Diyanet ve faiz meselesi

Diyanetin bu Cuma okutulan hutbesine göre, Hz. Peygamber “Veda Hutbesinde” “İyi bilin ki faizin her çeşidi kesinlikle haramdır, kaldırılmıştır” demiştir. Ayette de “Ey iman edenler! Kat kat arttırılmış olarak faiz yemeyin. Allah’a karşı gelmekten sakının ki kurtuluşa eresiniz” denildiği ifade edilmiştir.

Bu ayet ve hadiste faiz olarak tercüme edilen kavramın aslı “riba”dır. Birçok meal ve tefsirde riba’nın karşılığı “faiz” olarak verilmektedir.

Benim incelediğim kaynaklardan edindiğim kanaatime göre, faiz uygulamalarının bir kısmı riba kavramı içine girmektedir. Fakat bir kısım faizi riba olarak adlandırmak yanlıştır.

Kur’an’da yasaklanmış olan riba veya faiz (hutbede tarif edildiği gibi) “borç verilen bir parayı veya malı belli bir süre sonunda FAZLASIYLA geri almaktır. Borçlunun alacaklısına ödemek zorunda bırakıldığı meşrû olmayan, karşılıksız ve hak edilmeyen fazlalıktır. Alın teri dökmeden, emek sarf etmeden, haksız yoldan kazanç elde etmektir. Dara düşmüş, zorda kalmış kişilerin bu hallerini istismar etmektir, fırsata çevirmektir.”

Faiz “fazlalık” demek olup, riba ise “katlanmış, katlamalı fazlalık” demektir. Buradan tefeciliğin kesinlikle haram olduğu anlaşılmaktadır.

Ödünç verilen şey bir mal ise, fazlasıyla geri alınmasının haram olduğunda tereddüt yok. Yani 100 kg buğday, fındık, demir, kömür gibi bir malın 110 kg olarak geri alınması haram olan faiz sınıfına girer.

Paranın altın ve gümüş gibi madenlerden yapıldığı dönemlerde de, haklı olarak, paranın fazlasının alınması hükmü mal fazlası gibi değerlendirilmiştir.

Ancak günümüzde paranın değeri değişken, izafi olduğundan, değeri günlük hatta anlık değişen kâğıt veya kaydi paradan enflasyon değeri kadar fazlalık alınması faiz/riba değildir.

Enflasyonun yüzde 10 olduğu bir ülkede bir yıl vadeli 100 TL ödünç para için vade sonunda 110 TL alınması riba değil, fazlası ribadır ve haramdır.

ENFLASYON ORANINI AŞMAYAN FARK FAİZ DEĞİL

Bankacılık sistemi parayı alırken ayrı, satarken ayrı faiz uygulamaktadır.

Parasını muhafaza etmek ve değerini korumak için bankaya yatıranlara yani mevduata verdikleri faiz daima enflasyonun altında kalmaktadır. Enflasyonun altında faiz alan mevduat sahipleri parasını fazlasıyla geri almamakta, haksız yoldan bir kazanç elde etmemektedir. Dara düşmüş, zorda kalmış kişilerin istismarı da söz konusu değildir. Hatta mevduat faizi alan parasının değerini bile koruyamamaktadır.

Diyanet’in daha önce verdiği fetvalarda “enflasyon üzerinde olmayan faizin alınmasının haram olmadığı” belirtilmişti.

Hatta “borçların ödenmesinde alınan değer ile verilen değer arasındaki denkliğin sağlanması gerektiği belirtilerek, "Bu amaçla paranın, enflasyon sebebiyle kaybettiği değer farkının ödenmesi faiz değildir. Aksine olarak, paranın satın alma gücü düştüğü halde, borcun eski değeri üzerinden ödenmesi, alacaklıya zarar vermektedir. Hâlbuki zarar vermek de dinimizce yasaklanmıştır" denilmekte idi.

Ancak Cuma günü okunan hutbede enflasyondan ve enflasyon oranını aşmayan faizden bahsedilmemiş olması ciddi bir eksiklik olarak dikkatimi çekti.

Bankalar kredi verirken enflasyonun üzerinde faiz uygular. Enflasyon oranını aşan faizin dini kaynaklarda haram kabul edildiği kesin.

Ancak günümüzde bankacılık sistemi olmayan bir ekonomi tasavvur dahi edilemediğine göre, “el kesme ve recm cezaları, çok eşlilik ve cariyelik” ile düzenlemeler gibi faizle ilgili kurallar da uygulanmamalı mıdır?

