Reklamı Kapat

Dilenci vapuru…

Küçük yaştan itibaren ailemizden, mahallemizdeki güngörmüş insanların sohbetlerinden öğrendiğimiz, yaşam boyu kullandığımız ama gerçek anlamını merak edip öğrenemediğimiz nice deyim vardır.

Örneğin; “Dilenci vapuru” deyimini kullanırız.

Nasıl kullanırız?

Şehirlerarası ve uzun bir seyahate çıktığımızda, otobüsümüz sık sık her yerleşim yerinde durup yeni yolcular alıyorsa, seyahatimiz olağan süreyi aşmışsa, “Dilenci vapuru gibi her yere uğradı” diye yakınırız.

Türk Dil Kurumu (TDK) bu deyimi; “Bütün iskelelere uğrayarak sefer yapan vapur” diye tanımlıyor. Halk dilinde ise, “Boğaz Vapuru” için kullanılıyor.

Aslında bu vapurla boğazda seyahat son derece keyiflidir. Boğazın her iki yakasındaki iskelelere uğrayarak, yaklaşık iki saatte Eminönü’nden Sarıyer’e ve Kavaklar’a kadar ulaşır.

Bir Osmanlı bürokratı olan Böcüzade Süleyman Sami’nin “Üç Devirde Gördüklerim” adlı kitabında ise farklı bir “Dilenci Vapuru” var!

Diyor ki;

“Osmanlı vapurları İstanbul’dan İzmir’e dört günde anca giderdi. Gayet çürük, pis idareli şeylerdi. Bunlara ‘Dilenci Vapuru” derlerdi. Parası olan yabancı vapurlara binerdi.”

Deyimin özü yine aynı. Ama kökeni Osmanlı dönemindeki deniz ulaşımının sefaletini anlatıyor!

Abdülaziz ve II. Abdülhamit dönemlerinde görev yapan Böcüzade Süleyman Sami’nin Osmanlı’ya ilişkin anılarında başka ilginç konular da var. Kitaptan alıntılarla örnekleyelim;

“Avrupalılar, kapitülasyon sayesinde en yakın limanlardan Anadolu içlerine kadar yayılıp ucuz mal satmaya başlayınca yerli sanatkarlar ve el işleri eski halini kaybedip mahvolmaya başladı.”

İzmit’in Kandıra kazasına Sadık Bey’in atandığını öğrendim. Sınav ne zaman oldu diye sordum. ‘Padişah açıktan tayin etti’ dediler! Ona bir şey sormaya ve söz demeye kimsenin yetkisi ve cesareti yoktu.”

“Dış İşleri’nde bir sandalyenin 17 sahibi var. Şura-yı Devlet Başkatibi Hacı Vasfi Efendi üç daireye 18 kişi gerekirken 47 kişi verildiğini söyledi. Çoğunu tanımazmış!”

“Uluborlu kazasına kaymakam olan 70 yaşında bir zat tanıdım. Okuma yazması yoktu. Nasıl tayin edildiğini sordum, Kasap başı iken Defterdar’ın ailesini İstanbul’a götürdüğü için mükafat verilmiş!”

“Bir gün, Feshane’ye gittim. Defterde 800 kişi kayıtlıyken 400 kadar işçi çalışır, gerisi Hasan Paşa’nın adamları oldukları için işe gelmez, çalışmaz ama paralarını alırlarmış!”

“Padişahların sarayına en zor giren şey doğruluktur. Onların etrafında bulunanlar doğruluğu kendilerinden bile saklarlar. Bunlardan taşra için hayır ve menfaat beklemek adeta saf dilliktir.”

“İstanbul erkanı memuriyet verirken kabiliyete bakmaz, hizmet meselelerini umursamaz, tavsiye veya rüşvetle kimini de tehditle dağıtırlardı.”

Bu örnekler bile Osmanlı’nın batış nedenleri hakkında fikir veriyor!

1881’de İstanbul’da tüm Osmanlı vergileri ve işletmelerine çöken “Duyun-u Umumiye” nin ve özellikle “Yaprak Tütün ve Müskirat İşletmesi’ni ele geçiren REJİ İdaresi’nin bu ülkede ne haltlar karıştırdığını, fiilen Osmanlı yönetimini devre dışı bıraktıklarını, Osmanlı sarayının “Galata Bankerleri” ne nasıl tutsak olduğunu ve ağır DIŞ BORÇ yükü altında fiilen çöktüğünü, kaç kişi bilir?

Eğer, “akıl ve vicdan” gibi iki temel insani hasletinizi yitirmemişseniz, tarihi yalanlar üzerine kurmaz, kendinizi ve başkalarını aldatmazsınız!

Bu ülkenin vatandaşları olarak, yakın tarihimizin gerçeklerine dair bilgilenmeli, yapılan yanlışların tekrarlanmaması için çaba göstermeli, yaşadığımız döneme de dürüstçe tanıklık etmeliyiz.

Gelecek kuşakların da bugünkü yaşamdan alacakları dersler olacaktır!

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa Küpçü - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Karamürsel Belediyesi'nin hizmetlerinden memnun musunuz?