve unlu mamuller değil, süt ve süt ürünlerini de satıyor.

Bizden daha küçük bir il, Eskişehir’de “Halk Ekmek” 2002’de kurulmuş.

Başkan Yılmaz Büyükerşen tarafından…

Bu yıl “Halk Ekmek”in yanına “Halk Süt” de eklenmiş.

Son satış fiyatları şöyle:

*200 gram beyaz ekmek: 80 kuruş

*250 gram kepekli ekmek: 85 kuruş

*250 gram tam buğday ekmek: 1 lira 25 kuruş

*50 gram Roll ekmek: 30 kuruş

“Daha ileri giden de var” dedim…

Konya’da “Halk Ekmek”in yanı sıra “Halk Etliekmek” de kurulmuş.

Belediye, etli ekmekte de piyasada fiyat ve kalite dengesi kurmaya çalışıyor.

Sanırım “Halk Ekmek”in olduğu her kentte benzer yöresel uygulamalar vardır.

Bütün bunları şunun için yazdım…

“Halk Ekmek” uygulaması, bütün Türkiye’de yaygın ve son derece başarılı!

Şehrimizde neden yok? KESTAŞ girişimi…

Pardon, “hiç yok” denemez.

Çok küçük bir uygulaması var, Körfez İlçesi’nde…

Taa yıllar önce, dönemin Belediye Başkanı rahmetli Hüseyin Avni Şirin tarafından kurulmuştu.

Sordum, daha sonraki başkanlar tarafından da devam ettirilmiş.

Hâlâ çalışıyor.

Küçük bir ekmek üretim tesisi…

Günde 10 bin ekmek çıkarıyor.

Başka?

Başka yok!

Kurmak için teşebbüs eden vali- belediye başkanı oldu mu?

Zaman zaman oldu, ama hepsi de başarısızlıkla sonuçlandı.

Hele bir “KESTAŞ” girişimi oldu ki, incelense, üzerine “tez” hazırlanır.

KESTAŞ, Kocaeli Ekmek Sanayii Türk Anonim Şirketi…

Eğer belleğim beni yanıltmıyorsa, 1978-1989’larda Vali İbrahim Ural döneminde ilk “Halk Ekmek” girişimi başlatılmıştı.

Halka “ucuz ve kaliteli ekmek” yedirilecekti.

Şirketin en büyük ortağı “Kocaeli Özel İdaresi” idi.

İkinci büyük ortak, İzmit Belediyesi…

Şahıslar da vardı, rahmetli Erdoğan Gümüşkaya (Çinili Fırın’ın sahibi), Sait Bülbül (Sahan Yemek’in sahibi)…

Ve rahmetli emekli valimiz Ertuğrul Ünlüer…

Şirket yönetim kurulundaydı, sembolik bir hissesi vardı.

KESTAŞ girişimi, neden başarısız oldu?

KESTAŞ girişimi, “Halk Ekmek” fabrikası kurma girişimi, kâğıt üzerinde düşünce olarak mı kaldı?

Yooo, epey yol alındı.

İzmit 42 Evler’de, bugün Emniyet Müdürlüğü’nün bazı birimlerinin de bulunduğu mevkide, ekmek fabrikası için arsa alındı, projesi çizdirildi, binası yapıldı, makineleri sipariş edildi, makineler geldi montajı yapıldı…

Eeee…

Deneme üretimine geçildi.

Her biri günlük 50’şer bin ekmek kapasiteli iki bantta üretim yapılacaktı.

Yani fabrikanın kuruluş kapasitesi günlük 100 bin ekmekti.

Ne olduysa 1986 yılında oldu.

Fabrika tam deneme üretimini tamamlayıp, satış üretimine geçecekti ki, dönemin valisi İhsan Dede “Halk Ekmek”ten vazgeçildiğini ilan etti.

Sebep?

“Ben kendime ‘fırıncı vali’ dedirtmem…”

İhsan Dede, nedenini böyle açıklamıştı.

Tabii gerçek neden bu değildi.

İzmit’teki “fırıncı lobisi” devreye girmiş, “Halk Ekmek” üretim fabrikasının kapısına kilit vurulmuştu.