ENFLASYON ORANINI AŞAN FAİZ

Fiilen dünyanın her yerinde ekonomilerin parasız ve bankasız yürümesi söz konusu bile değil. “İslami Bankacılık” denilen kurumların da mevcut sistemden çok farklı olmadığını biliyoruz. Müslüman ekonomistlerin ribasız (faizsiz) bir sistem bulmaları ve uygulamaları görevidir.

Ama mademki böyle bir sistem içindeyiz ve bu sistem bankasız olamaz. O halde faiz konusuna Osmanlı Devleti gibi pratik şartlara göre bir çözüm üretmeye zorlanacağız.

Avrupa’da faizin yüzde 3-4 arasında olduğu Kanuni döneminde, Osmanlı devletinde faiz yüzde 12 olarak uygulanıyordu. Hem de klasik Osmanlı düzeninin en büyük hukukçusu Ebussuud Efendi’nin fetvası ile.

Çünkü o zaman da Avrupa’da sermaye birikimi Osmanlı’dan daha fazla idi. Sermaye birikimi yetersiz olan Osmanlı’da sermaye pahalı yani faiz yüksekti.

“Daha önce Şeyhülislam Çivizade Muhyiddin Efendi, para vakıflarının faizle kredi vermesini Kanuni’ye yasaklattırmış, bu yüzden para vakıfları çökmüş, kriz çıkmıştı. Kanuni’nin yeni Şeyhülislamı Ebussuud Efendi ise ‘nizam-ı âlem’ (kamu düzeni) gerekçesiyle yüzde 12’ye kadar faize onay (cevaz) vermiş, işler düzelmişti.” (Taha Akyol)

Şimdi de Türkiye’de sermaye birikimi yetersiz. Türkiye başkalarının tasarruflarını borç alarak ekonomisini ayakta tutmaya çalışan bir devlet.

Üreten, ihraç eden yani cari fazla veren ülkelerin faizleri sıfıra yakındır. (Almanya, İsviçre, Japonya gibi.)

Fakat üretmeyen, ihracatı yetersiz, cari açık veren Türkiye’de faizler yüzde 20’nin üzerinde. Üstelik dini ve ekonomik inancı gereği faizi indirmek için sürekli baskılayan bir Cumhurbaşkanı yönetiminde.

Kredibilitesi yüksek belli bankaların birbirine verdiği borç verme işlemlerinde uyguladıkları bir referans faiz oranı (Libor gibi) vardır.

Diğer bankalar ve devletler dolarla borçlanırken buna bir de kredi risk primi (CDS) ilave edilmektedir. Türkiye’nin risk primi yüksek olduğundan yüksek faizle borçlanıyoruz. Bankalarımız da dışarıdan aldıkları pahalı kredilerin faizine bir de kâr payı ekleyerek kredi verdikleri için yüksek banka faizleri söz konusu oluyor.

Yani direktifle faiz oranı belirlenemez, faizi ekonominizin gücü ve piyasa şartları belirler. (Keşke mümkün olsa da faizleri bir emirle sıfırlayabilsek.)

Bu durumda Diyanet’in “faiz almayın” demesi “bankaya para yatırmayın, dövize, altına yatırın” demektir. Bu ise ekonomimiz açısından bir felaket olur.

İlahiyatçı Prof. Dr. Bayraktar Bayraklı “Banka muamelesinin faize girip girmediğini tartışmalıyız. Dünya Müslüman konseyi bir araya gelmeli, iktisatçılarla beraber bu faiz midir, değil midir buna karar vermeli” demişti.

Diyanet’in böyle bir çaba yerine basmakalıp eski fetvaları tekrarlamasının faydadan çok zarara yol açtığı kanaatindeyim.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ruhittin Sönmez - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

04

Erdal Er - Yani diyorsunuz ki hz peygamber bunu düşünemedi(enflasyon) hz Allah da bilemedi mi demek istiyorsunuz. İslam bir sistemdir ister uyarsınız ister uymazsınız ama koşulları kafanıza göre değiştiremezsiniz. Allah ve onun Resulu Peygamberim kesin haram demiş bunun güzellemesini yapmaktan Allah sığınırım.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 12 Şubat 22:09
03

Muzaffer - Faiz konusu hangi vakit hangi ülke hangi oran olursa olsun temize çıkarır yada aklar bi tartışma çok tehlikelidir bence.

