Reklamı Kapat

Tarihten bir yaprak 16 mart 1920 İstanbul’un işgali

Osmanlı Devleti’nin Payitahtı İstanbul, İngilizler tarafından 101 yıl önce bugün işgal edilmişti. Fatih Sultan Mehmet tarafından 1453 yılında fethedilen dünyanın incisi, Türklüğün ve Müslümanlığın başkenti. 467 yıl sonra düşman çizmeleri altında idi. Tarihin acı ve ibret verici sayfalarından bu olaya ışık tutalım.

Osmanlı Devleti’nin Alman Harp ve Harekât planlarına uyması ve Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili Enver Paşanın bir Alman hayranı olması sonucu I nci Dünya harbinden yenik çıkan Osmanlı devleti parçalanmış, imzalanan

Mondros Mütarekesi (Ateş-Kes) ile Anadolu işgal edilmişti.

13 Kasım 1918’de işgal kuvvetlerinin zırhlıları İstanbul önüne demirlemiş ve toplarını saraya çevirmişlerdi. Fakat devlet dairelerine henüz girilmemişti ve sanki işgal kuvvetleri padişahı ve sarayı isyancı Milli kuvvetlerden korumaya ve emniyete almış görüntüsü vermeye çalışıyorlardı.

Mustafa Kemal Paşanın zorlamasıyla Padişah Vahdettin’in 1918’de kapattığı Meclis-i Mebusan 12 Ocak 1920’de İstanbul’da açıldı. Mustafa Kemal Paşa Meclisin İstanbul’da açılmasının mahzurlu olacağını İngilizlerin Meclisi basıp milletvekillerini tutuklayacağını söyledi. Ancak arkadaşlarını ikna edemedi.

Hüseyin Rauf (Orbay), Kara Vasıf ve Faik ve Numan beyler; “Çok kuşkulusu-nuz Paşam, İngiltere demokrasinin beşiği, hiç meclis kapatır mı?” dediler.

İngiltere Başbakanı Lloyd George Anadolu’da artan mukavemeti söndürmek ve İstanbul hükümetini de istediği gibi kontrol altına almak amacı ile İstanbul’un fiilen işgalini İngiliz Korg. Charles Harrington’a emretti.

İstanbul’un İşgali (16 Mart 1920);

İşgalden bir gün önce Kuvayı Milliyeci oldukları tespit edilen 150 asker ve sivil Türk aydını tutuklanmıştır. 16 Mart 1920 sabahı İngiliz Deniz Piyadeleri Şehza-debaşı karakolunu basmışlar silahsız 6 eri şehit etmişler, 15 askeri de yaralamış-lardır. İngilizler Harbiye Nezaretini ve bütün devlet dairelerini işgal ederek gizli evraklara el koymuşlardır. İngilizler bütün haberleşme ve telgraf merkezlerini işgal ettiler. Vatansever bir telgrafçı olan Manastırlı Hamdi Efendi İstanbul’un son telgrafı ile işgali Mustafa Kemal Paşaya bildirdi. Mustafa Kemal Paşa İstanbul’daki İngiliz, Fransız, İtalyan ve Amerikan siyasi temsilcilerine birer Protesto telgrafı gönderdi. İşgal Kuvvetleri komutanlığı yayınladığı beyanna-mede; “İşgalin geçici olduğunu, Saltanatın nüfuzunu kuvvetlendirmek istedikle-rini, Anadolu’da isyan çıktığı takdirde İstanbul’un Türklerden alınacağını ve herkesin İstanbul’un emrine girmesi gerektiğini” açıklamıştır. İşgal beyannamesi Osmanlı Saltanatını fiilen bitirmekle beraber, Saltanatı kuvvetlendireceğini iddia etmektedir. Meclis, akşam olağan üstü toplantı halinde iken İngilizler tarafından basılmış ve Hüseyin Rauf, Kara Vasıf, Faik, Numan, Tahsin Beyler tutuklanarak Malta Adasına sürülmüşlerdir. Mustafa Kemal Paşa öngörüşünde haklı çıkmış, aynen söylediği gibi İngilizler dış dünyanın ne diyeceğine bakmadan Osmanlı Meclisini Dünyanın gözü önünde basmış, Milletvekillerini tutuklamıştır.

