Reklamı Kapat

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e yabancılarla alış veriş!.. (1)

Öncelikle altını kalın çizgilerle çizelim; “Tarih, masal değildir!”

Tarihi olaylar, bilimsel araştırma ve belgelerle ortaya konulmalı ve gerekli dersler alınarak, “tarihi olaylardaki yanlışlar” tekrarlanmamalıdır!

Osmanlı Devleti, bizim tarihimizdir. 622 yıl süren tarihsel yaşamında büyük onur duyduğumuz başarıları da vardır, kahrolduğumuz yenilgi ve kayıpları da.

Ancak, her insan gibi devletler de var oldukları çağın ekonomik ve siyasal koşullarına ayak uyduramazlarsa, yok olmaları kaçınılmazdır.

Osmanlı, kılıç kalkan, kol ve yürek gücüyle “fetihler” yaparak topraklarını genişletmiş, farklı etnik köken ve inançtaki topluluklara da adaletli bir yaşam hakkı tanımıştır.

Zamanla, dünyadaki bilimsel ve teknolojik değişim ve gelişime ayak uyduramayan Osmanlı, başta Fransa olmak üzere, yabancı ülkelere “ekonomik ayrıcalıklar” (Kapitülasyonlar) tanımış, “üretime yönelik bir ekonomik düzen” kuramamış, SARAY entrikaları ve SAFAHATI da başlayınca, duraklama-gerileme ve çöküş dönemine girmiş.

Topraklarını hızla kaybetmiş, ekonomik yönden çökmüş, 1854 Kırım Savaşı ile birlikte ( Abdülaziz dönemi) başka ülkelerden borç almaya başlamış. 1874 yılına kadar toplan 15 ülkeden alınan dış borçlar sürekli artmış ve ödenemez hale gelmiş.

Bunun üzerine, 2. Abdülhamit döneminde, 20 Aralık 1881 Muharrem Kararnamesi ile, dış borçların tahsili için, İngiliz, Fransız, Alman, Avustralya, İtalya ve Osmanlı temsilcilerin yer aldığı “Duyun-u Umumiye İdaresi” kurulmuş ve şimdiki İstanbul Erkek Lisesi binasında çalışmaya başlamış.

Duyun-u Umumiye İdaresi, vergi toplamış, Osmanlı’nın gelir getiren kuruluşlarını yabancı şirketlere satmış. Örneğin;   

-         Şirket-i Hayriye ( İstanbul Deniz İşletmesi), Tünel İdaresi, Limanlar, Telefon-elektrik-su-havagazı idareleri, demiryolu işletmeleri ve niceleri yabancıların ellerine geçmiştir.

-         “Yaprak-Tütün-Müskirat İşletmesi” de REJİ adlı bir yabancı ortaklığa verilmiş. REJİ, 2. Abdülhamit’ten aldığı “KOLCU kuvveti” imtiyazı ile, 20 bin kadar tütün köylüsünün canına kıymış! “ÇÖKERTME” türküsü bu vahşetin bir ağıtıdır!

Ne diyor?

“…kolcular gelmeden Halil’im nerelere kaçalım? Teslim olmayalım Halil’im aman kurşun saçalım…”

Ya sonra?

Alman emperyalizminin güdümünde Birinci Dünya Savaşı’na katılan ve yenik düşen Osmanlı’nın elinde kalan son toprak parçası da SEVR Antlaşması ile işgal edilmeye başlayınca, Mustafa Kemal’in öncülüğünde verilen kurtuluş mücadelesi ve LOZAN Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti kurulmuş.

Lozan’da “Osmanlı Borçları” üstlenilmiştir.

Cumhuriyet kurulur kurulmaz, ekonomik mücadele başlamış. Bir yandan mensucat, çimento, şeker, kağıt, cam şişe fabrikaları kurulurken, bir yandan da “bedelleri ödenerek” yabancıların eline geçen varlıklar geri alınmış.

Yalnızca, Mustafa Kemal Atatürk döneminde yabancı şirketlerden “bedeli ödenerek” geri alınan varlıklardan bazıları şunlar;

·       Anadolu-Bağdat, Adana-Mersin demiryolları,

·       İzmir Rıhtım Şirketi,

·        Menemen-Manisa, Basmane-Afyon demiryolları,

·       İstanbul Rıhtım Dok ve Antrepo Şirketi,

·       İzmir Havagazı Şirketi,

·       İstanbul Telefon Şirketi,

·       Sirkeci-Edirne demiryolu Şirketi,

·       İzmir Telefon Şirketi,

·       Üsküdar ve Kadıköy Su Şirketi,

·       İstanbul Elektrik Şirketi.

22 Nisan 1933’de Türkiye Cumhuriyeti ile Osmanlı Genel Borçları Duyun-u Umumiye Hamilleri arasında anlaşma sağlandı ve Osmanlı borçları tasfiye edildi. Ancak, en son borç 1954’de ödenebildi.

 

(*) Gelecek yazıda konuya devam edeceğiz.

 

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa Küpçü - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Darıca Belediyesi'nin hizmetlerinden memnun musunuz?