Peki, o koskoca fabrika ne oldu?

İçindeki makineler, “bedelsiz” askeriye verildi.

Bina da yanlış hatırlamıyorsam, yine bir devlet kuruluşu olan Sümerbank’a bırakıldı, Sümerbank uzun yıllar burayı “depo” olarak kullandı.

Böylece şehrimizdeki en önemli “Halk Ekmek” girişimi, ortadan kaldırılmış oldu.

Daha sonra girişim olmadı mı?

Oldu…

Sefa Sirmen 1989’da İzmit Belediye Başkanı seçildiğinde teşebbüs etti, kredi ve teminat mektubunda İller Bankası engelini aşamadı.

Bunu da “fırıncı lobisi”nin engellediği hep konuşuldu.

Her neyse…

Şu oldu bu oldu, 40 yılı aşkın süredir şehrimizde “Halk Ekmek” gerçekleştirilemiyor.

“Fırıncı lobisi” hep üstün geliyor.

Şimdi ne olacak?

Sevgili okurlarım, “Halk Ekmek” konusunda geçmişte yaşananları sizlerle paylaştım.

Şimdi “Halk Ekmek” yeniden gündemde!

İki belediyenin gündeminde…

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve İzmit Belediyesi…

Bu konuda çıkan haberleri inceledim, her iki belediye de bu konuda “farklı bir yöntem” uygulamak istiyor.

Fırıncılar üretsin, biz satalım…

Fırıncılar Odası ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesi protokol yapacakmış, mevcut fırınlarda üretilen ekmekleri belediye satış noktalarında halka “ucuz” satacakmış.

Benim anladığım bu!

Uygulanabilir mi?

Zaman içinde göreceğiz, ama benim kuşkularım var, bunu dile getirmek istiyorum.

Bir defa, bu yöntemin adı “Halk Ekmek” uygulaması değil.

Büyükşehir Belediyesi, böyle bir uygulamada, “fırınların bayisi” pozisyonunda oluyor.

Fırınlar üretecek, belediye satacaksa, bu ilişkiye başka bir ad vermek mümkün değil.

Fırınların ortak ekmek bayisi…

Fırınların diğer bayileri gibi…

Bugün fırınların bayiliğini kimler yapıyor?

Bakkallar…

Fırınlar üretiyor, 30-50 kuruş arası bakkallara “kâr marjı” bırakıyor, bakkallar da ekmek başı bu kadar kârla satış yapıyor.

Belediyenin bayiliği ile bakkalların bayiliği arasında fark şu olacak, belediye ya “kârsız” ya da “çok az kârla” vatandaşa ekmek satacak.

İyi de bakkallar, Büyükşehir Belediyesi’nin bu “ekmek bayiliğine” ses çıkarmayacaklar mı?

Ekmek satan bugün binlerce bakkal var.

Belediye, satış büfesini “bakkallara uzak noktalarda” açacakmış, söylenen bu.

Uzaklık, yakınlık…

Herkese göre değişen kavramlar.

Özetle…

Bu uygulamanın, bakkallar yönünden zorlukları var.

Fırıncılar yönünden de zorlukları var.

Kocaeli’nde 500 civarında ekmek fırını var.

Belediye, büfelerinde satacağı ekmeği bunların kaçından satın alacak?

“Senden aldı, benden almadı” tartışması yaşanmayacak mı?

Diğer taraftan, “ekmeklerin kalite standardı” nasıl tutturulacak?

Standart dışı ekmeklerin hangi fırında üretildiği nasıl anlaşılacak?

Her neyse…

Biz bu uygulamaya, uygulanabilirse tabii, “Halk Ekmek uygulaması” demeyelim.

“Halk Ekmek” denerek, bence bu iş sulandırılıyor.

Büyükşehir Belediyesi’ne ve İzmit Belediyesi’ne üstlenecekleri “ekmek bayiliği” hayırlı olsun!

Gerçek “Halk Ekmek”, demek bir başka bahara kaldı!

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar M.Tanzer Ünal - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.


Anket Hürriyet Caddesi trafiğe kapatılmalı mı?