İstanbul’un İşgalinin sonuçları;

İstanbul’un işgali Osmanlı Devleti’nin tarih sahnesinden çekilişinin başlangıcı olmuştur. Yeni Türk Devletinin de kuruluşunu hızlandırmıştır. Mustafa Kemal Paşanın tahminleri doğru çıkmış, artık bütün halk onun etrafında toplanmaya başlamıştır.

Mustafa Kemal Paşa ayrıca şu tedbirleri aldırmıştır:

1.Bütün Komutanlıklara, Valiliklere ve Mutasarrıf-lıklara çektiği telgrafta, İstanbul ile derhal muhabe-re irtibatları kesilmiştir.

2.Her yerde işgal protesto edilmiş ve gösteriler yapılmıştır.

3.Anadolu’da mevcut resmi ve özel mali kaynakla-rın para ve kıymetli eşya miktarı tespit ettirilmiş ve İstanbul’a gönderilmesi yasaklanmıştır.

4.İstanbul’dan ve Adana’dan Anadolu içine düşman sevkiyatını önlemek için Geyve ve Adana-Ulukışla demiryolları tahrip edilmiştir.

Mustafa Kemal Paşa Ankara’ da İstanbul’un işgaline karşı tedbirler aldığı zaman

5.İngiliz Kuvvetlerinin batı Anadolu’da stratejik yerlerden çıkarılması ve Silahsızlandırılması için emir verilmiştir. İstanbul’da tutuklanan ve Malta Adasına sürülen Milletvekillerini kurtarmak için Mustafa Kemal Paşa misilleme yapmış, Anadolu’da bulunan bütün İngiliz Subaylarının tutuklanmasını emretmiş ve eğer 10 gün içinde Malta’da bulunan asker ve sivil aydınlar serbest bırakılmazsa İngiliz Subaylarının ’da Ankara’da Ulus meydanında kurşuna dizileceklerini bildirmiştir. Hatta İstanbul’daki İngiliz Büyükelçisine çektiği telgrafta seyretmesi için kendisini Ankara’ya davet etmiştir.

Heyeti Temsiliye de tercümeler yaparak bir karargâh elemanı gibi çalışan Halide Edip (Adıvar) İngiliz subaylarının tutuklanacağını duyunca heyecanla;

“Aman Paşam İngilizleri karşımıza alıyorsunuz” demiş. Mustafa Kemal Paşa; “Hanımefendi siz şimdiye kadar kiminle savaştığımızı zannediyordunuz, İngiltere bundan sonra hiçbir şey yapamaz. Sonucu bekleyin.” Demiştir.

Tutuklanan 23 İngiliz Subaylarının içinde Albay Rawlinson, Kabinede Dışişleri Komisyon Başkanının kayınbiraderi idi. Daha 1 hafta olmadan İngilizler Malta’ da tuttukları asker ve sivil aydınları gemi ile İstanbul’a getirip teslim etmişlerdir. Tutuklu İngiliz Subayları da iade edilmiştir.

Mustafa Kemal Paşanın İngiltere’nin siyasi ve askeri imkân ve kabiliyetini doğru değerlendirerek kararlı tutumu yurt içinde büyük etki yapmış, Anadolu hareketine güven bir kat daha artmıştır.

Mustafa Kemal Paşanın yüksek liderliği burada bir kere daha görülmektedir. Kendisi gibi değerlendiremeyen arkadaşlarının hayatını da O kurtarmıştır.

Mustafa Kemal Paşanın elinde O dönemde bir ordu yoktu, silah yoktu, para hiç yoktu. Üstelik İstanbul Hükümeti tarafından idama mahkûm edilmiş, hakkında görüldüğü yerde katli vaciptir diye İngilizlere çalışan şeyhülislamların verdiği fetvalar vardı. Azmi, kararlılığı ve ileri görüşlü liderliği ile dünyanın en güçlü devleti İngiliz İmparatorluğunu dize getirmişti.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Oğuz Kalelioğlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Hükümetin aldığı Covid-19 tedbirlerini yeterli buluyor musunuz?