Bi zina 2 kişilik iştir . Biz karşısına geçip alttakimi yoksa üsttekimi günahkâr diye tartışarak gerćeğe varamayız . Parayı koyan olmasa o parayı yüksek bi faizle alanda olmayacak

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 27 Ağustos 23:53
02

F - Faiz kelimesinin anlami osmanlidan bugune gelirken degisti. Merak etmistim. Soylenen su Faiz riba anlamında kullanilmiyordu ordaki islem de riba degildir . Ancak bugun faiz denilen islemin riba oldugu konusunda islam alimlerinin mutabakati vardir bu haramdir fakat gunaha girip yapiyoruz demek baska bu gunah degildir demek baskadir ve yanlistir. Ilave olarak vadeli faizdeki para altindan vb daha fazla getiriyor diye bir sey yok. Devaluasyon altini mallari vb vurmaz bankadaki parayi vurur. Vb

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 27 Ağustos 16:38
01

Deniz - Faiz kelimesinin anlami osmanlidan bugune gelirken degisti. Faiz riba anlamında kullanilmiyordu ordaki islem de riba degildir. Ancak bugun faiz denilen islemin riba oldugu konusunda islam alimlerinin mutabakati vardir bu haramdir fakat gunaha girip yapiyoruz demek baska bu gunah degildir demek baskadir ve yanlistir. Ilave olarak vadeli faizdeki para altindan vb daha fazla getiriyor diye bir sey yok. Devaluasyon altini mallari vb vurmaz bankadaki parayi vurur. Herkes kararinda ozgur.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 27 Ağustos 07:15

HİDROS GRUP BÜNYEMİZDE ÇALIŞTIRILMAK ÜZERE ARKADAŞLAR ARIYORUZ

Yurtiçi Satış bölümüne; * Teknik okul veya Ön lisans mezunu * Askerlik vazifesini yerine getirmiş 28 yaşını geçmemiş * Ehliyetli ,araç kullanabil...

0262 335 63 66 /67/68/69

SEVKİYAT ŞOFÖRÜ ALINACAKTIR

- 20- 40 Yaş aralığında - İstanbul ilinde tüm semtleri bilen - B Sınıfı Sürücü ehliyetine ve SRC belgesine sahip - İzmit-Başiskele-Kullar çevresin...

0 262 349 50 81-83-84

SATILIK DUBLEKS DAİRE

- Lüks + lüks - Lebiderya manzaralı - 298 m2 dublex daire - 4 Oda, 2 Salon, 2 Teras - 2 Banyo, 2 Mutfak, kombili - Asansörlü ve otoparklı - T...

0545 200 04 04

ELEMAN ARANIYOR

- İş yerimizde - İmalatçı, mekanik bakımcı ve montaj yapacak, - 20 ila 45 yaş arası, - Askerliğini yapmış, - MYK belgeleri ve eğitim sertifikal...

0262 335 51 15 OLCAY ÇELİK YAPI VE MAKİNE İMALAT BAKIM ONARIM A.Ş.

ACİL ELEMAN ARANIYOR

İddAa bayiine ­­­- İzmit merkezde ikamet eden, ­­­- Haftada 4/5 gün ve ­­­- Saat 14:00-22/23:00 arasında çalışacak - Emekli bay eleman aranıyo...

SATILIK DUBLEX DAİRE

- Lüks + lüks - Lebiderya manzaralı - 298 m2 dublex daire - 4 Oda, 2 Salon, 2 Teras - 2 Banyo, 2 Mutfak, kombili - Asansörlü ve otoparklı - T...

0545 200 04 04

SAHİBİNDEN SATILIK DÜKKAN

Başiskele Sanayi Sitesi’nde dış cepheleriyle toplam 500 m2, iç cepheleri 195m2 kullanım alanı olan 2’li dükkan

0537 308 16 63 NİHAT BAKLACI

İKİZLER KURBANLIK

Büyükbaş ve küçükbaş kurbanlık satım ve kesimi yapılır. Büyükbaş hayvanda hisse verilir.

0533 214 85 04 İKİZLER KURBANLIK

Gayrimenkul Danışmanı ALINACAKTIR

İNALTAY Gayrimenkul Hizmetleri firması bünyesinde çalışmak üzere “Gayrİmenkul Danışmanı” aranıyor. Başvurular bizzat yönetim ofisine yapılacaktır.

0262 322 99 17 İNALTAY GAYRİMENKUL, DANIŞMANLIK HİZMETLERİ

SAHİBİNDEN KİRALIK ve SATILIK DÜKKAN

Başiskele Sanayi Sitesi’nde Dış cepheleriyle toplam 500 m2, İç cepheleri 195m2 kullanım alanı olan 2’li dükkan

0537 308 16 63

Anket Fethiye Caddesi için hangi projeyi beğendiniz?